بسم الله الرحمن الرحیم
 فلسفه حرمت موسیقی
  پیامبر (صلی الله علیه و آله) : هر کس به لهویات گوش دهد در روز قیامت در گوش او سرب آب شده ریخته خواهد شد.(مستدرک ج 2 ص 459 – مستدرک، ج 13، ص 222)
«و من الناس من یشتری لهو الحدیث لیضلَّ عن سبیل الله بغیر علم و یتّخذَها هزواً اولئک لهم عذاب مهین »وبرخی مردم سخنان بیهوده را می خرند تا مردم را از روی نادانی، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهی را استهزا گیرند؛ برای آنان عذابی خوارکننده است.
 «لهو الحدیث»به هرگونه سخن با آهنگ سرگرم کننده و غفلت زا گفته  می شود. روایات متعددی آن را به غنا تفسیر کرده است. تمامی فقیهان شیعی بر این باورند که غنا حرام بوده و هیچ شک و تردیدی در آن نیست.
حکمت ها، آثار و فلسفه حرمت موسیقی
1- گرایش به فساد
غنا و آواز مطرب لهوی، انسان را به سوی فساد اخلاقی می کشاند؛ پیامبر (صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «غنا نردبان زنا است »؛ یعنی مقدمه آن  است.
- بی غیرتی!
امام صادق (علیه السلام) فرمود: اگر در منزلی چهل روز نوای موسیقی پخش شود، شیطان وارد آن خانه شده، چنان قدرت نمایی کند که غیرت و حفظ ناموس را از او بردارد، آنچنان که حتی اگر به ناموس وی هم تجاوز شود، در نزد او اهمیتی ندارد
همچنین فرمود:«خانه ای که در آن غنا باشد، از فساد و فحشا مصون نخواهد بود.
در حدیث دیگری آمده:« ... ایاکم و الغناء، فانه یَنقِصُ الحیاءَ ...  » ؛ "از غنا و موسیقی دوری کنید زیرا موسیقی حیاء را از بین می برد، شهوت را زیاد می کند. مردانگی را نابود می سازد، و هر کاری که شراب می کند موسیقی هم انجام می دهد".
2- غفلت از یاد خدا
       همانطوری که گذشت ، قرآن یکی از عوامل گمراهی را «لهو الحدیث» دانسته است.
«لهو» به آن چیزی اطلاق می شود که انسان را آنچنان مشغول خود کند که باعث غفلت و بازماندن از کارهای مهم تر شود. امام صادق (علیه السلام) فرمود : " گوش دادن به غنا، قساوت قلب می آورد."  و در نتیجه باعث فراموشی خدا و معنویت می شود و اعتقادشان به جهان پس از مرگ سست خواهد شد.
3- تضعیف اراده و از بین رفتن شخصیّت و کرمت انسانی
شنیدن و نواختن موسیقی، آن چنان اراده را سست و غریزه جنسی را تحریک می کند که شخص را بی اراده و بدون اختیار به حرکت در می آورد و شخصیّت انسانیِ خود را در اختیاز نوازنده و خواننده قرار می دهد.
4- ضعف اعصاب و بهم خوردن تعادل روان 
       از موضوعاتی که روی تمام بدن اثر می گذارد، موسیقی است؛ زیرا موسیقی در سیستم سمپاتیک و پاراسمپاتیک اثر داشته و تعادل روان را بر هم می زند و به دنبال آن سلامتی بدن را تحت فشار قرار می دهد. موسیقی با نواهای حزن آمیز و یا آهنگ های نشاط انگیز خود، گاهی آنچنان تعادل اعصاب را از بین می برد که جذب، دفع، هضم، ترشحات، ضربان قلب و فشارخون و مایعات دیگر را مختل ساخته و شخص را به امراض فراوانی نزدیک می کند.
همچنین در اثر فشار شدیدی که تحریکات خارجی موسیقی روی اعصاب وارد می کند، قدرت اندیشه را از انسان گرفته و آثار جنون و بیماری هائی  در افراد آن ظاهر می شود که به نمونه هایی اشاره می شود:                                                  
       هفتاد و پنج درصد(75%) موسیقی دانان اسیر آشفتگی های فكری بودند؛ بتهُوِن، شوبرت، دووراك، شومان، نیچه از آن دسته موسیقی دانانی بودند كه دیوانگی و جنون گریبان گیرشان شد. مندلس، باخ، اول و شوپن هم از آن دسته موسیقی دانانی می باشند كه در اثر اختلالات روانی تا سرحد جنون گام نهادند.
مجلّه روشنفكری درباره یك كنسرت موسیقی می نویسد:
       «وقتی دخترها و پسرها آهنگ های تند و رعشه انگیزشان را مترنّم می سازند، سالن به لرزه می افتد، دخترها جیغ می كشند، به سر و گوش هم مشت می كوبند، غش می كنند، موهای خود را چنگ چنگ می كَنند و پسرها از هوش می روند» 
       «در ملبورن پنجاه هزار نفر بعد از گوش دادن به یك كنسرت موسیقی چنان به هیجان آمدند كه ناگهان همه به هم ریختند و بدون جهت یكدیگر را زخمی كردند و تا آمدن پلیس، چند نفر به ضرب چاقو از پای در آمدند، به چند نفر تجاوز شد و تعداد زیادی مجروح شدند.»
بنا براین به گواهی برخی پزشكان، غنا و موسیقی آثار زیانباری بر روی اعصاب داشته و شخص را دچار افسردگی و مبتلا به فشار خون می كند.
شاید هر نوع موسیقی برای اعصاب زیان بار نباشد، بلكه موسیقی مطرب لهوی و افراط در گوش سپردن به آن  باعث تخدیر شود، ولی باید توجّه داشت كه پیامدهای منفی معنوی آن را نباید به راحتی در سایر موارد كوچك شمرد.
        از این روی از دیدگاه اسلام آموزش دادن موسیقی مطرب و لهوی حرام است، در آمدی هم كه از این راه به دست می آید حرام می باشد و حتی خرید و فروش و نگهداری آلات مخصوص لهو و لعب حرام می باشد.

عواقب اخروی موسیقی
      
1. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «كسی كه ابزار موسیقی را در خانه اش نگه دارد، روز قیامت در حالی محشور می شود كه روسیاه است، به دستش تنبور و آلت موسیقیِ آتشین جهنم است و بالای سرش هفتاد هزار فرشته عذاب، همراه با گرزی كه در دست دارند بر سر و صورتش می كوبند و كسی كه اهل غنا و موسیقی است از قبرش نابینا گنگ و كر بیرون می آید. همچنین زناكار و آنكه فلوت و دایره می زند نیز همانند ایشان كور، كر و لال محشور می شود.»
2.   ریختن سرب ذوب شده در گوش ها:
همچنین رسول خدا (ص) فرمود: کسی که به لهو و موسیقی مطرب گوش دهد، در روز قیامت در گوشش سرب آب کرده ریخته می شود. (مَن اِسمَع الی اللهو یُذابُّ فی اُذُنِهِ الآنَک)
3. روی گردانی خدا: از امام صادق (ع) درمورد غنا سؤال شد، امام (ع) فرمود: «لاتَدخُلوا بُیُوتاً الله مُعرِضٌ عَن اَهلِها » به خانه ای که خداوند از اهلش روی گردانده، وارد نشوید.
مأموریت پیامبر (ص)
     رسول گرامی اسلام (ص) فرمود: «اِنَ الله بَعَثنی هدیً وَ رَحمةً لِلعالَمین وَ اَمَرَنی اُن أمحُوَ المَزامیرَ وَ اَلمَعارفَ وَ الأوتارَ...»  خداوند مرا برای هدایت و رحمت جهانیان مبعوث نمود، و دستور داد تا آلات غنا و موسیقی،   مانند: نای، تنبور، تار و... را از بین ببرم.

برخورد ائمه (علیهم السلام) با موسیقی

1- بُشر حافی
       حضرت موسی بن جعفر (ع) از کوچه های بغداد عبور می کرد، از منزلی صدای ساز و آوازی شنید؛ دید که از همان خانه کنیزی بیرون آمد؛ حضرت به آن کنیز فرمود: صاحب این خانه آزاد است یا بنده و غلام؟
کنیز: آزاد است.
- راست گفتی، اگر بنده بود از مولای خود می ترسید.
 کنیز به خانه برگشت، بُشر از او پرسید: چرا دیر کردی؟ و وقتی کنیز داستان را برای ارباب خود نقل کرد، بُشر با پای برهنه خدمت حضرت موسی بن جعفر (ع) رسید و از اعمال انحرافی خود، در محضر آن جناب توبه کرد .
2- برخورد حضرت علی (ع) با نوازنده:
حضرت علی (ع) دید مردی نوازندگی می کند، او را موعظه نمود و از عملش نهی کرد و دستور داد وسیله نوازندگی او را شکستند، آنگاه فرمود: از این عمل زشت توبه کن.
پس از توبه آن مرد، حضرت فرمود: آیا می دانی که موقع نواختن، ساز چه معنائی را می رساند؟
- نه! وصی پیامبر(ص) بهتر می داند.
حضرت علی (ع): هنگامی که ساز نواخته می شود، زبان حالش چنین است:
به زودی پشیمان می شوی، به زودی پشیمان می شوی، به زودی وارد جهنم می شوی ای نوازنده من.
3- تیره بختی شنونده موسیقی:
       مردی به امام صادق عرض کرد: همسایگان من کنیزانی دارند که آواز می خوانند و با عود (یکی از آلات موسیقی) می نوازند. چه بسا به هنگام قضای حاجت نشستنم را طول می دهم، تا صدای آنها را بیشتر بشنوم.
امام فرمود: این کار را نکن. در روز قیامت دربرابر خداوند هیچ عذری نداری؛ مگر سخن حق را نخواندی که می فرماید: گوش، چشم، دل، مسئولند و در برابر کارهایی که کرده اند، مورد سؤال واقع می شوند.
 مرد عرض کرد: به خدا سوگند گویا این آیه را تا کنون نخوانده و نشنیده بودم. دیگر به خدا این کارها را انجام نمی دهم و از آن آمرزش می طلبم.
امام سپس فرمود: برخیز و غسل کن و آنچه می توانی نماز بخوان، چون تا کنون به گناه بزرگی مشغول بودی و چه بدحال و تیره بخت بودی اگر بدون توبه و بر این حال از دنیا می رفتی.

آثار دیگر موسیقی
 رفتن برکت:
پیامبراسلام (ص) فرمود: «لا تَدخُلُ المَلائکَةُ فِیهِ خَمرٌ اَو طَنبُورٌ اَو نَردٌ وَلاتُستَجابُ دُعاءُهُم وَ تَرفَعُ عَنهُم البَرَکَة »
فرشتگان به خانه ای که شراب، وسایل موسیقی و قمار، مانند: تنبور و نرد در آن باشد وارد نمی شود و دعای اهل خانه مستجاب نمی گردد و خیر و برکت هم از آنجا می رود.

 مرگ ناگهانی و کوتاهی عمر:
امام صادق (ع) فرمود: «بَیتُ الغِنا لا تؤمِنُ فیهِ الفَجیعَة وَ لاتُجابَ فیه الدَّعوَة وَلایَدخُلُهُ المَلَکُ »
خانه ای که در آن غنا و موسیقی لهوی باشد، از مرگ و مصیبت دردناک ایمن نیست و دعا در آن به اجابت نمی رسد و فرشتگان وارد آن نمی شوند.
ازآیات و روایات استفاده می شود که اعمال خیر، بر وسعت رزق و طول عمر می افزاید؛ در مقابل گناه و لهو و لعب و موسیقی مطرب، برکت را برداشته و عمر انسان را کوتاه می کند؛ اسامی زیر از جمله مروجین موسیقی هستند که با وضع نامناسب و مرگ ناگهانی و عمرکوتاه از دنیا رفته اند:
1- مالیبران، استاد معروف موسیقی در حال خواندن آواز، در سن 27 سالگی سکته کرد.
2- برخی موسیقی دانان به وسیله خودکشی به زندگی خود خاتمه دادند، از آن جمله: «شومان» موسیقی دان مشهوری را می توان نام برد که با انداختن خود به رودخانه «راین» خودکشی کرد.
3- پرگولوزی – نوازنده ایتالیایی، در سن 26سالگی
4- بلینی - نوازنده ایتالیایی، در سن 34سالگی
5- موریس ژوبر - نوازنده فرانسوی، در سن 40سالگی
6- شوسون - نوازنده فرانسوی، در سن 30سالگی
7- مندلس - نوازنده آلمانی، در سن 38سالگی
8- شوبرت - نوازنده اطریشی، در سن 31سالگی
9- موزارت - نوازنده اطریشی، در سن 35سالگی
10-حبیب سماعی - نوازنده ایرانی، در سن 45سالگی

ضرر موسیقی از دیدگاه دانشمندان جهان
      براساس نظر بسیاری از روانشناسان و دانشمندان ، موسیقی احساسات بشر را در مسیر غیرعادی توسعه می دهد و انسان را در یک عالم ناخودآگاهی کامل فرو می برد و قوّه خیال بافی غیرواقعی را در انسان زیاد می کند.
1-هگل، فیلسوف مشهور آلمانی می نویسد:
«ذکر و عبادت مسلمانان در معابد بی آلایش خود فکر می آورد، ودعای مسیحیان در کلیسا با عربده ناقوس و نقس نگار در و دیوار، تشویش خاطر و انصراف ناظر »
2-کانت، فیلسوف معروف آلمانی:
«موسیقی اگر از همه هنرها مطبوع تر باشد، ولی چون به بشر چیزی نمی آموزد، از تمام هنرها پست تر است »
3-دکتر آرنولد فریدمانی، پزشک بیمارستان نیویورک و رئیس کلینیک سردرد، با کمک دستگاه های الکترونی تعیین امواج مغز و مراجعه هزاران بیمار ثابت کرده که:
«یکی از عوامل مهم خستگی های روحی و فکری و سر درد های عصبی، گوش به موسیقی رادیو است »
4-گوتیه می گوید: موسیقی، عزیزترین ولی نامطلوب ترین سروصدا هاست؛ جداً من سکوت را بر دل انگیز ترین نغمه ها ترجیح می دهم.

فتاوای مراجع تقلید در غنا و موسیقی
       پرسش 1- مجلس لهو و لعب  چه نوع مجلسی است؟
       ج- مجلسی که برای عیاشی ،هوس رانی و رقص تشکیل شده و نزد متدینین مجلس گناه محسوب می شود. چنانچه هر نوع موسیقی به صورتی نواخته شود که مناسب آن باشد گوش دادن به آن حرام است.
       پرسش2- اگر شنیدن موسقی هیچ گونه تاثیری در انسان نداشته باشد باز حرام است؟
ج- همه ی مراجع : اگر از نوع موسقی حرام باشد گوش دادن جایز نیست هر چند تاثیری نداشته باشد.
       پرسش 3- به مجلس عروسی و ...دعوت شدیم در اثنای امر، موسقی مبتذل پخش کردند ؛ تکلیف چیست ؟
       ج-همه ی مراجع : اگر احتمال تاثیر می دهید با فراهم بودن شرایط نهی از منکر کنید و اگر نمی پذیرند چنانچه حضور شما باعث استماع موسقی حرام یا تایید گناه  می شود باید مجلس را ترک کنید مگر عسر و حرج لازم آید.
   پرسش 4- در اتوبوسی که نوار مبتذل پخش می کنند و تذکر فایده ای ندارد حکم گوش دادن به آن چگونه است ؟
ج- اگر نهی از منکر را نمی پذیرد چنانچه باعث استماع حرام شود یا تایید گناه شود باید پیاده شوید ولی اگر بطور ناخودآگاه به گوش شما برسد اشکال ندارد.
    پرسش5- گاهی از صدا و سیما و دستگاه های صوتی دیگر آهنگ هایی پخش می شود که به نظر من مناسب با مجالس لهو و خوشگذرانی است در حالی که در نظر دیگران چنین نیست آیا میتوانم آنها را از گوش دادن منع کنم؟  
       ج-همه ی مراجع:بر شما واجب است به آنها گوش ندهید ولی نهی دیگران مبتنی بر این است که آنها هم حرام بدانند.
       پرسش 6- در خوابگاه های دانشجویی با کسانی که به موسقی حرام گوش می دهند چه باید کرد؟
       ج- با احتمال تاثیرو فراهم بودن شرایط باید نهی از منکر کنید ویا به مسئولان دانشگاه اطلاع دهید و اگر نمی پذیرند واجب است از گوش دادن به آن اجتناب کنید. 
       پرسش 7-  ملاک در تشخیص موسیقی حرام ، نوع مردم است یا شخص؟
       ج- همه مراجع: نوع مردم متدین و عرف عام نه شخص مکلف
       پرسش8- آیا میان انواع موسیقی ها از قبیل اصیل (سنتی)، کلاسیک، محلی، پاپ و ... تفاوتی در حکم وجود دارد؟
       ج- همه مراجع: خیر هیچ تفاوتی نبوده و معیار حرمت استماع موسیقی، مطرب و لهوی بودن آن است.
       پرسش9- منظور از «مطرب و لهوی بودن » موسیقی چیست؟
       ج- «طرب» حالت سبُک عقلی است که در اثر شنیدن موسیقی انسان را از حد اعتدال خارج می کند. این امر تنها به حالت شادی مختص نبوده و آهنگ های حزن آور را نیز شامل می شود.
       مقصود از «لهوی» بودن سازگاری آواز و آهنگ با مجالس فساد و خوشگذرانی است، یعنی ممکن است نغمه ای طرب انگیز نباشد ولی نوعاً در جلسات فاسقان و گناه رایج باشد؛ همه مراجع تقلید «لهوی بودن» را جزء و قید اصلی موسیقی حرام می دانند.
       پرسش10- حکم تکثیر ترانه، خرید و فروش و نگهداری آلات موسیقی چیست؟
       ج- اگر از آلاتی است که به لهو و حرام اختصاص دارد نگهداری آنان جایز نیست و باید آنها را از بین برد ولی آلات مشترک – که منفعت حلالی در بر داشته باشد – اشکالی ندارد.
       پرسش 11- آیا مجوّز ارشاد در حکم تک خوانی و یا جمع خوانی زن و مرد تأثیری دارد؟
       ج- همه مراجع: مجوّز وزارت ارشاد و یا هر نهاد دیگری تأثیری در حکم ندارد.
       پرسش 12- آیا زن و شوهر به خاطر تمایل به یکدیگر، می توانند به موسیقی گوش دهند؟
       ج- همه مراجع: گوش دادن به موسیقی حرام جایز نیست و صرف افزایش تمایل به همسر، مجوّز شرعی برای استماع محسوب نمی شود.
       پرسش13- بعضی مراکز  دولتی و خصوصی کلاسهای آموزش موسیقی و تئاتر برای دختران تشکیل داده و مربیان مرد آموزش می دهند، تشکیل چنین کلاسهایی و شرکت دختران در آنها جایز است یا خیر؟
       ج- موسیقی لهوی، تعلیم وتعلّم و اجرت گرفتن برای آن حرام  است و اینها مظاهر فسادی است که بخاطر مسامحه ی بعضی متصدیان شروع شده است.
       پرسش 14- برخی متصدیان فرهنگی کشور، با برپایی جشنواره های موسیقی هدایایی را به عنوان تشویق به موسیقی دانان می دهد، صرف بیت المال و اهدای هدایا به این گونه افراد جایز است؟
       ج- تشویق کسانی که موسیقی لهوی می زنند حرام است و کسی که اموال عمومی را صرف آنها می کند ضامن است و نزد خداوند متعال مسئول اعمالش می باشد. 

حرف آخر؛ موسیقی، حق یا باطل!
از امام صادق (علیه السلام) سؤال شد: موسیقی از نظر خدا و شرع چه حکمی دارد؟
    حضرت فرمودند: وای برتو! اگر عمل حق و باطل را بخواهند از هم جدا کنند، موسیقی کدام طرف قرار دارد؟
    عرض کرد: در طرف باطل.
    حضرت: همین مقدار که می دانی موسیقی باطل است، برای تو کافی بوده و لازم است انسان دوری گزیند.

حسن ختام
گوش کن دوست اگر عاقلی و پاک سرشت                                      جـایـگـاهـت بکـنـد خالـق افـلاک بــهـشـت
موسـیـقی کور کـنـد چـشـم جهـان بینت را                                      می ربـایـد زکـفـَت عقل و دل و دینت را

والسلام علی  من اتبع الهدی
کمالی وحدت - صفابخش