موزه ايران باستان‏


تأسيس موزه ايران باستان نقطه عطفي در تاريخ موزه‌داري ايران است. اين موزه نخستين موزه علمي ايران به‌شمار مي‌رود که خود مولود قانون جديد عتيقات در سال 1309 است.

«آندره گدار» معمار فرانسوي در 1312 با الهام از ايوان بلند ساساني در تيسفون، ساخت بنايي با کاربري موزه را با درخواست دولت ايران شروع کرد و در 1316 ساخت آن به پايان رسيد. ساختمان اين موزه از نخستين بناهايي در ايران است که صرفاً براي موزه ساخته شد و تمامي موازين موزه‌هاي جديد در آن رعايت شد. ‏

محل موزه به نحو سنجيده‌اي در نقطه‌اي از تهران که قابل دسترسي از تمامي نقاط باشد تعيين شد و امکان گسترش و ايجاد فضاي سبز براي آن در نظر گرفته شد. ‏

ساختمان اصلي در دو بخش نمايشگاهي و پژوهشي طراحي شد که بخش پژوهشي در قسمت شمالي ساختمان واقع است که داراي 4 طبقه و مجهز به مخزن‌هاي مناسب براي نگهداري اشيا است و اکنون دفاتر اداري و محل کار موزه‌داران را نيز شامل مي‌شود.‏

اين موزه از ابتدا به عنوان يک موزه تخصصي باستان‌شناسي طراحي شد و نحوه ارائه آثار آن بر مبناي تقدم تاريخي يا کرونولوژي است. طبقه همکف به آغاز تمدن در فلات ايران از دوران نوسنگي تا پايان سلسله ساساني اختصاص داده شد.

گردش در تالار برخلاف جهت عقربه‌هاي ساعت با معرفي اماکن و محوطه‌هاي باستاني حفاري شده آغاز مي‌شود. آثار مکشوف با ديدي کاملاً باستان‌شناختي و با رعايت تقدم تاريخي و علمي ارائه مي‌شود. ضلع شرقي و شمالي تالار به دوران ايلامي و هخامنشي تعلق دارد. در اين بخش قطعاتي از آثار معماري آن زمان مثل کاخ شوش و تخت جمشيد همراه يافته‌هاي منقول در داخل ويترين‌ها، دورنمايي از فرهنگ ايران را نشان مي‌دهد. ‏

در ضلع غربي قطعات گچبري و موزاييک‌هاي ساساني آثار تزئيني کوچکي را تشکيل داده که چشم‌انداز ايران عهد اشکاني و ساساني است.‏

طبقه فوقاني در گذشته به تمدن ايران در دوره اسلامي اختصاص داده شده بود که اکنون اشياي آن به ساختماني جديدتر در مجاورت ساختمان اصلي منتقل شده اند. اين بخش معرف تحولات اجتماعي و فرهنگي در ايران بر مبناي تعاليم اسلام و از طريق آثار هنري است. اين بخش با ارائه قديمي‌ترين نسخه‌هاي قرآن آغاز مي‌شود. نسخه‌هايي به خط کوفي روي پوست آهو از سده 3 و 4 هجري و همچنين آثار به دست آمده از کاوش‌هاي شهرهاي اسلامي چون ري و نيشابور که تحولات سده‌هاي نخستين اسلامي را نشان مي‌دهد، ديده مي‌شود.

قطعات نفيس معماري مثل کتيبه، محراب، منبرها، گچ‌بري، آجرکاري و کاشي‌هاي زرين فام که از اماکن مقدس به موزه ايران باستان آورده شده به اين بخش اعتبار و جلوه خاصي داده اند. بخش مربوط به دوره صفوي از غناي زيادي برخوردار است. گردش در موزه با تماشاي آثاري برگزيده از قرن 12 و 13 ه ش به پايان مي‌رسد.‏

+ نوشته شده در  یکشنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۱ساعت 23:10  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |