عضله پوپلیته Popliteus muscle

این عضله در بالا از سطح خارجی کندیل خارجی استخوان ران منشا گرفته و در پایین به سطح پشتی استخوان تیبیا یا درشت نی میچسبد. انقباض این عضله موجب خم شدن زانو و چرخش ساق به داخل میشود. عصب آن از عصب تیبیال بوده و از شریان پوپلیته تغذیه میکند.

آناتومی عضلات خارجی ساق

عضلات قسمت خارجی ساق زیر پوست قرار داشته و قابل لمس هستند. کمپارتمان خارجی ساق همانطور که از نامش پیدا است در قسمت خارجی ساق قرار دارد. عضلات این کمپارتمان از عصب فیبولار سطحی عصب گیری میکنند و از شریان های تیبیال قدامی و شریان فیبولار تغذیه میکنند. دو عضله این کمپارتمان عبارتند از

عضله نازک نئی بلند Fibularis longus muscle

به این عضله، پرونئال بلند Proneous longus muscle هم میگویند. این عضله در بالا به سر و تنه استخوان نازک نی یا فیبولا چسبیده و بعد از پایین آمدن، تاندون آن بعد از عبور از زیر قوزک خارجی و زیر کف پا به متاتارس اول و کونئیفرم داخلی میچسبد. انقباض این عضله موجب اورژن یا متمایل شدن کف پا به بیرون میشود.

عضله نازک نئی کوتاه Fibularis brevis

به این عضله، پرونئال کوتاه Proneous brevis هم میگویند. این عضله زیر پرونئال بلند قرار گرفته است. در بالا از سطح خارجی استخوان فیبولا یا نازک نی منشا گرفته و بعد از پایین آمدن، تاندون آن بعد از عبور از زیر قوزک خارجی به قاعده متاتارس پنجم پا میچسبد. انقباض این عضله موجب اورژن و پلانتار فلکشن پا میشود.

آناتومی اعصاب ساق

اعصاب مهمی در ناحیه ساق وجود دارند. قسمتی از این اعصاب موجب تحریک عضلات ساق شده، قسمتی دیگر حس پوست ساق را تامین میکنند و بقیه آنها فقط از ساق عبور کرده و به مچ پا و پا میرسند. مهمترین اعصاب ساق عبارتند از

عصب پرونئال مشترک Common proneal nerve

عصب سیاتیک در بالای زانو به دو شاخه تبدیل میشود. یکی از آنها عصب پرونئال مشترک و بعدی عصب تیبیال است. قطر عصب پرونئال مشترک نصف قطر عصب تیبیال است.

این عصب بعد از جدا شدن از عصب سیاتیک در پشت زانو کم کم به سمت خارج رفته و سپس در زیر زانو، بسیار نزدیک به استخوان فیبولا گردن این استخوان را دور زده و از پشت زانو به جلو ساق میاید. در این مسیر عصب به دو شاخه سطحی و عمقی تبدیل میشود.

شاخه عمقی آن Deep peroneal nerve بعد از جدا شدن از عصب از بین دو استخوان تیبیا و فیبولا عبور کرده و به کمپارتمان قدامی ساق میرود و در آنجا همراه با شریان تیبیال قدامی به پایین میرود.

این عصب به عضلات کمپارتمان قدامی ساق شاخه داده و آنها را تحریک میکند. عصب پرونئال سطحی Superficial peroneal nerve بعد از جدا شدن از عصب پرونئال مشترک، به دو عضله کمپارتمان خارجی شاخه داده و سپس در پایینتر، به پشت پا رفته و حس پوست آنجا را تامین میکند.

عصب تیبیال

عصب تیبیال شاخه ای از عصب سیاتیک است. از این عصب در پشت ساق شاخه هایی به عضلات کمپارتمان خلفی سطحی داده شده و سپس عصب سورال از آن جدا میشود.

پس از آن عصب در پایینتر، به تمامی عضلات کمپارتمان خلفی عمقی شاخه داده و آنها را تحریک میکند. سپس عصب در ناحیه مچ پا از پشت قوزک داخلی عبور کرده و به کف پا رفته و به دو شاخه یعنی عصب پلانتار خارجی و عصب پلانتار داخلی تقسیم میشود.

عصب سورال

عصب سورال Sural nerve یا عصب صافن کوتاه، شاخه های اصلی خود را از عصب تیبال میگیرد و بعد از گرفتن شاخه هایی از عصب پرونئال در کنار ورید صافن کوچک در خارج تاندون آشیل به پایین آمده و از زیر قوزک خارجی عبور کرده و سطح خارجی پا میرود.

عصب سورال در کنار ورید صافن کوچک قرار دارد

عصب صافن

عصب صافن Saphenous nerve شاخه های انتهایی عصب فمورال یا رانی در ناحیه ساق است و همراه با ورید صافن بزرگ در سطح داخلی ساق به پایین میاید و شاخه هایی از آن تا سطح داخلی پا هم ادامه پیدا میکند.

در تصویر بالا محدوده اعصاب پوستی اندام تحتانی نشان داده شده است

آناتومی عروق ساق

عروق ساق شامل شریان ها یا سرخرگ ها، ورید ها یا سیاهرگ ها و عروق لنفاوی است.

شریان ها یا سرخرگ ها

شریان های ساق بعد از مشروب کردن تمامی بافت های زنده ساق از مچ پا عبور کرده و به کف پا میرسند. مهمترین شریان های ساق عبارتند از

شریان تیبیال خلفی

شریان تیبیال خلفی Posterior tibial artery در پشت زانو پایینتر از زانو از دو شاخه شدن شریان پوپلیته ایجاد میشود. شاخه دیگر شریان پوپلیته در زیر زانو شریان تیبیال قدامی است.

شریان تیبیال خلفی در پشت ساق به سمت پایین آمده و پس از مشروب کردن عضلات کمپارتمان های خلفی ساق از پشت قوزک داخلی عبور کرده و به کف پا میرود. در پشت قوزک داخلی پا میتوان نبض این شریان را لمس کرد.

شریان تیبیال قدامی

شریان تیبیال قدامی Anterior tibial artery بعد از جدا شدن از شریان پوپلیته در پشت و پایین زانو، از بین استخوان های تیبیا و فیبولا عبور کده و به کمپارتمان قدامی ساق میاید. شریان سپس با پایین آمدن از کمپارتمان قدامی ساق عضلات آنرا مشروب کرده و سپس از جلوی مفصل مچ پا عبورکرده و به پشت پا میرسد.

شریان فیبولار

شریان فیبولار Fibular artery در واقع شاخه ای از شریان تیبیال خلفی است. این شریان پس از جدا شدن از شریان تیبیال خلفی در پشت و بالای ساق عضلات کمپارتمان خارجی ساق را مشروب میکند.

ورید ها یا سیاهرگ ها

وریدهای ساق دو دسته عمقی و سطحی هستند. ورید های عمقی همراه شریان های عمقی و همنام آنها در ساق وجود دارند. وریدهای سطحی ساق عبارتند از

ورید صافن بزرگ

ورید صافن بزرگ Great saphenous vein یک ورید سطحی ران و ساق است. این ورید خون سیاهرگی را از سطح پشت پا جمع آوری کرده و بعد از عبور از جلوی قوزک داخلی از سطح داخلی ساق به سمت بالا رفته و در زانو پس از عبور از پشت کندیل داخلی استخوان ران مسیر خود را در سمت داخلی ران ادامه داده و در ناحیه کشاله ران به ورید فمورال یا رانی متصل میشود.

ورید صافن کوچک

ورید صافن کوچک Small saphenous vein یک ورید سطحی است که خون سیاهرگی خارج پا را جمع آوری کرده و بعد از عبور از پشت قوزک خارجی به پشت ساق میرود. در آنجا بسیار نزدیک به عصب سورال است. این ورید در پشت زاو به ورید پوپلیته ملحق میشود.

رادیوگرافی ساق

رادیوگرافی ساده از مهمترین وسایل تشخیصی در مشکلات ساق است. در بسیاری از موارد پزشک بعد از صحبت با بیمار و معاینه وی درخواست تهیه رادیوگرافی ساده را میدهد.

گرچه روش های تصویربرداری دیگر مانند سی تی اسکن، ام آر آی و سایر روش ها در بررسی مشکلات ساق کاربرد دارد ولی در غالب موارد قبل از تهیه هر کدام از آنها پزشک معالج ترجیح میدهد ابتدا رادیوگرافی ساده این ناحیه را مشاهده کند.

رادیوگرافی ساده ساق را معمولا از دو نما تهیه میکنند. یک نما رخ یا قدامی خلفی Anteroposterior یا به اختصار AP است که در آن اشعه ایکس از جلو به اندام تابانده شده و کاست رادیولوژی در پشت ساق قرار میگیرد و نمای دیگر نمای نیمرخ یا لترال Lateral یا به اختصار .Lat است که در آن اشعه از خارج به ساق تابانده شده و کاست در سطح داخلی ساق گذاشته میشود.

نکته مهم اینست که در تمام مواردی که بدنبال ضربه تصویربرداری از استخوان های ساق انجام میشود باید از مفاصل مچ پا و زانو هم رادیوگرافی تهیه کرد.

رادیوگرافی رخ ساق

نگارش و گردآورنده: رضا رحیمی

منبع: برگرفته از وب سایت دکترحسین باقری،دکتر محسن مردانی کیوی ودکتر مهراد منصوری

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و هشتم مهر ۱۴۰۱ ساعت 13:3 توسط رضا رحیمی(یاشار) | نظرات

آشنایی با اختلالات کروموزوم های جنسی و اختلالات ناشی از آن

نیم نگاهی براختلالات کروموزوم های جنسی

گردآوری شده توسط : رضا رحیمی

مروری گذرا بر اختلالات کروموزوم های جنسی

حدود 15 تا 20 درصد از بارداری‌ها به سقط جنین ختم می‌گردد. بیش از 50 درصد سقط‌های مکرر در مادران باردار 8 تا 15 هفته‌ مربوط به ناهنجاری‌های ژنتیکی است. از این میزان حدود 95 درصد مربوط به اختلالات تعداد و 5 درصد مربوط به اختلالات ساختمانی کروموزوم‌هاست. تاکنون هیچ کدام از اختلالات کروموزومی شناخته شده در انسان قابل درمان نبوده و تنها روش مقابله با این نوع اختلالات محدود به تشخیص پیش از تولد و سقط جنین‌های مبتلاست. در پژوهش منتشر شده در مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک؛ با تعیین انواع اختلالات کروموزمی با استفاده از روش های سیتوژنتیکی است و مطالعه مقطعی- تحلیلی اختلالات کروموزومی در 56 جنین سقط شده جهت تعیین فراوانی آنها مورد مطالعه قرار گرفت. برای این منظور از کشت آمنیون-کوریون، جفت، بافت جنینی و محصول کورتاژ جهت به دست آوردن سلول‌های متافازی از سلول‌های جنینی استفاده گردید. نتایج: بعد از کشت، انجام کروموزوم تایپینگ و جی تی جی- باندینگ در نهایت تریزومی 21 با بیشترین فراوانی (5/12 درصد)، و ایزوکروموزومی21 ، ایزوکروموزمی X و نیز مونوزومی X هر کدام با فراوانی 8/1 درصد کمترین فراوانی را به خود اختصاص داد. نتیجه گیری آن به این صورت گزارش شده : نه تنها اختلالات کروموزومی در ایجاد سقط‌های مکرر نقش بسزائی دارد، بلکه از نظر میزان فراوانی انواع اختلالات کروموزومی نیز در مقایسه با سایر کشورها مشابهت وجود دارد.هم‌چنین روش‌های تشخیصی سیتوژنتیکی نظیر جی تی جی باندینگ در مورد والدین دارای سقط‌های مکرر به عنوان روشی قوی و قابل اطمینان به شمار می‌آید.

حال اختلالات کروموزومی بدین شرح در این بخش معرفی می گردند.
سندرم کلاین فلتر(47.XXY)

میزان بروز آن 1 در 1000 تولد پسر است.

این کودکان با مشکل یادگیری به ویژه مهارت های لفظی مواجه هستند.

بزرگسالان قدی بلند، ژنیکوماستی (بزرگ شدن پستان ها)، زخم پا، پوکی استخوان و کارسینو مای پستان دارند که با درمان تستوسترون صفات ثانویه ایجاد و از پوکی استخوان جلوگیری می شود. این افراد معمولا به دلیل فقدان اسپرم در مایع منی (آزواسپرمی)عقیم هستند.

منشاء کروموزوم اضافی به احتمال تقریبا برابری از پدر یا مادر می باشد" کروموزوم X اضافی مادری به دلیل سن بالای مادر است.

بخش کوچکی از موارد به صورت موزائیسم (47,XXY/46,XY) است.

به ندرت مردی با بیش از دو کروموزوم X دیده می شود (48,XXXY) یا (49,XXXXY) چرا که بسیار عقب مانده هستند و علایم فیزیکی شدید تر از بیماران کلاین فلتر را دارند.


سندرم ترنر(45,X):

میزان بروز آن 1 در 5000 تا 10,000 نوزاد دختر است.

سندرم ترنر در سه ماهه دوم با اولتراسونوگرافی شناسایی می شود که با آدم (هیدروپس) یا تورم گردن (کیست خلفی گردن) یا افزایش ضخامت پشت گردن مشخص می گردد.

در این سندرم ادم داخل رحمی، گردن پرده دار، استخوان متا کارپ چهارم کوتاه (بین مچ و انگشتان)، نوک پستان ها فاصله دار و تنگی آئورت مشاهده می شود.

هوش آنها طبیعی است و تفاوت های درک اجتماعی آنها در منشاء کروموزومی X می باشد. به خاطر نارسایی هاپلوژن SHOX در ناحیه اتوزومی کاذب قد کوتاهی دارند.

تخمدان معیوب منجر به فقدان قاعدگی و عقیمی می شوند. درمان استروژن ویژگی های ثانویه جنسی را ایجاد کرده و از پوکی استخوان جلوگیری می نماید.

در 80% موارد سندرم ترنر بر اثر از دست دادن کروموزوم X یا Y در میوز پدری ایجاد می شود.

موارد موزائیسم با رده سلولی (46,XX) قابلیت باروری دارند اما موارد موزائیسم با (46,XY) دیسژنزی گناد ها دارند.


زنان XXX :

میزان 0.1 % تولد ها کاریوتیپ 47,XXX دارند.

کروموزوم X انسانی در 95% موارد منشاء مادری دارد و از خطای میوز I به وجود می آید.

این افراد ظاهری طبیعی دارند، بارورند و کاهش مهارتهای هوشی زیاد نیست.

زنان با دو یا چند کروموزوم X اضافی مشکلات یادگیری دارند.


مردان XYY :

میزان بروز آن 1 در 1000 تولد پسر است.

Y اضافی در اثر عدم تفکیک میوز II پدری و یا تقسیمات میتوزی پس از تشکیل تخم می باشد.

چهره های طبیعی دارند و بارورند و IQ آنها کمی پایین تر از حد طبیعی است.


سندرم X شکننده :

میزان بروز آن 1 در 5000 پسر است و مسئول 8-4 % مشکلات یادگیری در مردان می باشد.

شایعترین دلیل وراثتی مشکلات یادگیری بوده و اولین بیمار شناخته شده با جهش های پویاست.

نام دیگر آن سندرم مارتین – بل می باشد. صورت این افراد بارز است " پیشانی برجسته، گوشهای بزرگ، صورت دراز و فک برجسته دارند.

پس از بلوغ بیضه بزرگ (ماکرو- ارکیدیسم)، ضعف بافتهای همبند مفاصلی با قابلیت کشش زیاد، وجود خطوط و شیار روی پوست و پایین افتادگی دریچه میترال وجود دارد.

مشکلات یادگیری از متوسط تا شدید، لکنت زبان، بیش فعالی و رویا پرداز هستند. 50% زنان با جهش کامل مشکلات یادگیری دارند.

نامگذاری این سندرم به علت وجود یک جایگاه شکننده نزدیک به تلومر در انتهای بازوی بلند کروموزوم (Xq27.3) است که معمولا شکافی رنگ ناپذیر می باشد.

