دروازه قرآن

زير قرآن بگذرند. به مرور زمان طاق شكسته و تخريب شد. در دوره حكومت زنديه كريمخان زند (1172 – 1193) مجددا" آن را بازسازي نمود و در قسمت فوقاني آن اطاقي ساخت و دو جلد قرآن نفيس به خط ثلث و محقق، اثر سلطان ابراهيم بن شاهرخ گوركاني را در آن اتاق جاي داد. اين قرآن ها به قرآن هفده من مشهورند. در سال 1316 كه طرح توسعه راه شمالي شيراز در دستور كار دولت قرار گرفت، اين طاق خراب شد و قرآن مذكور نيز به موزه پارس منتقل گرديد. در زمان قاجاريه كه چند زلزله شيراز را تكان داد، اين دروازه آسيب هايي ديد اما به وسيله محمد زكي خان نوري مورد بازسازي و مرمت قرار گرفت.

در سال 1327 ه.ش. يكي از بازرگانان شيراز به نام حسين ايگار، مشهور به اعتمادالتجار، با هزينه شخصي خود طاق كنوني را بازسازي كرد و چند آيه از قرآن كريم را كه با خط ثلث و نسخ بر روي كاشي نوشته شده بود، بر بدنه طاق نصب كرد. در پيشاني شمالي اين طاق (سمت كوه بمو) اين آيه بر روي كاشي نوشته شده است، ان هذاالقرآن يهدي للتي هي اقوم و يبشر المؤمنين الذين يعملون الصالحات ان لهم اجرا" كبيرا" در پيشاني جنوبي طاق (سمت شهد شيراز) اين آيه به چشم مي خورد.

قل لئن اجتمعت الانس و الجن علي ان يأتوا بمثل هذاالقرآن لايأتون بمثله ولو كان بعضهم لبعض ظهيراً

در گوشه غربي طاق اين آيه نوشته شده:

انا نحن نزلناه الذكر

و ادامه اين آيه در قسمت شرقي طاق و روبروي همان كتيبه نوشته شده

و انا له لحافظون.














آرامگاه خواجوي كرماني
اين آرامگاه در سال 1315 شمسي با اعتبارات اداره فرهنگ فارس ساخته شد. محل آرامگاه در محوطه اي بدون سقف قرار دارد. در وسط صفه آن سنگ قبري است كه بالاي آن محدب و داراي برآمدگي است. روي اين سنگ كتيبه اي كه بيانگر قبر خواجو باشد وجود ندارد. فقط بالاي سنگ عبارت: كل من عليها فان و يبقي وجه ربك ذوالجلال و الاكرام به خط ثلث نوشته شده است.

در بالا و پايين قبر نيز دو ستون سنگي كوتاه قرار دارد كه طبق رسم آن زمان در بالا و پايين قبور عرفا و شعرا وجود داشته است. در سال 1337 شمسي اداره باستان شناسي فارس اقدام به ساخت يك اطاق در قسمت شمالي محوطه آرامگاه كرد. در پيشاني اين اطاق دو غزل از غزليات خواجو به خط نستعليق بر روي كاشي هاي آنجا نوشته شده است. با اين مطلع:

دوش مي كردم سؤال از جان كه آن جانانه كو؟ گفت: بگذر زان بت پيمان شكن پيمانه كو؟ ...

و ديگر به مطلع

صبحدم دل را مقيم خلوت جان يافتم از نسيم صبح بوي زلف جانان يافتم ...

كه هم اينك اين اتاق تبديل به فرهنگسراي خواجو گرديده است.

كمي بالاتر از مقبره خواجو 3 غار به چشم مي خورد. يكي از آنها غاري است كه محل عبادت و رياضت زهاد و مشايخ بوده و خواجو نيز مدتي در آن جا به عبادت مشغول بوده است.

غار ديگر كه در دهانه آن طاقي ضربي از نوع طاق كجاوه اي از سنگ و آجر زده شده محل قبر خواجه عمادالدين محمود، وزير معروف شاه شيخ ابواسحاق اينجو است.

