آفات الگوي مصرف
پرسش:
از منظر آموزه هاي اسلامي چه آفات و آسيب هايي الگوي مصرف يك انسان متاله را تهديد مي كند؟ لطفا به نحو اجمال توضيح دهيد.
پاسخ:
از
آنجا كه الگوي مصرف در آموزه هاي اسلامي هم از ويژگي ها و شاخص هاي ايجابي
و مثبت برخوردار است و هم از ويژگي ها و شاخص هاي سلبي و منفي، بنابراين
براي تحقق اصلاح الگوي مصرف در ساحت فردي و اجتماعي همه اين ابعاد را بايد
مورد توجه و مداقه قرار داد. در بخش هاي قبلي اصلاح الگوي مصرف به جنبه هاي
ايجابي آن به نحو اجمال پرداختيم. اينك در بعد سلبي و منفي آن، آفات و
آسيب هاي الگوي مصرف را مورد بررسي قرار مي دهيم:
مفهوم اسراف و تبذير
اسراف
در لغت، به معناي تجاوز از مرز اعتدال در هر كار است. (مفردات راغب، ذيل
واژه سرف). در قرآن و حديث نيز اين واژه در معناي لغوي آن به كار رفته
است. از نگاه قرآن كريم، هر كاري كه خارج از مرز اعتدال انجام شود اسراف
است و انجام دهنده آن، مسرف ناميده مي شود. از اين رو، قرآن، همان طور كه
شخص پرخور را مسرف مي نامد (اعراف- 31) گناهكار را مسرف مي خواند (زمر-53)
همچنين شخص مستبد و مستكبر را هم مسرف مي داند. (يونس-83) زيرا اولي در
مورد جسم و دومي در مورد جان و سومي درباره جامعه، از مرز اعتدال خارج شده
اند. در روايتي از امام علي(ع) آمده است: «كل مازاد علي الاقتصاد، اسراف»
هر آنچه از ميانه روي بگذرد، زياده روي است. (غررالحكم، ح6899).
همچنين
از امام صادق(ع) روايت شده است: «اعلم ان لكل شئ حدا، فان جاوزه كان سرفا».
بدان كه هر چيزي، اندازه اي دارد كه اگر از آن بگذرد، زياده روي است.
(نزهه الناظر، ص 178)
امام كاظم(ع) در روايتي، در تبيين جنود عقل و
جهل، اين دو گزينه را نيز در مقابل هم آورده است: «القصد، الاسراف» ميانه
روي (و در برابر آن) زياده روي. (تحف العقول، ص 402) اين سخن اشاره به آن
است كه اصلاح الگوي مصرف و ميانه روي در آن، مسأله اي عقلي است و آنچه را
كه اسلام در اين باره آورده، چيزي جز ارشاد به حكم عقل نيست.
تبذير از
ريشه بذر به معناي پاشيدن دانه است. هنگامي كه اين واژه، در مباحث اقتصادي
به كار مي رود، به معناي مصرف كردن مال، به صورت غيرمنطقي و ناروا است.
معادل كلمه تبذير در فارسي ريخت و پاش است. بنابراين تبذير عبارت است از
مصرف كردن مال در جايي كه نبايد مصرف شود، هر چند اندك باشد. و بر اين
اساس، تبذير، نوعي اسراف شمرده مي شود و به تعبيري حتي بدتر از اسراف است.
به همين جهت خداي متعال فرموده است: «ان المبذرين كانوا اخوان الشياطين»
همانا تبذيركنندگان برادران شياطين اند.(اسراء-72)
ادامه دارد
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۱ساعت 8:31 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
