|
تمیجان, از روستاهای تاریخی بخش مرکزی شهرستان رودسر و دارای پل خشتی تمیجان میباشد.
تمیجان, همچنین نام نان محلی گیلان بوده و در گویش گیلکی بر گرفته از سه
واژه تو+می+جان به معنی " تو جان منی " برگرفته شده است؛ و به لحاظ خوشمزگی
آن میباشد که از آرد برنج مرغوب و محلی گیلان تهیه میشود.
اهالی این روستا به گویش گیلکی شرق گیلان و به لهجه رودسری, صحبت میکنند.
در تعریف این روستا در کتب تاریخی آمده است:
دهی است از دهستان املش که دربخش رودسر واقع است و 400 تن سکنه دارد. (از
فرهنگ جغرافیایی ایران ج 2). در سفرنامه رابینو (بخش انگلیسی ص 8 و ترجمه
فارسی آن ص 26) از تمیجان بدینگونه یاد کند: «از آمل تا تمیجان در رانکوه
جاده سنگفرش ، از میان جنگل می گذرد... از تمیجان راه مزبور از دامنه تپه
ها و از میان ملاط عبور نموده تالاهیجان و رشت و دشت مغان امتداد دارد».
همچنین حمداللّه مستوفی در نزهة القلوب ج 3 در ذکر بقاع جیلانات آرد: «...
تمیجان شهری وسط است از اقلیم چهارم ...». (نزهة القلوب ج 3 ص 162). و نیز
حافظ ابرو در ذیل جامع التواریخ رشیدی چ دکتر بیانی در صفحات 15 و 16 و 18
ازتمیجان یاد می کند و معلوم می شود که در قدیم (دوران سلطنت اولجایتو)
ناحیه وسیع و معموری بوده است: ... چون شاه تو به پایه تخت اولجایتو سلطان
رسید... متوجه لاهیجان شد... بعد از آن امیر سوتای و...را مقرر فرمود که به
ولایت تمیجان روند... ذکر رسیدن امرا به تمیجان و احوال ایشان ... (ذیل
جامع التواریخ رشیدی ص 15). ...کلانتران نوکران امیر احمد مکریکی را از
گیلانیان بدست او افتاده بود و صفت مال مردم تمیجان کرده بدان طمع کنند...
(ذیل جامع التواریخ رشیدی ص 16). ولی آنچه که مورد تردید است این است که
روستای موجود در دهستان املش کنونی از بقایای همان ناحیه قدیم است که در
این کتابها از آن یاد می شود یا آنکه تمیجان قدیم و تمیجان فعلی از یکدیگر
جدا می باشند.
پل خشتی تمیجان:
این پل خشتی در ۶ کیلومتری جنوب غربی رودسر گیلان در ایران، بر روی رودخانه
تمیجان احداث شدهاست. گر چه کتیبه و سنگ بنا و یا یادبود در آن وجود
ندارد، ولی از نوع طاقها (طاقهای جناقی) و مصالح بکار رفته در آن میتوان
این پل را به دوره صفوی نسبت داد.
بدنه و پاهای پل آجری است، ولی کف پل سنگ فرش است و دارای چهار دهانه بزرگ
میباشد. دهانههای کوچک تری نیز در طرفین این دهانهها وجود دارد. طول پل
۶۰ متر و عرض آن ۵ متر است. در بدنه پل چند اتاق که طاق آنها به شیوهٔ
ماهرانهای ساخته شده وجود دارد. این طاقها احتمالاً محل اطراق رهگذران و
کاروانیان در ایام بارندگی بودهاست.
پل خشتی تمیجان در فهرست آثار ملی کشور با شماره ۱۱۲۵ به ثبت رسیدهاست
مسجد تمیجان:
این بنا در تمیجان رانکوه واقع شده و بنای اولیه آن مربوط به دوره صفویه استکه در دوره های بعدی تغییراتی را پذیرفته است.
پوشش چوبی مسجد بر روی تیر حمال میانی و آن هم بر روی فیلپای با مقطع ستاره
شکل قرار گرفته است. صحن مسجد به دو قسمت تقسیم شده است. قسمتی که مخصوص
زنان است با چوب بنا شده و سطح مقطع آن حدود دو متر بالاتر ای کف اصلی مسجد
قرار دارد. بر بالای طاقنماهای اطراف مسجد گچبری های قدیمی دیده می شود و
محرابی در طرف قبله قرار دارد. در این مسجد سنگ نوشته مرمرینی وجود دارد
که بر اساس مفاد آن در سال 1075 ه.ق حاجی محمد صالح تمیجانی، حوض، لاکه و
مناری در مسجد ساخته که تنها آثار حوض و لاکه آن پیدا است و با توجه به این
کتیبه میتوان تعیین داشت که مسجد قبل از این تاریخ وجود داشته است.
*
شناسایی روستایی مدفون شده در نزدیکی تمیجان:
گروه بررسى و شناسایى سازمان میراث فرهنگى و گردشگرى استان گیلان موفق شد،
بقایاى یكى از روستاهاى تاریخى مدفون شده را در منطقه «لگ موج» شهرستان
املش شناسایى كند.ولى جهانى ـ كارشناس سازمان میراث فرهنگى و گردشگرى استان
گیلان ـ در گفتگو با ایسنا، اظهار داشت: این محوطه تاریخى كه ۳۰ هكتار
مساحت دارد، با نام هاى محوطه لگ موج A و B و تپه قبرستان تقسیم بندى شده
است. با توجه به این كه روى تپه اى واقع شده، احداث جاده از وسط این محوطه
تاریخى در گذشته سبب شده است، دیواره جاده با بقایایى از آثار فرهنگى ـ
تاریخى مربوط به دوره هاى مختلف برخورد كند.وى افزود: این بقایاى فرهنگى
شامل دیوارهاى سنگى، دیوارهاى آجرى و پى بناهاى قدیمى است و از آنجا كه
سفالینه هاى متنوعى در جاى جاى این محوطه ۳۰ هكتارى پراكنده اند، این
احتمال وجود دارد كه این بقایا، بازمانده اى از آثار مدفون شده شهر تاریخى
تمیجان باشند.او با اشاره به این كه شواهد به دست آمده به بررسى ها و
مطالعات پژوهشى بیشتر نیاز دارند، بیان كرد: با توجه به این امر مى توان
گفت، در صورت بررسى و كاوش هاى باستان شناسى روى این محوطه، نتیجه بسیار
خوبى درباره شهر تاریخى تمیجان مى توان به دست آورد.سرپرست اداره ثبت آثار و
حرایم سازمان میراث فرهنگى و گردشگرى گیلان گفت: آثار تاریخى تمیجان كه در
گذشته به دست آمده اند، در فاصله چند كیلومترى این محوطه تاریخى قرار
دارند.جهانى ادامه داد: تمیجان یكى از شهرهاى معروف دوران صفویه بوده كه به
عنوان مركز حكومت رانكوه محسوب مى شده كه ضرابخانه، مسجد، پل و بناهاى
ارزشمندى داشته و در دوره صفویه در اوج شكوفایى بوده است. وى افزود: در
متون تاریخى بارها درباره این منطقه ذكرى به میان آمده است و از آنجا كه كل
این محوطه در محاصره زمین هاى زراعى، باغ هاى چاى و شالیزار است، بخش عمده
اى از این آثار در اثر تسطیح تخریب شده اند.این باستان شناس توضیح داد:
بیشتر پژوهشگران بر این عقیده بودند كه شهر تاریخى تمیجان به دلیل موقعیت
جغرافیایى و شرایط جوى آب و هوا تخریب شده و آثارى از آن به جا مانده است؛
ولى با توجه به بررسى هاى انجام شده در چند ماه گذشته، خوشبختانه آثار و
شواهد بیشترى درباره شهر تاریخى تمیجان در این منطقه شناسایى شده
اند.سرپرست اداره ثبت آثار و حرایم سازمان میراث فرهنگى وگردشگرى گیلان
اضافه كرد: به زودى آثار تاریخى شناسایى شده در این محوطه با نام «آثار
مدفون شده شهر تاریخى تمیجان» در فهرست آثار ملى به ثبت خواهند رسید | 