|
تنبیه بدنی آری یا خیر؟آیا باعث استحکام خانواده می شود یا ... ؟ آیا مهر ها را زیاد می کند یا ...؟ آیا باعث تادیب است یا ...؟ لازم و ضروری است یا... ؟
شما
تا چه اندازه با تنبیه بدنی موافقید؟ آیا اصلاً موافقید که معلم فرزند شما
را تنبیه بدنی کند؟ آیا با وجود اینکه دوست ندارید کسی فرزند شما را تنبیه
کند باز هم خواهان تنبیه بدنی دانش آموزان خود هستید؟ با این مقدمه ای از قرآن کریم وارد بحث می شوم : یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِیكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ عَلَیْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا یَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ یَفْعَلُونَ ما یُؤْمَرُونَ سوره التحریم، آیه 6 اى كسانى كه ایمان آوردهاید! خود و خانواده خود را از آتشى كه هیزم آن مردمان (گنهكار) و سنگها هستند، حفظ كنید. آتشى كه بر آن فرشتگانى درشت خو و سخت گیر نگهبانند و خدا را در آنچه فرمانشان دهد، نافرمانى نكنند و آنچه را فرمان یابند انجام دهند. نكتهها: «وقود» به معناى ماده اشتعال زاست، همچون نفت و زغال سنگ. لذا برخى مفسّران، مراد از «الْحِجارَةُ» را مواردى همچون زغالسنگ دانستهاند. در حدیث مىخوانیم: سنگ آتشزا، همان كبریت و گوگرد است. بحار، ج 17، ص 364. شاید «وَقُودُهَا النَّاسُ»، اشاره به تجسّم عمل انسان در قیامت باشد كه خصلتها و اعمال زشت او در دنیا، در آن روز آتشگیره مىشود. در روایات آمده است كه جوانى با شنیدن این آیه بر زمین افتاد و پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله به او وعده بهشت داد و فرمود: «ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِی وَ خافَ وَعِیدِ» ابراهیم، 14 بهشت مخصوص كسانى است كه از مقام من پروا داشته و از وعدههاى عذاب من بترسند. در روایات مىخوانیم كه شیوه حفظ بستگان از آتش دوزخ، امر به معروف و نهى از منكر آنان است كه اگر قبول كردند، آنان را از آتش حفظ كردهاى و اگر نپذیرفتند، تو به وظیفهات عمل كردهاى. «ان اطاعوك كنت قد وقیتهم و ان عصوك قد قضیت ما علیك» در روایتى مىخوانیم: «رحم الله رجلا قال یا اهلاه! صلاتكم صیامكم زكاتكم مسكینكم یتیمكم جیرانكم» «2» رحمت خدا بر كسىكه به خانوادهاش هشدار دهد كه مراقب نماز و روزه و زكات و فقرا و ایتام و همسایگانتان باشید. مسئولیّت انسان در برابر خانواده در آیات متعدّدى از قرآن به رسالت انسان در برابر خانوادهاش اشاره شده است، از جمله: «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِیكُمْ ناراً» «تحریم، 6» خود و خانواده خویش را از آتش كه هیزم آن انسانها و سنگهاست نگه دارید. «وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَیْها» « طه، 132» اهل خود را به نماز فرمان ده و بر آن پایدارى كن. «وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَكَ الْأَقْرَبِینَ» « شعراء، 214» نزدیكترین بستگانت را هشدار ده. «یا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ» « لقمان، 17» فرزندم! نماز به پا دار و امر به معروف كن. «قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِینَ» « احزاب، 59» اى پیامبر! به زنان و دختران خود و سپس زنان مؤمنان بگو ... «إِنَّ الْخاسِرِینَ الَّذِینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِیهِمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ» « زمر، 15» زیانكاران واقعى كسانى هستند كه خود و خانوادهشان در قیامت باختهاند. در روایات نیز توجّه بسیارى به این موضوع شده كه چند نمونهاى ذكر مىشود: امام على علیه السلام مىفرماید: «علموا انفسكم و اهلیكم الخیر و ادبوهم» «1» به خود و خانوادهتان خیر بیاموزید و آنان را ادب كنید. پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله فرمودند: كلكم راع و كلكم مسؤل عن رعیته ... الرجل راع على اهل بیته ... فالمرئة راعیة على اهل بیت بعلها و ولده ( همه شما نسبت به زیر دست خود مسئول هستید. مرد، مسئول خانوادهاش، زن مسئول شوهر و فرزندش است.) پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله مىفرماید: «مروا صبیانكم بالصلاة اذا بلغوا سبع سنین و اضربوهم على تركها اذا بلغوا تسعا و فرقوا بینهم فى المضاجع اذا بلغوا عشرا» ( همین كه فرزندتان به هفت سالگى رسید، آنان را به نماز فرمان دهید و همین كه نه ساله شدند، سختگیرى تا مرز تنبیه بدنى مانعى ندارد و بستر و رختخواب آنان را در ده سالگى جدا كنید.) وقتى راههاى مسالمت آمیز سود نبخشید، یا باید دست از انجام وظیفه كشید، یا باید در صورت تأثیر نداشتن موعظه و قهر، خشونت به خرج داد. به گفتهى روانشناسان، بعضى افراد، حالت مازوشیسم (آزاد طلبى) پیدا مىكنند كه تنبیه مختصر بدنى، برایشان همچون مرهم است. در تنبیهات بدنى هم، اسلام سفارش كرده كه نباید به مرحلهى كبودى جسم یا زخمى شدن بدن برسد. به علاوه، مرد متخلّف هم گاهى توسط قاضى تنبیه بدنى مىشود. رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمودند: تنبیه شما نباید به گونهاى باشد كه اثر آن در جسم زن نمودى داشته باشد، یا نشانهى خودنمایى و اظهار قدرت مرد باشد كه زهره چشمى بگیرد. «ضرباً غیر مبرّج» تنبیه وتشویق 1. تشویق: حضرت علی (ع) در پاسخ جواب خوب حضرت عباس پیشانی او را میبوسد. الحدیث، ج 1، ص 74 2. تنبیه 1. شرایط 1- تنبیه از جرم بیشتر نباشد 2- تنبیه فوق طاقت نباشد 3- تنبیه باجرم مناسب باشد جزای روزه خوردن روزه گرفتن است جزای ترك نماز قضای نماز است الانْفَ بِالانْفِ وَ الاذُنَ بِالاذُنِ مائده/ 45. تجسم عمل: هَلْ یُجْزَوْنَ إِلا ما كانُوا یَعْمَلُون اعراف/ 147. كیفر كتمان كننده كه زبان خود را بسته آن است كه لا یُكَلِّمُهُمُ اللّهُ بقره/ 174. كیفر یَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللّه توبه/ 79 است. كیفر وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللّهُ آل عمران/ 54 است. كیفر یُخادِعُونَ اللّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ نساء/ 142 است. كیفر كانُوا مِنَ الَّذینَ آمَنُوا یَضْحَكُون مطففین/ 29 فَالْیَوْمَ الَّذینَ آمَنُوا مِنَ الْكُفّارِ یَضْحَكُون مطففین/ 34 است كیفر مستكبر تحقیر است، مستكبر در قیامت مثل مورچه میشود. كیفر نَسُوا اللّهَ فَنَسِیَهُمْ توبه/ 67 است . 4- تحمل رفتار كودكان (هرخطا و اشتباهی قابل تنبیه نیست) 5- مانند یك ژاندارم برخورد نشود. 6- حیاء از پدر و مادر در كودك حفظ و تقویت گردد. 7- كار بد نكوهش شود نه خود كودك. 8- ترس از پدر به وسیله مادر ریشه دار گردد. 9- تنبیه در صورتی كه سایر راههای تربیتی موثر نگردد. 10- تنبیه با بد آموزی (مثل فحش) همراه نباشد. 11 تنبیه حساب شده باشد. 12- قدرت و ضعف كودك در نظر گرفته شود. ادامه بحث 12- قدرت و ضعف كودك در نظر گرفته شود. 13- متناسب با جرم باشد. 14- توام با وحشی گری نباشد. 15- احتیاجی به نازكشی فوق العاده نباشد. 16- به موقع باشد. 17- تنبیه مضاعف نباشد، هم شلاق و هم زخم زبان، گفتن عباراتی مانند: مگه كوری، كری، خود تنبیه است كه نباید دیگر همراه زدن و آن هم در جمع باشد. 18 به صورتی نباشد كه كودك والدین را دشمن خود بداند و خیال كند مورد بی مهری قرارگرفته. 19- توقع بیش از توان او نباشد. 20- تنبیه استثناء باشد نه عادت. 21- مورد تنبیه جزئی و مصداقی باشد تا فرزند بفهمد دلیل چیست. 2. خطرات ( زیان تنبیه درمواقع افراط و تفریط) 1- نامطلوب شدن رابطه طفل و والدین. 2- تزلزل اعتبار و ارزش والدین. 3- ایجاد حالت تنفر. 4- ایجاد زمینه یأس و نومیدی در كودك. 5- مقاومت و شورش كودك (در بعضی مواقع). 1- قَالَ أَمِیرُ الْمُؤمِنِینَ (ع) لا تُكْثِرَنَّ الْعِتَابَ فَإِنَّهُ یُورِثُ الضَّغِینَةَ وَ یَجُرُّ إِلَی الْبِغْضَةِ وَ كَثْرَتُهُ مِنْ سُوءِ الادَبِ پر گله مكن كه كینه آورد، و بدشمنى كشد، و بسیاریش از بىادبى باشد.كنزالفوائد، ج 1، ص 93. 2- قَالَ أَمِیرُ الْمُؤمِنِینَ (ع) لا تُكْثِرِ الْعَتْبَ فِی غَیْرِ ذَنْبٍ فَإِذَا اسْتَحَقَّ أَحَدٌ مِنْكَ ذَنْباً فَإِنَّ الْعَفْوَ مَعَ الْعَدْلِ أَشَدُّ مِنَ الضَّرْبِ لِمَنْ كَانَ لَهُ عَقْل خشم را اندك و سرزنش در غیر نافرمانى را زیاد مكن اگر یكى از آنان نافرمانى كرد پس نیكو دادگرى كن زیرا كه دادگرى یا بخشش نیكوتر است براى كسىكه خردمند است از زدن و مانع شدن بىخرد را سزاوارترین مجازات است.تحفالعقول، ص 85. 3. انواع تنبیه 1. بدنی 1. ضرورت : گرچه بعضی ژست دل سوزانه و روان شناسی گرفته و تنبیه را به طور كلی رد میكنند. و آن را عامل كینه و عقده و طغیان و ترس و بیماری هائی میدانند ولی میلیونها مردم با اینكه تنبیه بدنی شدهاند نه بیمارند و نه نسبت به معلم و والدین خود كینه دارند؛ نظر اسلام این است. 2. شرایط 1- تنبیه در آخرین مرحله باشد. 2- تنبیه بدنی درحد اقل باشد. 3- تنبیه بدنی با وسیله بسیار ساده باشد. 4- تنبیه بدنی تكرار نشود. 5- تنبیه بدنی در برابر دیگران نباشد. 6- تنبیه بدنی حالت انتقام گرفتن نداشته باشد. 7- تنبیه بدنی بر كسی كه ادب میشود قابل توجیه باشد و بداند چرا تنبیه میشود. 8- تنبیه بدنی به مرز سرخ شدن یا كبود و سیاه شدن نرسد. 9- تنبیه بدنی همراه با سوز و محبت و جبران باشد. 10- تنبیه بدنی در كنار تشویقات باشد كه هنگام كار نیك از طرف انجام میدهد. 3. محدودیتها : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) لا تَضْرِبُوا أَطْفَالَكُمْ عَلَی بُكَائِهِمْ فَإِنَّ بُكَاءَهُمْ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ شَهَادَةُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ الصَّلاةُ عَلَی النَّبِیِّ (ص) وَ آلِهِ (ع) وَ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ الدُّعَاءُ لِوَالِدَیْهِ از رسول خدا صلى اللَّه علیه و آله كه میفرمود نزنید اطفال خود را وقتى كه گریه میكنند زیرا گریه آنها تا چهار ماه ثواب گفتن«لا إله إلا اللَّه»دارد، و چهار ماه ثواب صلوات بر پیغمبر دارد، و چهار ماه دعا بپدر و مادر خود مینمایندعلل الشرائع، ج 1، ص 81. قَالَ بَعْضُهُمْ: شَكَوْتُ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ مُوسَی (ع) ابْناً لِی. فَقَالَ:" لا تَضْرِبْهُ وَ اهْجُرْهُ وَ لا تُطِلْ" فردى گوید: نزد امام ابو الحسن موسى كاظم- علیه السّلام- از فرزندم شكایت كردم، فرمود: «او را نزن، بلكه از او دورى نما (و قهر كن) ولى این را نیز طول مده».عدهالداعی، ص 89. 2. تنبیه غیر بدنی 1. انواع 1. تنبیه مضر تنبیهات مضر: فحش، حبس، تحقیر در برابر دیگران. 2. تنبیه غیر مضر: قهر كردن مختصر، محروم كردن از تفریح یا سفر یا یك وعده غذا، تكلیف به كار منزل یا مشق و .... 2. اقسام 1- تنبیه مالی و جریمه (قوانین دیه وخون بها و كفاره و جرائم نقدی حكومتی) 2. اجتماعی: تنبیههای اجتماعی: أَعْرِضْ عَنْهُمْ مائده/ 42. نكته: در رابطه با مجازات كودك این سه قاعده را به یاد داشته باشید: - هنگام عصبانیت از مجازات بپرهیزید. - برای تلافی كردن یا انتقام گرفتن، مجازات نكنید. - همیشه مجازات شدیدتر، مجازات بهتر نیست.
برچسبها: تربیتی
+ نوشته شده در دوشنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۰ساعت 15:28 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
|
|