در شرایط کشت خواص مثل فولات و حذف تیمیدین جایگاهای شکننده در بیش از 50% سلول ها قابل شناسایی هستند اما برای شناسایی دقیق به روشهای مولکولی نیز نیاز است.

افراد سالم در 5UTR ژن FMR-1 در لکوس FRAXA حدود 10-50 تکرار سه نوکلئوتیدی CGG دارند که به صورت پایدار به ارث می رسد.

اگر تعداد تکرارها بین 59 تا 200 باشد (پیش جهش) مستعد ناپایداری می شوند. تکرارهای 51 تا 58 حد وسط هستند.

افراد پیش جهش حالت طبیعی دارند هر چند احتمال سندرم ترمور X شکننده / آتاکسی در بزرگسالان وجود دارد.

اگر تکرار ها به بیش از 200 تکرار گسترش یابد (جهش کامل ) هنگام انتقال از میوز مونث و طی تقسیمات میتوز ناپایدار می شوند (جهش پویا یا دینامیک).

آلل های طبیعی و پیش جهش با PCR شناسایی می شوند در حالی که برای شناسایی جهش های کامل باید از ساترن بلات استفاده نمود.

در جهش های کامل هیپر متیلاسیون صورت گرفته و در نتیجه رونویسی ژن FMR-1 سرکوب می گردد.

ژن FMR 17 اگزون دارد و یک پروتئین سیتوپلاسمی کد میکند که در تکوین و عملکرد نورون های مغزی نقشی ضروری ایفا می نمایند.

در ناحیه Xq28 ناحیه شکننده دیگری با علام بالینی خفیف تر به نام FRAXE وجود دارد که از توالی تکراری سه تایی CGG تشکیل شده و فراوانی آن 1:4، FRAXA می باشد.

ناحیه دیگر FRAXA است که با ناهنجاری بالینی در ارتباط نیست.

نگارش و گردآورنده: رضا رحیمی

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و هشتم مهر ۱۴۰۱ ساعت 9:54 توسط رضا رحیمی(یاشار) | نظرات

نگاهی جامع به تست تشخیصی آمنیوسنتز در دوره بارداری

مروری بر تست تشخیصی آمنیوسنتز در دوران بارداری

گردآوری شده توسط : رضا رحیمی

مروری بر تست تشخیصی آمنیوسنتز در دوران بارداری

آمنیوسنتز یک روش تشخیص پیش از تولد می باشد که طی آن مقدار کمی از مایع آمنیوتیک کشیده می شود و غالباً جهت بررسی اختلالات کروموزومی به آزمایشگاه ژنتیک ارسال می گردد.

مایع آمنیوتیک مایعی است که جنین را احاطه کرده است و در خلال رشد جنین، سلولهایی از بدن وی جدا شده و به درون مایع آمنیون وارد می شود.

با بررسی سلول های جنینی موجود در مایع آمنیوتیک که از همان ترکیب ژنتیکی جنین برخوردارند به روش های مختلف (از جمله فول کاریوتایپ معمولی ، فول کاریوتایپ با رزولیشن بالا، Array CGH و ...) ، تشخیص اختلالات ژنتیکی میسر می باشد.

• در چه مواردی انجام آمنیوسنتز لازم است؟

۱) سن بالاتر از ۳۵ سال مادر در زمان زایمان

۲) سطح غیر طبیعی مارکرهای بیوشیمیایی در تست های غربالگری

۳) نتایج غیر طبیعی در سونوگرافی

۴) احتمال وجود نوعی بیماری ژنتیکی قابل تشخیص در جنین (بشرط آنکه نوع اختلال و موتاسیون آن قبل از بارداری و یا در ابتدای بارداری تشخیص و تایید شده باشد)

۵) وجود سابقۀ نقص لولۀ عصبی (NTD) در بارداری های قبلی

۶) وجود سابقۀ اختلالات کروموزومی (نظیر سندرم داون) در بارداری های قبلی

۷) در مواردی که والدین حامل ناهنجاری کروموزومی باشند.

شایع ترین بررسی که بر روی نمونۀ مایع آمنیوتیک انجام می شود، بررسی وجود اختلالات کروموزومی می باشد.

اما باید توجه داشت که علاوه بر ناهنجاری های کروموزومی، تشخیص اختلالات تک ژنی نیز بوسیلۀ آمنیوسنتز ممکن است.

در اینگونه موارد حتماً باید پیش از بارداری (یا در ابتدای بارداری) وضعیت ناقلی والدین و نوع جهش مشخص شده باشد تا زمان کافی جهت انجام این مراحل در اختیار داشته باشیم.

از کاربرد های دیگر آمنیوسنتز می توان به تشخیص نقائص لولۀ عصبی ( مانند اسپاینا بیفیدا و آننسفالی ) از طریق سنجش سطح آلفا فیتوپروتئین مایع آمنیوتیک اشاره کرد.

• زمان مناسب جهت انجام آمنیوسنتز : زمان مناسب جهت انجام آمنیوسنتز از هفتۀ ۱۴ تا ۲۰ بارداری می باشد.

هر چند که در صورت لزوم پس از این زمان نیز قابل انجام است.

ولی با توجه به اینکه در ایران تنها در بارداری های کمتر از چهار ماه کامل (۱۹ هفته) مجوز ختم بارداری توسط پزشکی قانونی صادر می گردد، لذا توصیه می شود که پیش از پایان هفتۀ شانزدهم نسبت به انجام این آزمایش اقدام گردد.

- روش انجام کار : آمنیوسنتز فرایندی سرپایی است و نیاز به بستری ندارد و خانم باردار پس از نمونه گیری بلافاصله به منزل خواهد رفت.

- برای انجام آن نیاز به ناشتایی نیست و حتی غالباً توصیه می شود که مادر غذای سبکی خورده باشد.

کل روند انجام کار حدود ۲۰- ۱۵ دقیقه و کشیدن نمونه معمولاً کمتر از یک دقیقه به طول می انجامد. توصیه می شود ،

توصیه هایی جهت جلوگیری از سقط در آمنیوسنتز:

1- استراحت مطلق حداقل به مدت 3 روز

2- در زمان نمونه گیری فردی جهت همراهی، حمایت عاطفی و رساندن مادر به منزل در کنار وی حضور داشته باشد.

3- داشتن یک همراه (مادر، خواهر، فرزند بزرگ یا همسر) در زمان استراحت مطلق

4- استفاده از داروی آنتی بیوتیک تجویز شده توسط پزشک به مدت 3 روز

5- استفاده از قرص یا شیاف تجویز شده جهت جلوگیری از انقباضات رحمی و درد

6- برای مادران با گروههای خونی Rh منفی در صورت مثبت بودن گروه خونی همسر، تزریق آمپول روگام در 24 ساعت اول پس از نمونه گیری

7- ادامه استفاده از داروهای تجویز شده توسط پزشک زنان (مانند ویتامینها)

8- انجام استحمام در روز چهارم پس از نمونه گیری (دوش کوتاه ده دقیقه ای)

9- ادای نماز واجب در حالت خوابیده یا نشسته

10- خوردن غذای کم حجم و مقوی به مدت یک هفته پس از نمونه گیری

11- خوردن روزانه یک کاسه سوپ یا آش (بدون حبوبات) و روزانه دو لیوان شیر

12- انجام سونوگرافی سه/چهار بعدی در پایان هفته هجدهم برای بررسی آنومالیهای احتمالی جنین

13- مرخصی استعالجی به مدت پنج روز کاری پس از نمونه برداری

حالا در این بخش به شکل جامع به بررسی آمنیوسنتز می پردازیم تا دانش ما دراین باره افزایش تکمیلی پیدا بکند.

آمنیوسنتز روشی است که در آن مایع آمنیوتیک برای آزمایش یا درمان از رحم خارج می‌شود.

آمنیوسنتز روشی است که در آن مایع آمنیوتیک برای آزمایش یا درمان از رحم خارج می‌شود.مایع آمنیوتیک مایعی است که در دوران بارداری کودک را احاطه کرده و از آن محافظت می‌کند. این مایع حاوی سلول‌های جنینی و پروتئین‌های مختلف است. اگرچه روش آمنیوسنتز می‌تواند اطلاعات ارزشمندی در مورد سلامت کودک شما ارائه دهد، درک خطرات و عوارض آمنیوسنتز اهمیت بالایی دارند و کمک می‌کند برای نتایج آماده باشید.