در كنار اين غار نقش برجسته اي از جنگ رستم و شير ديده مي شود كه به دستور حسينعلي ميرزا فرمانفرماي فارس در سال 1218 ه.ق ساخته شده است. در كنار آن نيز نقش برجسته ناتمامي از فتحعلي شاه قاجار و دو تن از پسرانش به چشم مي خورد. در دو طرف اين نقش برجسته دو نيم ستون به سبك ستون هاي دوره زنديه در درون كوه كار شده است.

در سال 1370 به همت دانشكده ادبيات دانشگاه كرمان، كنگره بزرگداشت خواجو در كرمان برگزار شد و مراسم اختتاميه اين كنگره در شيراز انجام شد. با همين انگيزه به همت شهرداري شيراز و استانداري فارس، آرامگاه خواجو مرمت و بازسازي شده كه شامل بازسازي كف و بدنه و ايجاد يك سري ديواره هاي عمودي با مصالح سنگ است. هم چنين مجسمه اي از سر و صورت خواجه از سنگ تراشيده شده، در اين مكان قرار گرفته است. بناي آرامگاه خواجوي كرماني به شماره 916 در فهرست آثار تاريخي به ثبت رسيد.









بهشت گمشده
اين منطقه ديدني كه زيبايي انبوه درختان و پرآبي رودخانه‌هايش چشم هر بيننده را مي‌نوازد و ميهمانان را به تحسين و تكريم آفرينش گر هستي وا مي دارد از جمله مناطق حفاظت شده استان فارس است.
انبوه درختان در منطقه بهشت گمشده در پاره‌اي ازمناطق چنان پنجه در پنجه هم انداخته‌د و سقفي از نوازش بر سر رهگذران و گردشگران ساخته كه به سختي مي توان درخشش آفتاب را از ميان شاخ و برگ درختان ديد.
در اين منطقه زيباو ديدني آنچه به چشم مي‌آيد سبزي و زيبايي مناظر شگرف و آنچه به گوش مي‌رسد صداي نوازشگر آب و نغمه پردازي پرندگان و آنچه احساس مي شود طراوت و سرزندگي است.

منطقه حفاظت شده بهشت گمشده يا تنگ بستانك، بخشي از حوزه زاگرس مياني و حوزه آبخيز رود كر(‪ (kor‬مي‌باشد كه در امتداد شرقي رشته كوه دنا واقع گرديده است.
اين زيست بوم كه از مناطق عمده گردشگري طبيعي استان فارس محسوب مي‌شود، دربرگيرنده پديده‌هاي كم نظير و منحصر به فرد طبيعي بسيار است.
بلندترين قله اين منطقه كوهستاني و مرتفع، كوه رنج به ارتفاع سه هزارو ‪ ۹۵۰‬متراست كه هيبت پر صلابت آن بر همه منطقه بهشت گمشده خودنمايي مي‌كند.
بهشت گمشده يكي از پرباران‌ترين مناطق استان فارس و تامين‌كننده منابع عمده‌آب سد درودزن، درياچه‌هاي بختگان،طشك و همچنين اراضي كشاورزي دشت‌هاي حاصلخيز بيضا، كامفيروز و كربال است.
مساحت اين منطقه ‪ ۱۵‬هزار و ‪ ۳۲۴‬هكتار است كه در شمال غربي استان فارس و در فاصله ‪ ۱۲۰‬كيلومتري شهر شيراز در بخش كامفيروزاز توابع شهرستان مرودشت قرار دارد.
موقعيت جغرافيايي بهشت گمشده بين ‪ ۳۰‬درجه و ‪ ۱۵‬دقيقه تا ‪ ۳۰‬درجه و ‪۲۵‬ دقيقه‌عرض شمالي و ‪ ۵۲‬درجه و ‪ ۲‬دقيقه تا ‪ ۵۲‬درجه و ‪ ۱۶‬دقيقه طول شرقي است.
اين منطقه‌داراي اقليم ايرانوتوراني‌است،تابستان‌هاي خشك داردو زمستان‌هاي بسيارسردآن‌با برف و يخبندان همراه است و متوسط بارندگي آن ‪ ۴۷۹/۴۲‬ميليمتر است.
تنگ بستانك يا همان بهشت گمشده دره زيبايي است كه جهت امتداد آن شرقي غربي است و صخره‌هاي عمودي و مرتفع دو طرف آن را دربرگرفته است.
يكي از ويژگي‌هاي اين پديده طبيعي بستر سنگي كف دره است كه رويشگاه درختان چنار، گردو و گياهان سايه پسند است.
اين درختان درفضاي كم نور تنگ بستانك براي دسترسي به نور،دررقابت هستند و قامت بلند و تاج پوشش به هم پيوسته‌اي دارند.
زيست بوم آبي درياچه پشت سد درودزن، مهمترين زيستگاه آبي بخش كامفيروز است كه زيستگاه جانبي منطقه حفاظت شده تنگ بستانك مي‌باشد.
اين درياچه آب شيرين، زيستگاه دو گونه از ماهيان بومي و سه‌گونه از كپور پرورشي است و از مكان‌هاي حائز اهميت براي زمستان گذراني پرندگان مهاجر مي باشد.
پوشش گياهي منطقه تنگ بستانك شامل دو جامعه پسته و بادام و جامعه بلوط است ودرختان و درختچه‌هايي از قبيل كيكم،زرشك،شيرخشت،بنه،چنار و گياهان مرتعي از قبيل خارشتر،شيرين بيان،درمنه،گون و گرامينه را دارا مي‌باشد.
پستانداران منطقه ، كل و بز،خرس قهوه‌اي،سمور،گرگ،روباه،شغال ،كفتار و خرگوش هستند و پرندگان منطقه شامل كبك ، تيهو، كبوتر، فاخته، خروس كولي، داركوب ، عقاب و لاشخور است.


ارگ کریم خان در مرکز شهر شیراز قرار دارد. این ارگ در دوره سلطنت سلسله زندیه ساخته شده‌است و پس از اینکه کریم خان زند شیراز را به عنوان پایتخت خود و این مکان را به‌عنوان مکان زندگی خود انتخاب نمود به ارگ کریمخان معروف شد. در زمان سلطنت سلسله پهلوی از ارگ به‌عنوان زندان استفاده شده‌است که متاسفانه آسیبهای جبران ناپذیری به آن وارد شده‌است. در سال ۱۳۵۰ این ارگ به اداره فرهنگ و هنر وقت واگذار شد. این بنای عظیم اکنون تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی جمهوری اسلامی ایران اداره مبشود و از چند سال پیش کار مرمت این بنا آغاز شده‌است تا به عنوان موزه بزرگ فارس مورد استفاده قرار گیرد.


تاریخچه

ساخت ارگ بین سالهای ۱۷۶۶ و ۱۷۶۷ میلادی انجام شد و کریمخان بهترین معماران زمان خود را جهت ساخت آن بکار گرفت. او همچنین بهترین مصالح را از داخل و خارج کشور تهیه نمود و ساخت بنا را بسرعت پایان برد. این بنا در دوره زندیه به‌عنوان محل استقرار حکومت و در دوره قاجاریه به‌عنوان محل زندگی فرمانداران محلی استفاده گردید. همچنین عبدالحسین میرزا فرمانفرما حکمران فارس دستور به بازسازی مینیاتورهای نقاشی شده در این بنا را صادر کرد.
طراحی بنا

بنای افراشته ارگ کریمخانی، هر مسافر تازه وارد به شهر شیراز را تا مدتها بخود مشغول میدارد. بنای ارگ ترکیبی از دو معماری مسکونی و نظامی است. بخش درونی ارگ با ایوانها و اتاقهای نقاشی شده، آبنماها و باغچه ها از ظرافت خاصی برخوردار است. سه ضلع شمال، جنوب و غرب هر یک دارای یک ایوان و شش اتاق مسکونی در دو طرف آن است. ضلع شرقی شامل حمام خصوصی و برخی امکانات خدماتی است.


برج و باروی چهارگانه به انضمام خندقی که سابقاً دور آن حفر شده بود نیز نقش دفاعی بنا را بر عهده داشته اند. ضخامت دیوارها در پایه ۳ متر و در بالا 8/2 متر است. ارتفاع برجها نیز ۱۵ متر میباشد و از آجر ساخته شده‌اند.