روستای کوخرد بستک استان هرمزگان

مسجد جامع قبله ـ مسجد تاریخی کوخرد

روستای کوخِرد، مرکز بخش کوخرد از توابع شهرستان بستک است که در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران قرار دارد. کوخرد در پسکرانه‌های بندر لنگه قرار گرفته‌است. نام روستای کوخرد در زمان پیش از اسلام سیبه بوده‌است.

روستای کوخرد در طول جعرافیایی ۵۴٫۲۹۲۶ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۷٫۰۵۱۲ شمالی واقع شده‌است.[۲] بخش کوخرد به مرکزیّت روستای کوخرد، شامل دهستان‌های کوخرد و هرنگ است. در پیرامون بستک چند روستای بزرگ کهنسال و اصیل وجود دارد که کوخرد یکی از آنهاست. زمین‌های روستای کوخرد از شمال به کوه ناخ، از جنوب به رودخانه مهران و کوه خآب، از مغرب به هرنگ واز سمت مشرق به روستای چالهٔ کوخرد محدود می‌گردد.هوای کوخرد و اطراف آن به علت دوری از دریا (این منطقه با رشته کوه‌هایی از دریا جدا شده)، خشک بوده و به علت نزدیکی به خط استوا مانند سایر مناطق جنوب، گرم است. در تابستان بر اثر محصور بودن به وسیلهٔ کوه‌ها، شب‌های گرم، خفه و ناراحت کننده‌ای دارد. گاهی اوقات در شب‌های تابستان از ساعت ۱۰ شب به بعد هوا شرجی می‌شود. از اوایل ماه خرداد تا اواسط ماه شهریور بادهایی می‌وزند که چون از کوه‌های گرم و خشک عبور کرده‌اند، فوق‌العاده گرم بوده و پوست بدن را سوزانده و سیاه می‌کنند. اهالی کوخرد این باد را تش‌باد می‌گویند، که مخفف آتش باد است. در تابستان، درجهٔ حرارت در جلو آفتاب به ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتیگراد و در سایه به ۴۰ تا ۴۵ درجه سانتیگراد می‌رسد.

در کوخرد یک نوع باد دائمی وجود دارد که اغلب به صورت نسیم و در تمامی فصول به جز روزهای قبل از بارندگی می‌وزد و مشهور به باد شمال است. مسیر این باد، غربی - شرقی است و نام آن ارتباطی به جهت شمال ندارد. اما در زمستان، چند روز قبل از بارندگی، بادی به عکس باد فوق می‌وزد که مشهور به باد قوس است که به لهجهٔ محلی به آن باد کوش گفته می‌شود. باد قوس یا کوش اگر از یک شبانه‌روز بیشتر بوزد، حتماً پشت سر آن ابری که منشأ آن دریای مدیترانه است ظاهر و باران می‌بارد.

باد دیگری که به صورت گردباد و طوفان محلی است در تابستان‌هایی که باران قبلی می‌بارد در اثر اختلاف درجهٔ حرارت مجاور ایجاد شده و درختان نخل را به سبب مرطوب بودن پای آنها از ریشه می‌کند و آنهایی را که بلند و کهن‌سال هستند می‌شکند.

در زمستان اختلاف دمای روز و شب بسیار زیاد است و با آنکه روزها هوا خوب و آفتابی است، شب‌ها سردند و گاهی به صفر و زیر صفر درجه سانتیگراد هم می‌رسند. این اختلاف دمای شب و روز زمستان، بهره‌برداری زمستانه در کشاورزی را دچار اشکال نموده است.∗

ظاهراً ساکنان اولیه کوخرد زرتشتی بوده‏‌اند و قدمت کوخرد به پنج هزار سال قبل از ظهور اسلام می‌رسد[نیازمند منبع]. نام قدیم کوخرد سیبه بوده‌است و حاکمان این محل، مناطق بسیاری را زیر نظر داشته‌اند[] به طوری که خرما و محصولات کشاورزی، از بستک و روستاهای اطراف آن که تحت تصرف آنها بوده به سیبه (کوخرد) انتقال داده می‌‏شده‌است. مردم سیبه پس از ورود دین اسلام در عهد خلیفه دوم عمربن خطاب مسلمان می‌‏شوند و نام سیبه را به «کُویِ خِرَد» تغییر می‌‏دهند که به معنای دیار عاقلان و دانایان و خردمندان و هوشیاران است که در اثر کثرت استعمال و با گذشت زمان به کوخرد تبدیل می‌‏شود

داستان‌های عامیانه‌ای روایت می‌شود مبنی بر اینکه مردمانی در شهر بزرگی بنام شهر سیبه زندگی می‌کردند که این مردمان بر اثر سیلی عظیم که از آبراه‌های کوه‌های شمال آن (کوه ناخ) به وجود آمده، از بین رفته‌اند و تعدادی باقی مانده‌اند که بنای روستای جدید کوخرد را نهادند
نقاط دیدنی کوخرد

در پیرامون کوخرد تخته سنگ‌های شگرفی وجود دارند که از زمین بیرون زده‌اند. یکی از آن سنگ‌ها به نام «سنگ نازبُن» که شکلی عجیب و دیدنی دارد در جایی به نام «تال مد اودلی» (تال محمد عبدلی) قرار دارد.
کانال آبراه ترنه، کوخرد

همچنین کانالی به نام ترنه در این آبادی وجود دارد که با معمارﻯ خاص خود و مصالح سنگ و ساروج، باعث هدایت و انتقال آب شیرین قنات به آن سوﻯ رودخانه شور مهران می‌شده‌است. آرامگاه چند تن از بزرگان علم و شریعت نیز در بدو ورود به آبادﻯ قرار دارد که با معمارﻯ سنّتی خود نشان از قدمت دیرینه این دیار دارد.

در اطراف کوخرد بیمارستانی با معماری جالب بومی قرار دارد به نام «بیمارستان رازی کوخرد».
منطقه بستک و کوخرد از نظر درصد نفوذ تلفن ثابت و همراه در وضعیت مناسبی قرار دارند. هم اکنون تعداد ۹ مرکز تقویت امواج برای تلفن همراه در شهرستان بستک وجود دارد که عبارت‌اند از: بستک، جناح، کوخرد، کوهیج، هنگویه، چاه بنارد، دهتل، فتویه و ارتفاعات کوه انوه.
تابلو بخشدارى كوخرد

به گفته کارشناسان شرکت مخابرات ایران، با توجه به قرار گرفتن دکل موبایل کوخرد نسبت به رادار کوه جناح، مرکز موبایل کوخرد بهترین گیرندگی را در بین مراکز موجود دارا است. هم اکنون امکان ارتباط هم‌زمان تعداد ۶۰ خط ورودی و ۶۰ خط خروجی در این مرکز وجود دارد که تا چند سال آینده کفاف مردم بخش کوخرد و روستاهای تابعه را می‌دهد. امواج این مرکز از طرف شمال تا کوه ناخ و از طرف جنوب نیز تا «کوه زیر» به خوبی وجود دارد. به گفته استفاده کنندگان از این سرویس، در بالای کوه معروف به کوه لاور از طرف مشرق نیز این امواج قابل دریافت هستند.
برخی از افراد معروف منطقه کوخرد عبارت‌اند از:

    حاجی جعفر پالاش (۱۳۴۱ ه.ق.- ۱۴۱۱ ه.ق.) (نخستین دکتر داروساز کوخرد): وی فردی سرشناس و مؤثر در زمینه وارد ساختن درمان و پزشکی مدرن به مناطق شهرستان بستک و بخش‌هایی از هرمزگان و همچنین شرق عربستان و امارت شارجه بوده‌است.

وی در سال ۱۳۴۱ هجری قمری در امارت شارجه امارات متحده عربی به دنیا آمد، تحصیلات علمی خود را در زادگاه خود، و زیر نظر دکتر ویلیام ادامه داده و بعد از سه سال تحصیل زبان انگلیسی خود را به پایان رسانده و به مدرک دکتر داروساز نایل گردید. حاجی جعفر پالاش در سال ۱۴۱۱ هجری قمری برابر با ماه اکتبر ۱۹۹۰ میلادی در سّن ۷۰ سالگی در کوخرد درگذشت.

    حاج محمد صالح مباشر (کدخدای قدیم کوخرد)
    ملا محمد علی کوخردی (عالم کوخرد)
    سید محمد قتالی (قاضی کوخرد)
    حاج ملا محمد شریف شاکر (عالم کوخرد)
    شیخ ملا مصطفی العالم (عالم کوخرد)
    ملای أربابی (شاعر کوخرد)
    جلودار مهران (سردار چریک‌ها) گفته می‌شود که «جلودار مهران» که رودخانه و محل به نام او به یادگار مانده‌است، درمحل پاسگاه ژاندارمری مِهران کنونی از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک استقرار داشته‌است و به تدریج کاروان‌ها (قافله‌ها) اطرافش جمع می‌شدند. جلودار مهران، سردار چریک‌ها بود که از کاروان‌ها در برابر دزدان حمایت می‌کرد. چون قدیمی‌ها می‌گویند که تهیه مایحتاج زندگی به وسیله قافلهٔ الاغ و قاطر و شتر بوده و برای اینکه از ناامنی بین‌راه مصون باشند قافلهٔ بزرگی به صورت دسته جمعی حرکت می‌کردند، و با گروه زیادی از افراد مسلح از طریق بندر عباس به یزد مسافرت می‌نمودند تابستان حرکت می‌کردند و زمستان برمی‌گشتند. خشکبار وانواع پارچه‌ها و پرده‌های یزدی می‌آوردند و از اینجا هم خرما، بادام کوهی و مواد غذایی و عبای گوده‌ای همراه می‌بردند.