آمنیوسنتز را می‌توان به دلایل مختلفی انجام داد. از جمله دلایلی که پزشک انجام این روش را درخواست می‌کند، می‌تواند موارد زیر باشد:چرا آمنیوسنتز انجام می‌شود؟

1) آزمایش ژنتیک: آمنیوسنتز ژنتیکی شامل نمونه برداری از مایع آمنیوتیک و آزمایش آن برای شرایط خاص مانند سندرم داون است.

2) آزمایش ریه جنین: آزمایش میزان بلوغ ریه جنین شامل نمونه برداری از مایع آمنیوتیک است. در نهایت پس از آزمایش آن، تعیین می‌شود که آیا ریه‌های نوزاد به اندازه کافی برای تولد بالغ هستند یا خیر.

3) تشخیص عفونت جنین: گاهی اوقات، آمنیوسنتز برای ارزیابی عفونت یا سایر بیماری‌ها در نوزاد استفاده می‌شود. این روش همچنین می‌تواند برای ارزیابی شدت کم خونی در نوزادانی که حساسیت Rh دارند انجام شود. حساسیت Rh یک وضعیت غیر معمول که در آن سیستم ایمنی مادر آنتی بادی‌هایی را علیه پروتئین خاصی روی سطح سلول‌های خونی نوزاد تولید می‌کند.

4) درمان: اگر در دوران بارداری بیش از حد مایع آمنیوتیک تولید شود (پلی هیدرآمنیوس)، آمنیوسنتز ممکن است برای تخلیه مایع آمنیوتیک اضافی از رحم انجام شود.

5) بررسی نسبت پدری و مادری(Paternity testing): آمنیوسنتز می‌تواند DNA را از جنین جمع آوری کند. این نمونه می‌تواند با DNA والد احتمالی مقایسه شود.

آمنیوسنتز ژنتیکی، می‌تواند اطلاعاتی در مورد ساختار ژنتیکی کودک ارائه دهد. به طور کلی، آمنیوسنتز ژنتیکی زمانی درخواست می‌شود که نتایج آزمایش اهمیت بالایی داشته باشند و تاثیر قابل توجهی بر مدیریت بارداری یا تمایل شما به ادامه بارداری داشته باشد.آمنیوسنتز ژنتیکی

آمنیوسنتز ژنتیکی معمولا بین هفته‌های 15 تا 20 بارداری انجام می‌شود. آمنیوسنتز انجام شده قبل از هفته 15 بارداری با نرخ بالاتری از عوارض همراه است. ممکن است این روش به دلایل زیر درخواست شود:

• نتایج آزمایش غربالگری قبل از تولد مثبت شده است: اگر نتایج یک آزمایش غربالگری، مانند غربالگری سه ماهه اول بارداری یا غربالگری DNA بدون سلول قبل از تولد، مثبت یا نگران کننده باشد، ممکن است برای تایید یا رد تشخیص، آمنیوسنتز پیشنهاد شود.
• در بارداری قبلی یک بیماری کروموزومی یا نقص لوله عصبی مشاهده شده است: اگر حاملگی قبلی تحت تأثیر شرایطی مانند سندرم داون یا نقص لوله عصبی باشد، ممکن است ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما آمنیوسنتز را برای تایید یا رد این اختلالات پیشنهاد کند. نقص لوله عصبی یک بیماری جدی است که بر مغز یا نخاع کودک تأثیرات خطرناکی می‌گذارد.
• بارداری در سن بالای 35 سال اتفاق افتاده است: نوزادانی که از زنان 35 سال و بالاتر متولد می‌شوند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های کروموزومی مانند سندرم داون هستند. ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما ممکن است آمنیوسنتز را برای رد این شرایط پیشنهاد کند.
• داشتن سابقه خانوادگی یک بیماری ژنتیکی خاص یا والد یا والدینی که ناقل یک بیماری ژنتیکی شناخته شده‌اند: علاوه بر شناسایی سندرم داون و نقص لوله عصبی اسپینا بیفیدا، آمنیوسنتز می‌تواند برای تشخیص بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی دیگر مانند فیبروز کیستیک استفاده شود.
• یافته های غیر طبیعی در سونوگرافی: ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما ممکن است آمنیوسنتز را برای تشخیص یا رد شرایط ژنتیکی مرتبط با یافته‌های غیر طبیعی سونوگرافی، توصیه کند.

آمنیوسنتز بلوغ ریه جنین می‌تواند تعیین کند که آیا ریه‌های نوزاد برای تولد آماده هستند یا خیر. این نوع آمنیوسنتز تنها در صورتی انجام می‌شود که زایمان زودهنگام، چه از طریق القاء یا سزارین، برای جلوگیری از عوارض بارداری برای مادر و در شرایط غیر اورژانسی در نظر گرفته شود. معمولا بین هفته‌های 32 تا 39 بارداری انجام می‌شود. در اوایل هفته 32، بعید است که ریه‌های نوزاد به طور کامل رشد کنند.آمنیوسنتز بلوغ ریه جنین

با این حال، آمنیوسنتز برای همه مناسب نیست. اگر عفونتی مانند HIV/AIDS، هپاتیتB یا هپاتیت C داشته باشید، ممکن است ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما از انجام آمنیوسنتز جلوگیری کند. زیرا، این عفونت‌ها می‌توانند در طول آمنیوسنتز به کودک شما منتقل شوند.

عوارض و خطرات آمنیوسنتز

آمنیوسنتز خطرات مختلفی دارد، از جمله:

• نشت مایع آمنیوتیک: به ندرت، مایع آمنیوتیک پس از آمنیوسنتز از طریق واژن نشت می‌کند. با این حال، در بیشتر موارد مقدار مایع از دست رفته اندک است و در عرض یک هفته متوقف می‌شود و احتمالاً بارداری به طور طبیعی ادامه می‌یابد.
• سقط جنین: آمنیوسنتز سه ماهه دوم با خطر خفیف سقط جنین، حدود 0.1 تا 0.3 درصد، همراه است. تحقیقات نشان می‌دهد که خطر از دست دادن بارداری برای آمنیوسنتز انجام شده قبل از هفته 15 بارداری بیشتر است.
• آسیب دیدن کودک: در طول آمنیوسنتز، کودک ممکن است دست یا پای خود را در مسیر سوزن حرکت دهد. با این حال، آسیب های شدید ناشی از سوزن نادر است.
• حساسیت Rh: به ندرت، آمنیوسنتز ممکن است باعث شود سلول‌های خونی نوزاد وارد جریان خون مادر شود. اگر خون مادر Rhمنفی داشته باشد و آنتی بادی برای خون Rh مثبت نداشته باشد، پس از آمنیوسنتز یک ماده به نام گلوبولین ایمنی Rh به مادر تزریق می‌شود. این ماده باعث می‌شود بدن مادر آنتی بادی‌های Rh تولید نکند؛ زیرا این آنتی بادی‌ها می‌توانند از جفت عبور کرده و به گلبول‌های قرمز خون کودک آسیب برسانند.آزمایش خون می‌تواند تشخیص دهد که آیا مادر شروع به تولید آنتی بادی کرده است یا خیر.
• عفونت: به ندرت، آمنیوسنتز ممکن است باعث عفونت رحم شود.
• انتقال عفونت: اگر مادر عفونت‌هایی مانند هپاتیت C، توکسوپلاسموز یا HIV/AIDSداشته باشد، ممکن است عفونت در طول آمنیوسنتز به کودک او منتقل شود.

به یاد داشته باشید، آمنیوسنتز ژنتیکی معمولا زمانی ارائه می‌شود که نتایج آزمایش ممکن است تأثیر قابل توجهی بر مدیریت بارداری داشته باشد. در نهایت، تصمیم برای انجام آمنیوسنتز ژنتیکی به عهده شماست. ارائه‌ دهنده مراقبت‌‌های بهداشتی یا مشاور ژنتیک می ‌تواند به شما کمک کند تا تاثیر همه عوامل را در هنگام تصمیم ‌گیری در نظر بگیرید.

چگونه برای انجام آمنیوسنتز آماده شویم؟

اگر قبل از هفته 20 بارداری آمنیوسنتز انجام می‌دهید، پر بودن مثانه در طول عمل برای حمایت از رحم ممکن است مفید باشد. قبل از قرار ملاقات، مقدار زیادی مایعات بنوشید. پس از هفته 20 بارداری، مثانه شما باید در طول آمنیوسنتز خالی باشد تا احتمال سوراخ شدن آن به حداقل برسد.

ارائه‌دهنده مراقبت ‌های بهداشتی، نحوه انجام این روش را به صورت کامل به شما توضیح می‌‌دهد و از شما می‌‌خواهد قبل از شروع عمل، یک فرم رضایت نامه را امضا کنید. می‌توانید از کسی بخواهید که برای حمایت عاطفی شما را در قرار ملاقات همراهی کند یا بعد از آن شما را به خانه برساند. آمنیوسنتز معمولا در یک مرکز زنان و زایمان و به صورت سرپایی (بدون بی هوشی) انجام می‌شود.

روش انجام آمنیوسنتز چگونه است؟

• مرحله اول: ابتدا، ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما از سونوگرافی برای تعیین محل دقیق جنین در رحم شما استفاده می‌کند. برای این کار شما باید در یک تخت به پشت دراز بکشید.ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما یک ژل را روی شکم شما اعمال می‌کند و سپس از یک دستگاه کوچک به نام مبدل اولتراسوند استفاده می‌کند تا بتواند وضعیت کودک شما را روی یک مانیتور مشاهده کند.
• مرحله دوم: در مرحله بعد، پزشک شکم شما را با یک ماده ضد عفونی کننده تمیز می‌کند. به طور کلی، از ماده بیهوشی در این روش استفاده نمی‌شود. اکثر زنان فقط درد و ناراحتی خفیف در طول عمل را گزارش می‌کنند.
• مرحله سوم: با هدایت سونوگرافی، ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما یک سوزن نازک و توخالی را از طریق دیواره شکم و داخل رحم وارد می‌کند. سپس مقدار کمی از مایع آمنیوتیک به داخل یک سرنگ می‌کشد و سوزن را خارج می‌کند.مقدار مایع آمنیوتیک برداشته شده، بستگی به تعداد هفته‌های پیشرفت بارداری دارد. در هنگامی که سوزن وارد می‌شود و مایع آمنیوتیک خارج می‌شود، باید بی حرکت دراز بکشید. ممکن است زمانی که سوزن وارد پوستتان می‌شود احساس سوزش کنید و زمانی که سوزن وارد رحم می‌شود؛ کمی درد احساس کنید.

پس از انجام آمنیوسنتز چه باید کرد؟

پس از آمنیوسنتز، ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی، با استفاده از سونوگرافی ضربان قلب کودک شما را نظارت خواهد کرد. ممکن است پس از آمنیوسنتز دچار گرفتگی یا ناراحتی خفیف در ناحیه لگن شوید. بعد از انجام این عمل می‌توانید فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرید. با این حال، بهتر است از ورزش شدید و فعالیت جنسی برای یک یا دو روز اجتناب کنید.

در همین حال، نمونه مایع آمنیوتیک در آزمایشگاه آنالیز می‌شود. برخی از نتایج ممکن است ظرف چند روز در دسترس باشند. نتایج دیگر ممکن است تا چهار هفته طول بکشد.اگرپس از انجام آمنیوسنتز، هر کدام از علائم زیر را داشتید سریعا با پزشک خود تماس بگیرید:

• خونریزی واژینال یا از دست دادن مایع آمنیوتیک از طریق واژن
• گرفتگی شدید رحم که بیش از چند ساعت طول می‌کشد
• تب
• قرمزی و التهاب شدید در جایی که سوزن وارد شده است
• فعالیت غیرمعمول جنین یا عدم تحرک جنین

نتیجه آزمایش آمنیوسنتز

پزشک یا مشاور ژنتیک به شما در درک نتایج آمنیوسنتز کمک می‌کند. برای آمنیوسنتز ژنتیکی، نتایج آزمایش می‌تواند به طور قابل اعتمادی شرایط ژنتیکی مختلف مانند سندرم داون را رد یا تشخیص دهد. با این حال، آمنیوسنتز نمی‌تواند همه شرایط ژنتیکی و نقایص مادرزادی را شناسایی کند.

اگر آمنیوسنتز نشان دهد که کودک شما یک بیماری کروموزومی یا ژنتیکی دارد که قابل درمان نیست، ممکن است با تصمیمات سختی روبرو شوید، مانند اینکه آیا بارداری را ادامه دهید یا خیر. برای تصمیم گیری در این مورد، می‌توانید از تیم مراقبت‌های بهداشتی و عزیزان خود کمک بگیرید.

برای آمنیوسنتز بلوغ ریه جنین، نتایج آزمایش می‌تواند به طور قابل اعتمادی بلوغ ریه نوزاد را نشان دهد. اگر لازم است نوزاد را زودتر به دنیا بیاورید، این اطلاعات می‌تواند به شما اطمینان دهد که کودک شما برای تولد آماده است.

نگارش و گردآورنده: رضا رحیمی

منبع:

https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/amniocentesis/about/pac-20392914

نگارش و گردآورنده: رضا رحیمی

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و هشتم مهر ۱۴۰۱ ساعت 9:38 توسط رضا رحیمی(یاشار) | نظرات

آشنایی با نحوه عملکرد دستگاه های مورد استفاده در راديولوژی

دستگاه های مورد استفاده در رادیولوژی

رادیولوژی یا علم تصویربرداری، شاخه‌ای از پزشکی است که با انرژی تابشی در تشخیص و درمان بیماری‌ها سر و کار دارد. رادیولوژی که همچنین به عنوان تصویربرداری تشخیصی نیز شناخته می‌شود، ابزاری است که پزشکان می‌توانند توسط آن، آنچه را که در بدن اتفاق می‌افتد دیده و درک کنند. قبل از ظهور رادیولوژی، فقط با مرگ بیمار، پزشکان می‌توانستند ارگان‌های داخلی را مورد بررسی قرار داد.

رادیولوژی یا تصویربرداری پزشکی چیست؟

دستگاه های رادیولوژی مجهز به اخرین تکنولوژی در سیستم تصاویر دیجیتال یعنی سیستم DDR میباشد .
این سیستم به واسطه مصرف اشعه بسیار کمتر و تصاویری با رزولوشن بسیار بالاتر ، نقش قابل توجهی در کاهش دوز دریافتی اشعه توسط بیمار و نیز افزایش دقت تشخیصی ایفا میکند .
وجود قابلیت تهیه کلیشه full spine که در بررسی انحنا ستون فقرات کاربرد فراوانی دارد ، از مزایا و قابلیت های مهم این دستگاه میباشد .
رادیولوژی دیجیتال ( رادیوگرافی دیجیتال ) در اکثر کشورهای جهان به تدریج جای تصویربرداری های سنتی با پرتوی ایکس ( رادیولوژی با تیوب های low و فیلم ) را گرفته است . با این وجود بر اساس آمار رسمی از ۱۳۰۰ مرکز رادیولوژی در کشور ٬ کمتر از ۳۰ مرکز ٬ از رادیولوژی دیجیتال استفاده می نمایند که در این میان تنها مراکز معدودی دارای سیستم های رادیولوژی با فلت پنل و سایر دتکتور های تصویر برداری با اشعه ایکس هستند.

در رادیولوژی از اشعه استفاده شده و از تصاویر استفاده نمی‌شود. این نوع تصویربرداری مستقیماً از اشعه یونی استفاده می‌کند. به طور کلی می‌توان گفت رادیولوژی یک تخصص در پزشکی است که به تولید تصاویر داخلی بدن از طریق عوامل مختلف فیزیکی، میدان مغناطیسی و غیره می‌پردازد و از این تصاویر برای تشخیص و در حد کمتری برای پیش‌آگاهی و درمان بیماری‌ها استفاده می‌کند. هدف از رادیولوژی تشخیص مشکلات داخلی، جلوگیری از ایجاد صدمه و درد قبل از اینکه این بیماری خیلی جدی شود است؛ زیرا پزشکان را قادر می‌سازد تا بیماری‌ها را سریع‌تر و دقیق‌تر تشخیص دهند.

دستگاه رادیولوژی

اشعه ایکس یا رنتگن در طبیعت، زیاد وجود ندارد. برای کاربرد پزشکی این پرتوها باید به وسیله لامپ‌هایی که برای این منظور ساخته شده‌اند تولید شود. در لامپ مولد اشعه ایکس که شبیه لامپ‌های کاتودیک است، با بمباران الکترونی قطعه فلز مقاوم و کوچکی که از جنس تنگتن در قطبی از لامپ به نام کانون قرار دارد، ترازهای انرژی الکتریکی در این فلز به هم می‌خورد و انرژی ناشی از جابجایی الکترون‌ها به صورت اشعه ایکس بیرون می‌آید. الکترون‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گیرند از سیم‌پیچ کوچکی در قطب منفی لامپ تولید می‌شوند و به کمک خلأ درون لامپ و تحت تأثیر اختلاف پتانسیل که از یک ژنراتور تولید می‌شود، به کانون لامپ برخورد می‌کنند.

دستگاه‌های مورد استفاده در رادیولوژی

دستگاه‌هایی که با اشعه ایکس کار می‌کنند.

• X-Ray: این دستگاه معمولاً در تشخیص بیماری‌های استخوان و ریه استفاده می‌شود.
• ماموگرافی: این دستگاه اغلب در تشخیص بیماری‌های سینه استفاده می‌شود. همچنین بعد از ۴۰ سالگی به عنوان یک ابزار غربالگری از آن استفاده می‌شود.
• تراکم سنجی استخوان: این دستگاه اغلب در تشخیص پوکی استخوان استفاده می‌شود. دستگاه، میزان تراکم استخوان در بیمار را اندازه‌گیری می‌کند.
• توموگرافی کامپیوتری CT: برای تشخیص بیماری‌های کل بدن استفاده می‌شود.
• آنژیوگرافی: برای تشخیص بیماری‌های عروقی استفاده می‌شود. درمان بیماری‌های عروقی نیز با دستگاه آنژیوگرافی انجام می‌شود. از تجهیزات مختلفی برای ورود به ورید استفاده می‌شود. سپس با داخل شدن داروها به داخل ورید، رگ قابل‌مشاهده است.

دستگاه‌هایی که با امواج صوتی کار می‌کنند:

• سونوگرافی: متداول‌ترین وسیله پزشکی در درمان بیماری اندام‌های شکم است. همچنین این دستگاه در نظارت بر بارداری استفاده می‌شود و ضرری برای بیمار ندارد.
• سونوگرافی داپلر رنگی: در تشخیص بیماری‌های عروقی استفاده می‌شود. همچنین به وسیله آن، خونرسانی بسیاری از اندام‌ها نیز ارزیابی می‌شود. از این سونوگرافی در بارداری نیز استفاده می‌شود.

دستگاه‌هایی که با امواج فرکانس رادیویی کار می‌کنند:

• MRI: این دستگاه، برای تشخیص بیماری‌های تمام ساختارهای بدن، به ویژه ساختارهای رباط‌های مغزی و عضلانی استفاده می‌شود. همچنین در بررسی اندام‌های شکم به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.

عملکرد دستگاه رادیولوژی

پرتو ایکس ری اولیه

منبع اشعه ایکس لوله اشعه ایکس است. اشعه ایکس در یک منطقه بسیار کوچک در داخل لوله تشکیل می‌شود. از این مرحله، اشعه ایکس به فضا منحرف می‌شود. لوله اشعه ایکس توسط یک محفظه لوله سرب‌دار احاطه شده است. قسمتی از اشعه ایکس پراکنده توسط محفظه لوله جذب می‌شود. اشعه ایکس ایجاد شده، از طریق شکافی به نام درگاه لوله از محفظه خارج می‌شود. تابشی که از لوله خارج می‌شود، تابش اولیه نامیده می‌شود.

به ناحیه مربعی اشعه ایکس که به بیمار و میز اشعه ایکس برخورد می‌کند، میدان تابش گفته می‌شود. یک خط خیالی در مرکز پرتوی اشعه ایکس و عمود بر محور طولانی لوله اشعه ایکس، اشعه مرکزی نامیده می‌شود. اشعه مرکزی در موقعیت‌یابی بیمار مهم است؛ زیرا از این نقطه برای تراز کردن لوله اشعه ایکس با قسمت موردنظر از بدن بیمار، استفاده می‌شود.

عبور اشعه از بدن بیمار

طی قرار گرفتن در معرض رادیوگرافی، اشعه ایکس از لوله از طریق بیمار به گیرنده تصویر (IR) هدایت می‌شود. با عبور اشعه ایکس از بدن بیمار، برخی از آنها توسط بیمار جذب می‌شوند و برخی دیگر جذب نمی‌شوند. ساختارهای آناتومیک که دارای تراکم (جرم) بافتی بیشتری هستند، مانند استخوان، تابش بیشتری نسبت به بافت کم چگال، مانند عضله جذب می‌کنند.

این مرحله منجر به تابش الگویی با شدت متفاوت در پرتو اشعه ایکس از طرف بدن بیمار می‌شود. به این تابش، تابش باقی‌مانده یا تابش خروجی می‌گویند. این تابش در نهایت به IR منتقل می‌شود. اکنون IR شامل یک «تصویر دیده نشده» به نام تصویر نهفته است. این تصویر تا زمان پردازش در فسفرهای IR ذخیره می‌شود. در مرحله پردازش، تصویر پنهان به یک تصویر قابل مشاهده تبدیل خواهد شد.

سیستم گیرنده تصویر

سیستم IR شامل یک کاست است که حاوی صفحه تصویربرداری فسفر است. امروزه در بخش رادیولوژی، IR بخشی از سیستم تصویربرداری دیجیتال است. این کاست حاوی صفحه‌ای با فسفرهای خاص است که تصویر اشعه ایکس را تا زمان پردازش ذخیره می‌کند. کاست از فسفرهای صفحه در برابر آسیب و آلودگی محافظت می‌کند. صفحات IR در اندازه‌های استاندارد ارائه می‌شوند.

نحوه انجام رادیولوژی

بعد از اینکه تکنیسین رادیولوژی بیمار را در وضعیت مناسب قرار داد و اندامی که قرار است تصویربرداری کند را عکسبرداری کرد، او را در وضعیت مناسبی قرار می‌دهد. بعد از آن یک صفحه فلزی که مخصوص فیلم رادیولوژی می‌باشد را زیر اندام یا کنار آن قرار می‌دهد که به آن صفحه کاست Cassette می‌گویند. در مرحله بعد منبع اشعه ایکس که بر روی دسته فلزی خاصی قرار گرفته را در نزدیکی اندام قرار می‌دهد به طوری که قسمتی از اندام که نیاز به تصویربرداری دارد بین منبع اشعه ایکس و کاست قرار گیرد. از بیمار خواسته می‌شود تا در همین وضعیت بی‌حرکت باقی بماند.

تکنسین رادیولوژی اتاق را ترک کرده و در اتاق مجاور کلید تولید اشعه ایکس را می‌فشارد. تابش اشعه ایکس به اندام مورد نظر در کسری از ثانیه صورت می‌گیرد. در بسیاری اوقات عکس‌برداری از اندام در دو یا چند جهت انجام می‌شود به این معنی که چند عکس از اندام از زاویه‌های مختلف گرفته می‌شود. در این موارد تکنسین رادیولوژی مجدداً اندام را در وضعیت دیگری قرار داده و مراحل قبل را تکرار می‌کند. از بیمار خواسته می‌شود تا در اتاق دیگری منتظر بماند. در این فاصله زمانی فیلمرادیولوژی به اصطلاح ظاهر می‌شود یعنی فرآیندهای شیمیایی بر روی آن صورت می‌گیرد تا تصویر ایجاد شده بر روی آن قابل دیدن شود. در صورتی که کیفیت تصویر تهیه شده در حد مطلوب بود به بیمار اجازه داده می‌شود تا بخش رادیولوژی را ترک کند.

مزایای رادیولوژی

با استفاده از انواع روش‌های تصویربرداری و رادیولوژی می‌توان بسیاری از بیماری‌ها را در سریع‌ترین زمان و با دقیق‌ترین روش‌ها تشخیص داد. از جمله بیماری‌ها و مشکلاتی که با تصویربرداری از بدن قابل تشخیص است می‌توان به بیماری‌های قلبی و عروقی، انواع سرطان‌ها، بیماری‌های ریوی، شکستگی استخوان و… اشاره کرد.

تشخیص بسیاری از بیماری‌ها بدون استفاده از رادیولوژی امکان‌پذیر نیست و در بعضی از مواقع عدم استفاده از آن، تشخیص را برای پزشک بسیار دشوار می‌کند. یکی دیگر از مزایای استفاده از رادیولوژی، تشخیص و نحوه عملکرد بدن پس از درمان و یا عمل جراحی و بررسی میزان موفقیت آن است. استفاده از رادیولوژی به پزشک این امکان را می‌دهد تا انواع مشکلات داخلی را تشخیص داده و در صورت نیاز به جراحی، این کار را انجام دهد. همچنین استفاده از تصویربرداری برای بیماران اورژانسی از اهمیت خاصی برخوردار است.

عوارض جانبی رادیولوژی

در مورد عوارض رادیولوژی می‌توان گفت که به دلیل استفاده از درصد پایینی از اشعه ایکس، دارای کمترین میزان خطر است و مزایای آن نسبت به عوارض خود به مراتب بیشتر است و به همین دلیل تنها برای خانم‌های باردار منع استفاده دارد.

میزان تاثیر دستگاه رادیولوژی بر کیفیت و دقت تصاویر به چه میزان است؟

یکی از عوامل مهم در تشخیص هرچه بهتر بیماری کیفیت و دقت بالای دستگاه میباشد.

رادیولوژی

مزایای سیستم های رادیولوژی دیجیتال و نیمه دیجیتال ( سی ار CR ) :

برخی عکسهای ساده مثلا رادیوگرافی شکم برای تشخیص سنگ های کلیوی و رادیوگرافی ستون فقرات کمری بهتر است با امادگی قبلی انجام شوند تا روده ها از گاز و مدفوع خالی بوده و ارزش تشخیصی تصاویر افزایش خواهد یافت . چنین عکس هایی در مواقع ضروری بدون امادگی نیز انجام میگردتد .
رادیوگرافیهای خود را دور نریزید ! چه بسا سالها بعد ، مقایسه عکس های جدیدی که خواهید گرفت با با عکس های قبلی بسیار کمک کننده و تشخیصی باشد . در اینده ای نزدیک تصاویر دیجیتال جای عکس های فعلی رادیوگرافی را خواهد گرفت . لیکن در حال حاضر در کشور ما به علت هزینه بسیار بالا هم برای پزشکان و هم برای بیماران این پدیده فراگیر نشده است .
در رادیولوژی تمام دیجیتال نسبت به رادیولوژی سنتی ضریب خطا بسیار پایین تر می باشد زیرا بر اساس نرم افزار داخلی دستگاه دز اشعه و تمامی کمیت های تصویر برداری بصورت خودکار ( یا نیمه خودکار ) تنظیم و بهینه شده و اثر نقش بسته بر روی دتکتور بطور همزمان شدت پرتو خروجی از تیوپ رادیولوژی را کنترل می نماید . این خود باعث می شود علاوه بر کاهش دز اشعه و حذف تعداد دفعات تکرار تصویر برداری ٬ تصویر بسیار مطلوبی ایجاد شود همچنین بر اساس مشخصات دتکتور مورد استفاده در این سیستم ها ٬ نرم افزار داخلی سیستم بصورت خودکار اقدام به اصلاح تصویر خروجی از دتکتور می نماید تا تصویری در نهایت دقت و کیفیت ایجاد شود . البته بجز امکانات تغییر و اصلاح نرم افزاری بر روی تصاویر و کمی بهتر شدن کیفیت آنها ( به دلیل ماهیت کاست های CR ) شاهد بهینه شدن تابش پرتو ایکس ( در نتیجه کاهش دز دریافتی بیمار ) و کنترل همزمان بر روی تصویر در حال ثبت در سیستم های سی ار نمی باشیم .

پشتیبانی از سیستم Pacs و ( picture archiving communication systems ) :

این سیستم شامل تجهیزات نرم افزاری و سخت افزاری جهت ایجاد یک شبکه داخلی بین تمامی تجهیزات تصویر برداری در مرکز درمانی ٬ سیستم ذخیره و آرشیو تصاویر با فرمت دایکام ( که خود شامل مکانی امن دارای حجم بسیار بالایی از حافظه سخت افزاری ( Hard Disc ) جهت ذخیره تصاویر و سایر مشخصات بیماران می باشد ) ٬ ارتباط با محل مشاهده و تفسیر تصاویر گرفته شده ( Work Station ) و در نهایت قابلیت تبادل اطلاعات تصاویر با سایر مراکز درمانی و اینترنت می باشد . این سیستم در محیطی امن ( جلوگیری از احتمال هرگونه دستکاری در تصاویر رادیوگرافی بخصوص در پزشکی قانونی جهت ارائه به مراکز قانونی توسط حفظ و نگهداری اصل تصاویر در مرکز تصویر برداری ) امکان مشاهده و دسترسی پزشکان به تصاویر و سابقه بیماران را بصورت آنلاین ( که نیازمند خطوط پر سرعت اینترنتی میی باشد ) ٬ فراهم می آورد .
البته این در صورتی است که تمامی مراکز درمانی در سطح کشور به این سیستم مجهز و آنرا پشتیبانی نمایند زیرا اصولا این سیستم بصورت یک سیستم یکپارچه بین مراکز درمانی طراحی شده است .
● با حذف فیلم در رادیوگرافی دیجیتال ٬ هزینه تهیه فیلم رادیولوژی ٬ دارو های ظهور و ثبوت فیلم ٬ خرید و نصب تجهیزاتی نظیر پاس کاست ٬ دستگاه ظهور و ثبوت فیلم ( پروسسورها ) و آلودگی های زیستی ناشی از فیلم های رادیولوژی کاهش می یابد .
● با استفاده از رادیولوژی دیجیتال فاصله زمانی بین اقدام جهت تصویر برداری و تحویل تصویر نهایی رادیولوژی بسیار کاهش می یابد . از اینرو این سیستم ها جهت استفاده در موارد اورژانس بسیار مناسب خواهند بود .

آیا تجربه و دانش پزشک رادیولوژیست بر نتیجه رادیولوژی موثر است؟

تکنسین رادیولوژی (کارشناس پرتوشناسی) با کمک انواع فن آوری های تصویربرداری از قسمت های مختلف بدن بیمار (مطابق با دستور پزشک معالج) تصویربرداری می کند. در هر مرکز تصویربرداری پزشک متخصص پرتوشناسی (پزشک رادیولوژیست) حضور دارد که با استفاده از روش ها و تجهیزات مختلف تصویربرداری به تشخیص بیماری ها می پردازد. وظیفه پزشک رادیولوژیست تشخیص بیماری ها، شکستگی ها و ...از روی تصاویر رادیوگرافی است. انجام کار تصویربرداری و کنترل ظهور و تثبیت تصاویر رادیوگرافی بر عهده تکنسین رادیولوژی (کارشناس پرتوشناسی) می باشد.
تکنسین رادیولوژی باید مهارت ارتباطی خوبی دربرخورد با بیماران داشته و قبل از تصویربرداری اطلاعات و دستورات لازم را به آنها بدهد. او باید با کلیه تجهیزات و دستگاه های رادیوگرافی به خوبی آشنا بوده و در استفاده از آنها تبحر داشته باشد.

