آذربايجان غربي؛ مهد تمدن و زيبايي ها
گزارش از: طاهره زينالي
آذربايجان غربي شمال غربي ترين استان ايران
به لحاظ طبيعي و تاريخي از مناطق خاص و برجسته كشورمان است. شرايط اقليمي
زمين شناسي و توپوگرافي اين استان باعث ايجاد عارضه هاي طبيعي بسياري در آن
شده است كه برخي از آنها داراي ويژگي هاي منحصر به فردي است.
درياچه
اروميه، دومين درياچه شور دنيا و بزرگ ترين درياچه داخلي ايران با وجود
اينكه در طول سال هاي گذشته با بحران كم آبي مواجه شده است اما جزاير آن
هنوز هم به عنوان زيستگاه نادرترين پرندگان از جلوه هاي زيباي طبيعت به
شمار مي آيد.
پارك ملي درياچه اروميه يكي از 59 منطقه ذخاير طبيعي جهان
است. مناطق حفاظت شده، حيات وحش و چشمه هاي آب گرم كه بيشتر خاصيت درماني
دارند، و تالابها، رودخانه ها، آبشارها بر زيبايي آن افزوده اند.
آبشار
شلماش از ديگر جاذبه هاي طبيعي آذربايجان غربي است كه با دره اي سرسبز در
كنار جنگل هاي پراكنده، در نزديكي شهر سردشت واقع شده و از شاخه هاي
رودخانه زاب كوچك محسوب مي شود.
اين آبشار كه درواقع از 3 آبشار تشكيل
شده هم اكنون به صورت منطقه اي تفريحي درآمده كه همه ساله به ويژه در فصل
گرما هزاران نفر از مناطق مختلف و از جمله از شهرهاي كردنشين براي ديدن آن
عازم سردشت مي شوند. در فصل بهار اين آبشار پرآبترين روزهاي خود را مي
گذراند.
غار آبي تاريخي سهولان از كم نظيرترين غارهاي طبيعي كشور و از
شگفت انگيزترن جلوه هاي طبيعت زيباي آذربايجان غربي به شمار مي رود كه در
نزديك روستايي به همين نام در شهرستان مهاباد واقع شده است.
مساحت داخلي
غار سهولان حدود 600 متر مربع است و محتويات غار سنگ هاي آهكي است. ارتفاع
سقف غار تا سطح درياچه آن 50 متر است و عمق آب در برخي جاها به 32 متر مي
رسد. اختلاف دماي درون و بيرون غار بين 10 الي 15 درجه است.
غار سهولان
شبيه غار عليصدر در همدان است. اين غار آبي با جلوه هاي طبيعي و قنديل هاي
منحصر به فرد در دامنه رشته كوه هاي كوتر قرار دارد.
مطالعات غارشناسان
نشان مي دهد كه فعاليت هاي زمين ساختي اين غار به اواخر دوره كرتاسه مربوط
مي شود و قدمت آن به 70 ميليون سال پيش مي رسد.
اين پديده زيبا و نادر
داراي 2 دهانه است. نخستين درياچه پيش روي گردشگران حدود 200 متر وسعت دارد
كه داراي آبي زلال و صاف است. دالان بالاي سر اين درياچه افزون بر 50 متر
ارتفاع دارد و در انتهاي آن دو دالان باريك به عرض دو متر ديده مي شود كه
با درياچه ها و دالان هاي بعدي مرتبط اند.
¤ آثار تاريخي مذهبي
علاوه
بر وجود جاذبه هاي زيبايي همچون كوه هاي سر به فلك كشيده، دشت هاي پهن،
رودخانه هاي طويل و آبشارهاي فوار، جنگل هاي زيبا و باغات سبز و رنگين در
دل طبيعت اين خطه از آذربايجان، مي توان به جاذبه هاي تاريخي، اجتماعي،
فرهنگي و مذهبي آن نيز اشاره كرد كه هر گردشگري را مجذوب خود مي كند.
وجود
آثا تاريخي همچون مساجد، كليساها، امامزاده ها و بقاع متبركه گوياي بخشي
از تاريخ ديني و مذهبي است كه در اين بين مي توان از معروف ترين بناها
همچون مسجد سردار اروميه، مسجد جامع اروميه، مقبره سيد صدرالدين ماكو،
امامزاده شيخ بهلول خوي، كليساي زور زور يا ننه مريم، قره كليسا، كليساري
مارقويا نام برد.
¤ بناهاي تاريخي
وجود تپه هاي باستاني كه قدمت برخي
از آنها به هزاره هاي پيش از ميلادي مي رسد، شهرها، دهستانهاي تاريخي و
قديمي نيز حرف ها از سبقه تاريخي آذربايجان غربي دارد كه مي توان به تپه
حسنلو نقده، تخت سليمان تكاب، شهر اورارتويي، شهر تاريخي دامباط در دامنه
كوه آغري، بافت قديمي و حفاظت شده شهر ماكو با آثاري از دوره صفويه، دخمه
سنگي شيرين و فرهاد اشاره كرد.
تپه حسنلو كه در 7 كيلومتري شهر نقده
قرار دارد، يكي از تپه هاي باستاني ايران است قدمت آن به بيش از 6 هزار سال
پيش از ميلاد مي رسد. معروفترين اثر باستاني يافت شده در اين محل جام طلاي
حسنلو است كه به عصر آهن تعلق داشته و در موزه ايران باستان نگهداري مي
شود.
اين تپه به مناسبت دهكده مجاورش حسنلو نام گرفته است. تپه هاي
باستاني زيادي پيرامون تپه حسنلو را فرا گرفته اند و گويا هنگام آبادي
حسنلو و تمدن عظيمش تمدن هاي ديگري نيز با اين تپه در تماس بوده و همدوره
تمدن حسنلو به وجود آمده اند.
از ديگر جاذبه هاي تاريخي آذربايجان غربي
قلعه تخت سليمان تكاب يكي از مهم ترين و مشهورترين مراكز تاريخ تمدن ايران و
جهان و از آثار ملي ثبت شده كشور در فهرست آثار تاريخي جهان است.
اين
مجموعه فرهنگي- تاريخي به مساحت 124 هزار مترمربع كه در ادوار مختلف محل
سكونت مادها، اشكانيان، ساسانيان و مغول ها بوده در استان آذربايجان غربي
قرار دارد و به روايتي محل تولد زرتشت پيامبر است. قلعه تاريخي تخت سليمان
بازمانده از دوره ساسانيان با بخش هاي مختلفي همچون آتشكده آذرگشسب به
عنوان يكي از مهمترين آتشكده هاي دوره ساساني، آتشكده شاهي و جنگ آوران،
ايوان خسرو، معبد آناهيتا، آتشگاه هاي كوچك و دروازه ها و ديوارهاي مستحكمش
از بناهاي مهم تاريخي جهان به شمار مي رود.
براي ديدن شاهكار معماري و
هنري بايد از شهر ماكو محصور در ميان دو كوه گذشت و به كاخ موزه باغچه جوق
رسيد كه در گذشته مقر حكومت سردار ماكو بود.
ساخت اين بناي تاريخي كه در
6 كيلومتري شهر ماكو واقع شده در زمان پاشاخان آغاز و در دوره اقبال
السلطنه به پايان رسيده و كار تزيينات داخلي سالن هاي هفت گانه آن 30 سال
طول كشيده است.
مجموعه كاخ در ميان باغ مشجر بزرگي با درختان كهن
گوناگون به وسعت يازده هكتار قرار گرفته است. امروزه اين محل به علت ويژگي
هاي معماري و هنري به كار رفته در آن تبديل به موزه اي شده كه همه روزه
گردشگران از آن بازديد مي كنند.
¤ آذربايجان غربي مهد تمدن و فرهنگ
اينكه
آذربايجان غربي را مهد تمدن مي نامند به دليل وجود شعرا، عرفا و
سياستمداران بسياري در اين استان بوده است. در سال 86 مقربه عارف نامي قرن
ششم هجري، محمدبن علي بن ملك تبريزي ملقب به شمس الدين، يا شمس تبريزي در
خوي احياء و اين محوطه تاريخي به يكي از جاذبه هاي تاريخي و گردشگري مردم
بويژه دوستداران علم و ادب تبديل شد.
برج شمس تبريزي روي مزاري منسوب به
شمس تبريزي متعلق به دوره صفويان در شهر خوي ساخته شده است. اين بنا در
محله امامزاده سيدبهلول در شمال غربي شهر خوي قرار دارد.
سطح بيروني اين
مناره با شاخ هايي از قوچ وحشي كه شاه اسماعيل صفوي طي اقامت 40 روزه اش
در كوه چله خانه خوي شكار كرده بود، تزيين شده است.
طبق اسناد موجود،
اين بنا به دستور شاه اسماعيل صفوي ساخته شده و مناره آن به وسيله شاخ قوچ
هاي وحشي تزيين شده است. از شاخ قوچ در مناره براي نشان دادن قدرت و مهارت
شاه اسماعيل در شكار قوچ در يك روز صورت گرفته است.
مدارك و تصاوير
مينياتوري باقي مانده از مقبره شمس تبريزي در شهرستان خوي نشان مي دهد اين
بنا در ابتدا از 3 مناره دور قبر شمس تشكيل شده بود كه به دلايل طبيعي
اكنون تنها يكي از آنها مانده است.
به لحاظ پيشينه تاريخي آذربايجان
غربي، اين استان آثار تاريخي بسياري را در خود جاي داده است كه وجود پل،
قلعه، مدرسه، حمام، مقبره، عمارت، خانه، سنگ نبشه، بازار و صدها اثر ديگر
گواهي بر اين مدعاست.
در مجموع وجود آثار تاريخي و جاذبه هاي گردشگري در
استان به همراه زندگي ايلي جذاب با صنايع دستي كم نظير در مجموع توان
بالاي گردشگري منطقه آذربايجان غربي را نشان مي دهد كه لذت سفر را براي هر
گردشگري ماندگار مي كند.
+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۰ساعت 17:53 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
