روستای طهمورثاتاین روستا جزء دهستان رودشت شرقی بوده و فاصله آن تا مرکز دهستان ( کفران و  فارفان ) 3 کیلومتر و تا مرکز بخش شهر  ورزنه 22 کیلومتر و تا شهر اصفهان 90 کیلومتر و دارای 72 خا نوار و جمعیتی معادل 313 نفر می باشد ، آثار تاریخی بازمانده این روستا شامل قلعه تاریخی کوچک و بزرگ طهمورثات و خانه های داخل قلعه می باشد که در قدیم محل سکونت کدخدا یا خان روستا بوده است  .با توجه به اینکه این روستا فاصله چندانی با ورزنه مرکز بخش بن رود ندارد وبا توجه به اینکه این بخش با داشتن تالاب بین المللی گاوخونی و تپه های ماسه ای و ارگ  قورتان  و غیره به عنوان قطب گردشگری محور شرق اصفهان شناخته شده و از گردشگران فراوانی برخوردار می باشد جا دارد جهت اقامت گردشگران تدبیری اندیشیده شود چراکه هنوز محلی برای اقامت گردشگران وجود نداردقلعه کوچک طهمورثات با داشتن پنج منزل اربابی زیبا وفضای کافی برای ارائه خدمات به گردشگران و حفظ بافت قدیمی خود وداشتن امکانات کافی ( آب ، برق ، گاز ، تلفن ) می تواند به عنوان گزینه ای قوی برای طرح اقامتی گردشگران باشد .قلعه اکبر خان طهمورثاتتاریخ ساخت این قلعه به دوره قاجاریه برمی گردد وبانی آن اکبر خان می باشد این قلعه دارای 6 برج دیده بانی ویک شاه دژ در وسط می باشد ارتفاع برجها حدود 7 متر وارتفاع دیوار 5/4 می باشد کل این مجموعه مساحتی بالغ بر5000 متر مربع را شامل می شود . این قلعه متشکل از 5 منزل اربابی بسیار زیبا می باشذ که آنرا از سایر قلعه های دیگر منطقه متمایز کرده است چرا که رعایت اصول معماری وتقارن در تمام زوایای آن به چشم می خورد  .ورودی قلعه در میانه ضلع شرقی وکوچه مبتدی به آن رو برو ودر یک خط راست حکایت از تقسیم قلعه به قطعات تقریباً یکسان را دارد ؛ واقع شدن شاه دژ در انتهای کوچه ودر وسط قلعه ومعماری متمایز آن از سایر برجها گویی انسان را به مرکز کنترل و فرماندهی قلعه فرا می خواند که اصول حفاظت در آن خوب رعایت شده ؛ چرا که از چهار سو تحت حمایت برجهای اطراف قرار می گیرد و از رو برو و در فاصله مناسب ورودی قلعه را کنترل می نماید ، رعایت مسائل رفاهی ( گرمایشی  و سرمایشی ) و امکان ورود به شاه دژ از پشت بام هر دو منزل جانبی امکان استمرار نگهبانی و امداد را فراهم نموده است  . منازل اربابی طهمورثات در قالب یک قلعه به شکل ذیل کنار هم انتظام یافته است . در ابتدای ورود به قلعه چهار سردر زیبا ونسبتاً متفاوت نظربیننده را ربوده و نهایتاً بر سردر منزل اصلی قلعه که دقیقاً  متمرکز می نماید . این سردر که با قاب بندی وتغییر سطح بسیار زیبایی آرایش یافته همانند تاجی است که برسر فرماندهی قلعه قرار گرفته است .منزل خلیل خان : در ابتدای ورود به قلعه در سمت راست وارد منزل خلیل خان می شویم . طرح این خانه مبتنی بر انتظام فضاهای مختلف بر گرد یک حیاط میانی است ؛ حیاط مربع شکل است . برای ورود به خانه باید از سر دری تو نشسته و یک هشتی و دالانی که به گوشه حیاط راه می برد گذشت ؛ هشتی در دیگری دارد که به یکی از اتاقهای جبهه جنوبی باز میشود .بیشتر فضاهای بنا در دو جبهه شمالی و غربی حیاط واقع است . جبهه های شرقی و جنوبی به فضاهای نیم باز ، صفه و ایوان اختصاص یافته است . ترکیب کلی دو جبهه شمالی و جنوبی مانند یکدیگر است با این تفاوت که در مرکز یکی سه دری و در مرکز دیگری ایوان واقع است . جبهه های شرقی و غربی حیاط نیز بسیار شبیه به هم است : در جبهه غربی یک سه دری و یک صفه زیبا در جلو و در جبهه شرقی یک صفه کاملاً مشابه که نمایی از سه دری در آن انعکاس یافته است وجود دارد . در دو سوی فضای میانی از جبهه شمالی و جنوبی اتاقهای مشابه با یک در وجود دارد و در چهار گوشه حیاط راهروی به چشم می خورد که راهرو شمال شرقی به برجک دیده بانی ، راهرو شمال غربی به مطبخ، راهرو جنوب شرقی به جاه آب و انباری و راهرو جنوب غربی به هشتی منتهی می شود      در مقابل منزل خلیل خان ، در نیمه جنوبی قلعه، منزل حسن خان وجود دارد طرح این خانه نیز مبتنی بر انتظام فضا های مختلف به گرد یک حیاط میانی است  ؛ حیاط به شکل مربع است و بیشتر فضاهای خانه در جبهه شمالی و جنوبی واقع است ؛ جبهه شرقی و غربی بنا به یک صفه کم عرض و قرینه هم تعلق یافته است  برای ورود به بنا باید از یک سر در  و راهروی  کوتاه که به طور غیر مستقیم به گوشه حیاط راه می برد گذشت در اینجا بر عکس منازل دیگر از هشتی خبری نیست و در ابتدای ورود به راهرو یک در به اتاق جبهه شمالی و یک در قرینه آن به انباری باز می شود  . ترکیب کلی دو جبهه شمالی و جنوبی بر عکس منازل دیگر متفاوت است جبهه شمالی شامل یک اتاق که گویی زمانی سه دری بوده و مطبخ و جبهه جنوبی شامل یک سه دری در میان و دو اتاق در کنار می باشد  .منزل ید اله خانمقابل ورودی قلعه ، منزل ید اله خان قرار دارد . این بنا و منزل هم جوار هسته اولیه قلعه را تشکیل میداده است . بنا خانه ای است یک طبقه که فضاهای آن با نظمی کامل در اطراف یک حیاط نشسته اند با عبور از سر دری زیبا و هشتی به قسمتی می رسیم که سرآغاز دو دالان است یکی منتهی به منزل خلیل خان و دیگری منتهی به منزل خسرو خان  ، پس از عبور از دالان مربوطه که نسبتاً طولانی است به طور غیر مستقیم به حیاط می رسیم  ، حیاط و فضاهای اطراف آن همه قاعده هایی منظم با اشکال کامل هندسی دارند . نمای جبهه شمالی متشکل از یک سه دری در میان و در طرفین دو اتاق می باشد که قرینه آن به صورت فضای باز یعنی سه ایوان کوچک در جبهه جنوبی قابل مشاهده است  . در جبهه غربی نیز به تقلید از جبهه شرقی می توانیم یک سه دری را مشاهده کنیم که بین دو راهرو قرار گرفته است ؛ راهرو شمال شرقی به برجک دیده بانی ، راهرو شمال غربی به مطبخ و چاه آب منتهی می شود ، راهرو جنوب شرقی مسیر ورود به حیاط و راهرو جنوب غربی مسیر ورود به راه پله های پشت بام می باشد که کاملاً قرینه در فضاهای خانه جای گرفته اند . از نکات قابل توجه در این خانه بهار خانه است که در پس سه دری شرقی از فضای قابل رویت خانه خارج گردیده و به جز از سقف از جایی دیگر نمی تواند نور بگیرد و تنها راه ورود به آن از هشتی امکان پذیر می باشد .                                            منزل خسروخان و کریم خانمنزل خسرو خان و کریم خان که یک منزل محسوب می شود دقیقاً در کنار و ضلع جنوبی منزل ید اله خان واقع است . این خانه که هشتی و دالانی مشترک با خانه ید اله خان دارد در نقطه ای از دالان مشترک جدا وبا دالانی دیگر به حیاط منتهی می شود . در این خانه نیز بر اساس الگوهای معماری درون گرا ، فضا های گوناگون مشتاقانه به گرد حیاط حلقه زده اند و به آن نظر می کنند حیاط خانه مربع و فضاهای اصلی خانه در چهار طرف آن واقع شده اند ؛ فضاهای خدماتی خانه یعنی انبار و مطبخ همانند سایر خانه های قلعه در گوشه های حیاط قرارگرفته اندو خود را از بازی گرم حیاط کنار کشیده اند . در جبهه شمالی یک پنج دری در میان و دو اتاق در طرفین همراه با راهرو ورودی تلفیق بسیار زیبایی با نمای شاه دژ یافته اند . جبهه جنوبی بنا با یک سه دری در میان و دو راهرو در طرفین آن و یک اتاق در جنب هر کدام از این راهروها توانسته تا حدودی خود را با جبهه شمالی هماهنگ جلوه دهد . جبهه شرقی و غربی نیز هر کدام با داشتن یک سه دری و یک اتاق و سه راهرو منتظم که هر کدام به فضاهای خدماتی منتهی می شوند ، با هم کاملاً قرینه گشته اند .منزل رضا خان
حیاط میانی با فضاهایی بر گرداگرد آن انتظام کلی این بنا را شکل داده است . خانه یک دستگاه ورودی دارد متشکل از سر در ، هشتی و راهروی که به گوشه حیاط منتهی می شود . انتظام فضاهای پیرامون حیاط مطابق با همان نظم و هندسه و تقارن متداول در خانه های دیگر قلعه است ؛ نماهای حیاط دو به دو رو به یکدیگر نشسته اند و گویی با هم سخن می گویند ؛ جبهه شرقی با یک سه دری در وسط و دو اتاق در جانبین فضا های اصلی خانه را تشکیل داده . این سه دری با یک در اصلی در میان و دو راهرو کوتاه که ورودیهای دیگر اتاق را تشکیل می دهد و چند ضلعی بودن فضای داخلی آن گویی بر عنصر اصلی خانه تاکید می کند ؛ جبهه غربی تنها فضای باز خانه است که به سه ایوانچه اختصاص یافته و به طرز بسیار زیبای توانسته با جبهه شرقی تقارن ظاهری پیدا نماید . فضا های خدماتی خود را از بازی گرم اطراف حیاط کنار کشیده و در گوشه حیاط قرار گرفته اند .   طهمورثات در لغت نامه دهخدا طهمورثات . [ طَرِ ] (اِخ ) دهی از دهستان رودشت بخش کوهپایه ٔ شهرستان اصفهان در 25 هزارگزی جنوب خاوری کوهپایه و 20 هزارگزی شوسه ٔ اصفهان به یزد. جلگه و معتدل با 128 تن سکنه . آب آن از رودخانه . محصول آنجا غلات و پنبه . شغل اهالی زراعت . صنایع دستی زنان کرباس بافی و پنبه ریسی . راه آن مالرو است . (فرهنگ جغرافیائی ایران ج 10).مسجد طهمورثات مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، بخش بن رود، دهستان رود دشت شرقی، روستای طهمورثات واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.  
+ نوشته شده در  پنجشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۱ساعت 19:1  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |