سال اول:دانش آموزان به اختصار با گروه های مختلف مواد غذایی و نیاز بدن به آن ها آشنا شده اند . آنها در این سال به ضرورت رعایت نکات بهداشتی برای حفظ سلامتی پی برده اند .

هدف ها : انتظار می رود که در فرایند آموزش این درس،هر دانش آموز به هدف های زیر برسد:

دانستنی ها ومهارت ها :

1- قد همکلاسی های خود را اندازه گیری کندو بتواند از ابزار مناسب برای این کار استفاده کند.

2- از طریق مشاهده ی تغییرات بدن بدن خود از کودکی تا به حال ، به مفهوم "رشد بدن" پی ببرد.

 

نگرش ها :

نسبت به حفظ سلامت خود و دیگران علاقه مند شوند. 

 دانستنی ها برای معلم

رشد ونمو بدن تابع عوامل مختلفی است : وراثت ، هورمون ها  تغذیه و ورزش از این عوامل هستند .

منظور از وراثت آن است که دستور العمل مربوط به چگونگی رشد بدن ، در ملوکول های DNA وروی کرموزوم هایی قرار دارد که در هسته سلول ها مستقر اند.این دستور العمل ها از والدین به ارث می رسند و طبعاً مقداری از خصوصیت های رشد هر یک از ما ، تابع حالت های والدین ما است .

- یکی از هورمون های موثر در رشد ، هورمون رشد است . هورمون رشد ، هورمونی است که از غده هیپو فیز واقع در زیر مغز ترشح می شود . این هورمون، رشد طبیعی بدن را در کنترل دارد و به قدری دقیق عمل می کند که زیاد شدن آن باعث غول پیکری و کم شدن ترشح آن باعث کوتولگی می شود.

- تغذیه خوب و مناسب ، مواد لازم را به اندام های مختلف بدن می رساند . در نتیجه ، رشد سلول ها صورت می گیرد و اندام های بدن شخص بزرگ می شود. از بین عوامل یاد شده ، تغذیه و ورزش در اختیار ماستو ما می توانیم آن ها را کنترل کنیم.

·      رشد طولی بدن ، بیش تر بر عهده استخوان های دراز دست و پا است . در دو سر این استخوان ها منطقه ای به نام منطقه رشد وجود دارد که تا حدود 20 سالگی فعالیت می کند و بر طول قد می افزایند . این قسمت ، تا 20 سالگی حالت غضروفی دارد ، اما کم کم تبدیل به استخوان می شود. بنابراین ، از سن حدود 20 سالگی ، دیگر رشد طولی کاهش بسیار می یابد.

مهمترین عامل رشد در دوران کودکی ، تغییر اندازه های بدن است در این دوران ، ماهیچه ها و استخوان ها رشد می کنند و در سن 5 سالگی ، کودکان دو برابر طول بدن را نسبت به زمان تولد دارند . و در 10 سالگی باز هم این مقدار به دو برابر 5 سالگی می رسد .

-نقش غذا ، در بدن ، تامین مواد لازم برای رشد و  تامین انرژی برای انجام کار های مختلف است. برای رشد وسلامت بدن ما چند نوع ماده غذایی باید به بدن برسد این مواد عبارت اند از کربو هیدرات ها ( قند ها) برای تامین انرژی ، لیپید ها (چربی ها) برای تامین انرژی عایق سازی بدن در برابر سرما و گرما و وارد شدن در ساختمان بعضی از قسمت های بدن پروتین ها برای تامین رشد ( ترکیب اصلی ماهیچه ها و همه بافت های بدن ، حتی استخوان ها از جنس پروتین است ) و تنظیم کار بدن آب ، مواد معدنی و ویتامین ها .

·      هر چه ساختمان کربو هیدرات ساده تر باشد ( مانند گلوکز) انرژی موجود در آن آسان تر آزاد می شود و در اختیار بدن قرار می گیرد . کربو هیدرات های دارای ساختمان پیچیده ( مانند نشاسته موجود در نان ، برنج ، سیب زمینی و غیره ) باید ابتدا به مولکول های کوچکتر شکسته شوند ، یعنی گوارش یابند تا قابل جذب شوند .

·      چربی ها هر چه به حالت جامد نزدیکتر باشند ، گوارش آن ها مشکل تر است و کمتر می توانند به بدن فایده برسانند .روغن های مایع ، چربی ها ی اشباع نشده  نام دارد . این روغن ها کلسترول هم کمتر دارند ، بنابراین ، روغن های گیاهی مایع ، از روغن های حیوانی جامد مفید تر اند.

اگر چه مقدار چربی باید در غذا کم باشد ، اما همین مقدار کم کاملاً ضروری است ، زیرا یک سری از ویتامین ها که در چربی ها محلولند ( A،D، E وK)فقط همراه چربی ها می توانند وارد بدن شوند . وجود چربی ها برای ساخته شدن هورمون های جنسی لازم اند .

·      پروتین ها جزء مواد غذایی در سنین رشد اند و برعکس چربی ها پروتین های جانوری موجود در گوشت های مختلف ، لبنیات و تخم  مرغ از پروتین های گیاهی موجود در دانه های مختلف بسیار مفید ترند.

·      ویتامین ها به مقدار اندک برای تامین سلامتی و درست کار کردن دستگاه های بدن ، ( انجام واکنش های شیمیایی ) ضرورت دارند . در مجموع 13 نوع ویتامین برای بدن لازم است ، ویتامین A ، ویتامین های خانواده B  ( گروه هشت تایی) ، C، D، E و K ، همه ی ویتامین ها نیازی به گوارش ندارند و مستقیما ً جذب خون می شوند و به سلو ل ها می رسند.

بدن ما به 21 نوع ماده معدنی نیاز دارد که مهمترین آن ها عبارتند از کلسیم ، کلر ، منیزیم ، فسفر ، پتاسیم ، سدیم و گوگرد .

آب ضروری ترین ماده برای بدن است .حدود 65 درصد وزن بدن ما را آب تشکیل می دهد . آب در تمام بافت ها و تمام سلول ها وجود دارد . بیشتر واکنش های شیمیایی بدن در آب انجام می گیرند بویژه همه شیره های گوارشی به آب نیاز دارند. آبی که در روز به صورت های مختلف از دست می دهیم ، باید دوباره جانشین شود. گذشته از مایعات آشامیدنی ، بسیاری از میوه ها ، سبزیها هم مقدار زیادی آب دارند.

·      به دانش آموزان باید یاد آوری شود که در خوردن غذاهای گوناگون ، آب ، میوه و سبزی زیاد ، کم خوردن چربی ، شیرینی و نمک اهمیت دارد.هیچ غذایی به تنهایی همه نیاز های بدن را رفع نمی کند. هر نوع غذایی مواد ویژه ای دارد که وجود آن برای بدن لازم است. در ضمن باید ضرر های پر خوری هم به کودکان آموخته شود.

رعایت بهداشت در غذاها و تمیز کردن دست ها قبل از غذا خوردن ، بسیار مهم است و جلوی بسیاری از بیماری های انگلی را با رعایت همین نکات ساده می توان گرفت.

 

نوشته :سهیلا مومن بیک

منبع: کتاب معلم علوم تجربی پایه دوم ابتدایی

 

+ نوشته شده در  سه شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۱ساعت 23:56  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |