|
استان گیلان يكي از استان هاي سرسبز شمالي ایران به مرکزیت شهر رشت، و با
مساحت 14711 كيلومتر مربع مي باشد. اين استان در 36 درجه و 34 دقيقه تا 38
درجه و 27 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 53 دقيقه تا 50 درجه و 34 دقيقه طول
شرقي از نصف النهار قرار گرفته است.
درازاي آن از شمال باختري به جنوب خاوري، 235 كيلومتر و پهناي آن، از 25 تا
105 كيلومتر تغيير مي كند. رشته كوههاي البرز با ارتفاع متوسط 3000 متر،
همانند ديواري در باختر و جنوب گيلان كشيده شده و اين منطقه جز از راه دره
منجيل، راه شوسه ديگري به فلات ايران ندارد. كمترين فاصله كوه از درياي خزر
(در بخش حويق از شهرستان تالش) نزديك به 3 كيلومتر و بيشترين فاصله آن از
دريا (در امام زاده هاشم، مسير جاده رشت- قزوين) حدود 50 كيلومتر است.
اين استان، از شمال به درياي خزر و كشورهاي مستقل آسياي ميانه، از غرب به
استان اردبيل، از جنوب به استان زنجان و قزوين و از شرق به استان مازندران
محدود مي گردد.
بر اساس آخرين تقسيمات كشوري، تا پايان شهريور سال 1383، استان گيلان داراي
16 شهرستان، 48 شهر و 43 بخش، 109 دهستان و 2892 آبادي (2690 آبادي داراي
سكنه و 202 آبادي خالي از سكنه ) مي باشد
زبان گفتاری مردم این استان گیلکی است، در نواحی باختری و شمال باختری
استان که تالش نشین است گویش تالشی، و در جنوب گیلان (به ویژه در شهرستان
رودبار) که کردنشین است کردی و نیز لری و در ناحیه های ديلم نشین شهرستان
رودبار ديلمي در کنار فارسی گپ زده می شوند.
زبان مردم کوهستان جنوب گیلان ، دیلمی است.
نامهای مختلفی که بر آن نهاده اند:
دیلمی: که به اصالت این زبان بر می گردد . کل گسترده این زبان در زمانهای
گذشته دروازه دیلم نامیده می شد که از کوه درفک تا کوههای بابل را در بر می
گرفت. و در اصطلاح کنونی به این سرزمین که غالبا کوهستانی است، دیلمستان
گفته می شود.
تاتی: اين نام به غلط توسط تركان وارد شده است.
مادی: پروفسور احسان یارشاطر این زبان را به نام باستانی آن یعنی مادی می خواند.
زبان دیلمی از شمال تا سراوان رشت ، از جنوب تا الموت قزوین ، از شرق تا
دیلمان ، خورگام ، اشکور و کوههای غرب مازندران و از غرب تا کوههای تالش
گسترده است. زبان دیلمی در مناطق دیلمان و اشکور به علت مراودات چندینساله
مردم با مناطق جلگهای و گیلکنشین، لهجه گیلکی به خود گرفته است و همین
مساله در مناطق دیلمنشین مازندران نیز به چشم میخورد. زبان واقعی و گویش
درست و اصلی گیلکی فعلی در حال حاضر در کل صومعهسرا و انزلی و قسمتهایی
از فومن و رشت صحبت میشود.
گویش های استان گیلان
زبان گفتاری مردم این استان گیلکی است، در نواحی باختری و شمال باختری
استان که تالش نشین است گویش تالشی، و در جنوب گیلان (به ویژه در شهرستان
رودبار) که کردنشین است کردی و نیز لری و در ناحیه های ديلم نشین شهرستان
رودبار ديلمي در کنار فارسی گپ زده می شوند.
زبان مردم کوهستان جنوب گیلان ، دیلمی است.
نامهای مختلفی که بر آن نهاده اند:
دیلمی: که به اصالت این زبان بر می گردد . کل گسترده این زبان در زمانهای
گذشته دروازه دیلم نامیده می شد که از کوه درفک تا کوههای بابل را در بر می
گرفت. و در اصطلاح کنونی به این سرزمین که غالبا کوهستانی است، دیلمستان
گفته می شود.
تاتی: اين نام به غلط توسط تركان وارد شده است.
مادی: پروفسور احسان یارشاطر این زبان را به نام باستانی آن یعنی مادی می خواند.
زبان دیلمی از شمال تا سراوان رشت ، از جنوب تا الموت قزوین ، از شرق تا
دیلمان ، خورگام ، اشکور و کوههای غرب مازندران و از غرب تا کوههای تالش
گسترده است. زبان دیلمی در مناطق دیلمان و اشکور به علت مراودات چندینساله
مردم با مناطق جلگهای و گیلکنشین، لهجه گیلکی به خود گرفته است و همین
مساله در مناطق دیلمنشین مازندران نیز به چشم میخورد. زبان واقعی و گویش
درست و اصلی گیلکی فعلی در حال حاضر در کل صومعهسرا و انزلی و قسمتهایی
از فومن و رشت صحبت میشود. | 