گاهی سال ها با ویولنی مشغول به تمرین و نواختن
هستیم، اما از توجه به نکات حیاتی مرتبط با حفظ سلامتی بدن و جلوگیری از
بروز بیماری و نیز نگهداری سالم ساز و همچنین عواملی که باعث کمک به صحیح
تر نواختن ساز میگردد و باید بدان هاتوجه داشته باشیم، غافل هستیم که
معمولا این غفلت به دلیل عدم اطلاع و آگاهی ماست.
در این
زمینه نگارنده در جایگاه یک "نوازنده و نویسنده ویولن" در جهت ارتقای آگاهی
و دانش عمومی سعی دارم تا دانش و تجربیات و آموخته هایم در این زمینه را
به علاقه مندان ارائه نمایم و امیدوارم تا در صورتی که متخصصین ساز سازی
نقصانی علمی در این سری نوشته احساس نمودند، آنرا گوشزد نمایند.
در
این زمینه باید توجه داشت، هر چند ورود به این مقوله پیچیده در حیطه تخصص
سازندگان خانواده سازهای زهی بوده و با مطالب و نکات تخصصی دنیای نوازندگی
ویولن دارای تفاوت های ساختاری بسیار است، اما از آنجا که لازم است تا هر
نوازنده ویولن برخوردار از یکسری از اطلاعات پایه ای در رابطه با ساز خود
باشد و نیز فقدان اطلاعات کاربردی در این زمینه احساس می گردد، بر آن شدم
تا اقدام به نگارش این سری مطلب نمایم.
امیدوارم ارائه نوشته هایی
از این دست، باعث آفرینش مطالبی پایه ای، کاربردی و مفید از طرف اساتید
سازسازی برای هنرجویان سازگری و نیز نوازندگان گردد.
اولین نکته
جنس و فرم زیر چانه قرار گرفته بر روی ساز است. اینکه این زیرچانه از لحاظ
عواملی چون اندازه و شکل محیطی، زوایای داخلی شکل دهنده، عمق و فرم کلی تا
چه حد با آناتومی فک نوازنده در توازن و تعامل است، نکته ای است که باید به
آن توجه نمود.
نیز باید به جنس ماده ای که زیرچانه از آن تهیه
شده، توجه داشت. بسیاری از زیرچانه های مصرفی امروزی از مواد بی کیفیت و
مصنوعی و گاه آلوده غیر چوبی ساخته می شوند. این مواد بر خلاف چوب که دارای
ساختاری آوندی و با قابلیت عبور دهندگی و نفوذپذیری است، به دلیل تراکم
بالای موجود در ساختار و نداشتن منافذ با اندازه مناسب، دارای قدرت جذب و
عبور به شکل مناسب ترشحات ناحیه چانه و گردن نوازنده نبوده و در نتیجه با
تجمیع لایه ای شکل ترشحات بر روی خود، به مرور زمان به منبعی از آلودگی بدل
می گردند که مرتبا در تماس با پوست نوازنده بوده و غالبا عدم نظافت مرتب
از طرف نوازندگان باعث تشدید این موضوع می گردد.
در این رابطه لازم
است حتی در صورت استفاده از زیر چانه های چوبی نیز، نوازنده اقدام به
نظافت مرتب زیرچانه با موادی مانند الکل نماید.
عوامل فوق به همراه
ناسازگاری فرم زیرچانه با آناتومی فک که گاه باعث فشار دائمی و اضافه بر
پوست ناحیه زیرچانه می گردد، می تواند باعث بروز بیماری پوستی در نوازندگان
گردد که گاه بهبودی از این بیماری سالها بطول می انجامد. شایان به ذکر است
که در صورت استفاده از پارچه بر روی زیرچانه، شستشوی مرتب، خشک کردن در
زیر آفتاب و در جریان آزاد هوا و اتو کشیدن باعث میشود تا به سطح قابل قبول
تری در بهداشت دست یابیم.
لزوم استفاده از پارچه در حالتی که از
زیرچانه های غیرچوبی استفاده می گردد و یا پوست دچار حساسیت گردیده است،
بیشتر احساس شده و حتی الامکان باید از پارچه های با قدرت جذب بالا و
نفوذپذیری مناسب بهره گرفت.
در اینجا پرسشی که به ذهن می رسد اینست
که آیا فرم و شکل فک تمامی نوازندگان همانند بوده و تنها پیرو چند الگوی
ساده کلی است که شکل زیرچانه ها تنها در چند دسته بندی کلی خلاصه می گردد و
آیا نیاز به ارائه و ساخت زیرچانه هایی متناسب و هماهنگ با شکل فک و
مشخصات آناتومی فردی هر نوازنده از طرف سازندگان ویولن احساس نمی گردد؟
هر
چند امروز در ایران و غرب تلاش هایی در این زمینه صورت می پذیرد، اما به
هیچ وجه تلاش های انجام یافته متناسب با حجم انبوه نیاز شخصی نوازندگان در
این رابطه نیست.
دومین
مورد، تنظیم بودن خرک از لحاظ عوامل؛ ارتفاع، فاصله مرکز به مرکز سیم ها،
شکل قوس روی خرک نسبت قوس روی گریف و نیز فاصله سیم ها از روی گریف (که به
ارتفاع گریف از صفحه نیز وابسته می باشد)، است.از آنجا که سیم ها دامنه
متفاوتی از نظر قطر(که می تواند تابعی از مشخصات مکانیکی مورد نظر و جنس و
لایه های مواد سازنده یک سیم باشد) را از لحاظ مشخصات فنی دربر میگیرند، یک
تنظیم صحیح خرک متاثر از نوع سیم مورد استفاده است.(عاملی که غالبا به آن
توجه نمی شود) در این رابطه یک تنظیم کار ماهر ویولن از جداول استاندارد
تنظیم خرک بر پایه سیم مورد استفاده نوازنده بهره می جوید.
تنظیم
بودن خرک علاوه بر آنکه می تواند باعث بهتر و نیز آسانتر نواختن گردد می
تواند باعث بالاتر رفتن قابلیت نواختن تکنیک هایی چون پیتزیکاتو توسط
نوازنده گردد.
در حالتی که تنظیم خرک منجر به ارتفاع بیش از اندازه
سیم از روی گریف گردد، انگشت گذاری باعث می گردد بر مفاصل و انگشتان
نوازنده فشار بیش از اندازه وارد گردد.
از طرف دیگر، گاه عدم توجه
به ارتفاع صحیح باعث بوجود آمدن فشار غیر متعارف بر روی صفحه ساز می گردد
که در طول زمان می تواند منجر به نشست صفحه رو و... گردد.
مورد دیگر تنظیم بودن پایه خرک نسبت به شکل و فرم صفحه ویولن در هر دو نقطه اتصالی پایه است.
این مورد نیز از آنجا اهمیت می یابد که می تواند باعث شود تا ارتعاشات خرک به شکل کامل به صفحه ساز منتقل نگردد.
سومین
مورد، تنظیم نبودن شیطانک کنار سرپنجه ساز از لحاظ ارتفاعی و نیز فواصل
سیم ها از یکدیگر است که می تواند بسیار آسیب رسان به انگشتان و مفاصل
باشد. معمولا عدم رگلاژ شیطانک با سرعتی زیاد منجر به بروز دردناکی در
ناحیه مفاصل انگشتان می گردد.
از طرف دیگر هرگاه جانمایی دریچه های
اف یک ویولن نسبت به صفحه و نیز یکدیگر صحیح نبوده، و طراحی و اجرای اف ها
به شکل اصولی انجام نگرفته باشند و یا خرک بر محل صحیح خود نسبت به گپ
دریچه اف قرار نگرفته باشد و یا دسته و شیطانک دچار تابیدگی نسبت به بدنه
ساز باشد، پرده بندی انگشتان نسبت به شیطانک می تواند درسیم های مختلف دچار
تفاوت گردد که این مسئله جز آنکه نوازنده را دچار سردرگمی در هنگام نواختن
می گرداند، باعث بروز مواردی چون خستگی تا فالش نواختن در نوازنده می
گردد.
در صورتی که شرایط فوق بر یک ساز حاکم باشد، لازم است تا نوازنده به سرعت نسبت به اصلاح ساز خود و تنظیم صحیح آن اقدام نماید.
منبع:www.harmonytalk.com
+ نوشته شده در سه شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۱ساعت 15:41 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