نکته مهم

لازم به ذکر است که تشخیص و درمان بیماری در علم پزشکی، یک مجموعه است که با علائم بیمار آغاز گردیده و با معاینات پزشک ادامه می یابد و با روشهای پاراکلینیک مانند سونوگرافی، رادیولوژی، آزمایشگاه، سی تی اسکن و MRIتکمیل میگردد. هیچ کدام از موارد فوق به تنهایی برای تشخیص نهایی کافی نمیباشد. تفسیر رادیوگرافی در کنار علایم بالینی و معاینات بیمار ارزشمند است . از رادیوگرافی خود به تنهایی انتظار تشخیص نهایی را نداشته باشید رادیولوژی گلستان با انجام کنترل دوره ای و منظم دستگاه ها و محیط از نظر کیفیت و میزان اشعه ، شرایطی مناسب از تصویربرداری و امنیت اشعه برای بیماران و پرسنل خود فراهم نموده است

اجزای دستگاه رادیولوژی

کولیماتور

وسیله ای است برای محدود کردن اشعه ایکس به کار می رود. به خروجی تیوب اشعه ایکس در محفظه تیوب وصل می شود تا اندازه و شکل شعاع اشعه ایکس را تنظیم کند. کلیماتور دارای دو دریچه است می تواند با بازو بسته شدن و محدوده و تابش اشعه ایکس را تغییر دهد. هر دریچه شامل چهار صفحه سربی است که به صورت زوجهابی مستقل حرکت می کنند.

محفظه تیوپ

از جنس فولاد بوده که مملو از روغن است و حباب شیشه ای را دربرمی گیرد. این محفظه محلی برای اتصال کابلهای فشار قوی داشته و دارای پایه ای است که تیوپ را نگه می دارد.

حفاظ لامپ و کابلهای فشار قوی

به دلیل ساطع شدن اشعه ایکس در تمام جهات از لامپ مولد با شدت تقریباً یکسان و اینکه بسیاری از این تشعشعات اکسپوژر غیر ضروری برای بیماران و پرسنل ایجاد می کند، و کیفیت فیلم را نیز کاهش می دهد، حفاظ فلزی لامپ این قسمت از اشعه اضافی و اشعه های پراکنده شده را جذب می کند.

تخت رادیوگرافی

تختهای رادیوگرافی درطرح های مختلف ساخته می شوند که می توانند بدون بوکی یا با بوکی باشند . تمام تختهای با بوکی رادیولوژی در زیر سطح رویی یک قسمت برای تعبیه شدن بوکی دارند . هر بوکی شامل یک محل برای قرارگرفتن کاست و یک محل درروی کاست برای قرار گرفتن گرید هستند . این وسیله توسط دکتر بوکی (Gustave Bucky ) در سال ۱۹۱۳ اختراع گردید و هنوز موثرترین راه جهت حذف پرتوهای ثانویه ناشی از میدانهای بزرگ رادیوگرافی محسوب می گردد.

نگارش و گردآورنده: رضا رحیمی

​

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و هشتم مهر ۱۴۰۱ ساعت 8:34 توسط رضا رحیمی(یاشار) | نظرات

شایع ترین بیماری‌های مغز واعصاب

شایع ترین بیماری های مغز و اعصاب

مسائل بیشماری در این دنیا وجود دارد که می تواند بر روی بدن انسان تاثیر بگذارد. این تاثیر می تواند بر روی مغز انسان هم اعمال شود و منجر به بیماری های مغز و اعصاب شود. در ادامه شایع ترین بیماری های مغزی خطرناک آمده است.

اینگونه بیماری ها، از مسیرهای گوناگونی بر روی مغز تاثیر می گذارند؛ فیزیکی، بیوشیمیایی یا راه های دیگر. در این شرایط، نتایج ایجاد شده مخرب بوده و کمک های پزشکی می بایست برای بیمار به انجام شود.

بیماری های مغز و اعصاب

در این مقاله، 10 بیماری رایج مغزی را برای برمی شماریم.

1) پارکینسون از جمله بیماری های مغزی خطرناک است

بیماری پارکینسون، جزء اولین بیماری های مغزی خطرناک دسته بندی می شود، در این بیماری سلولهای مغزی را که کنترل کننده حرکت هستند، تحت تاثیر قرار می دهد. باور عموم این است که این بیماری توسط کاهش سطح دوپامین مغز اتفاق می افتد. علائم گوناگونی برای این نوع بیماری وجود داشته اما به طور معمول بین سن 50 تا 60 سالگی آغاز می شود. علامت اولیه عموما وجود لرزش در دست، پا یا آرنج است. علائم دیگر شامل سفتی ماهیچه ها، مشکلات تعادلی در هنگام راه رفتن، حرکت آرام و دشوار شدن صحبت کردن و بلعیدن می باشد.

همچنین ممکن است لحظاتی وجود داشته باشد که فرد شروع به لرزش شدید کرده و توانایی راه رفتن را از دست می دهد. در برخی بیماران، بیماری پاکینسون پیشرفت کرده و رو به وخامت می گذارد، در سایرین شدت بیماری افزایش نمی یابد.

2) تومورهای مغزی

انواع گوناگونی از تومورهای مغزی وجود دارند، اما تنها برخی از آنها خطرناک محسوب می شوند. اگر چه همه تومورها کشنده نیستند ولی به هر حال یکی از بیماری های مغزی خطرناک همین تومورها هستند

فارغ از اینکه این تومورها مهاجرت کنند یا نه، باز هم می توانند یک تهدید به حساب بیایند. عمده دلایل ایجاد سرطان مغز هنوز ناشناخته باقی مانده است، اما تعدادی از دلایل آن یافته شده است. در حال حاضر، 23400 نوع سرطان وجود دارد که شروع آن در مغز است.

تشکیل تومور مغزی در هر سنی می تواند رخ دهد، اما احتمال آن در سنین بالاتر بیشتر است. علائم شامل مشکل بینایی، شنوایی، تکلم، تعادل، وجود سردرد، حملات ناگهانی، فلج عضلات صورت، و غیره است. پزشکان می بایست تشخیص دهند برای درمان و یا خارج کردن تومور بسته به شرایط بیمار از رادیوتراپی و یا جراحی استفاده کنند.

3) اختلالات روانی

امروزه افراد بسیاری برخی از اشکال بیماری های روانی را دارا می باشند. این بیماری به ظاهر خطرناک نیست ولی در مواردی که به صورت حاد نمود می کند و باعث آسیب به خود یا دیگران می شود از دسته بیماری های مغزی خطرناک خواهد بود

این نوع از بیماری های مغز و اعصاب ممکن است خفیف باشد اما رواج آن بیشتر از تصور عامه مردم است. همچنین، این بیماری ها انواع گوناگونی نیز دارند. برخی از آنها کمابیش بی خطر بوده اما سایرین نیاز به مراقبت های پزشکی فوری دارند. برخی از علائم عمومی بیماری های مغز و اعصاب روانی شامل: تغییرات شدید خلقی، تغییر در عادات غذایی، گیجی و عدم تمرکز در فکر کردن، مشکلات خواب، فکر به خودکشی، عصبانیت شدید، مشکل در درک یا برقراری ارتباط با افراد، و کناره گیری از دوستان و فعالیت هایی که در گذشته مورد علاقه فرد بوده اند.

درمان و دارو درمانی اغلب می تواند به افراد دارای برخی از انواع بیماری های روانی کمک کند.

4) اوتیسم

اوتیسم، یکی از بیماری های مغز و اعصاب تقریبا جدید است و محققان هنوز اطلاعات بسیار زیادی درباره آن ندارند.

برخی از بیماران مبتلا به اوتیسم، مشکلات ژنتیکی دارند، اما بیش از یک دلیل برای این بیماری وجود داشته و برخی از این دلایل هنوز ناشناخته مانده اند. نوع رفتار، یادگیری، واکنش و ارتباطات افراد مبتلا به اوتیسم با عمده مردم متفاوت می باشد. اوتیسم اغلب پیش از سن سه سالگی تشخیص داده شده و تا پایان عمر همراه فرد باقی می ماند.

این افراد سطح متفاوتی از ناتوانی های ذهنی را دارا بوده اما برخی از آنها ذوق و قریحه بالایی دارند. برخی علائم می تواند شامل عدم واکنش به ادا کردن نام تا 12 ماهگی فرد، ممانعت از تماس چشمی، درک دشوار از احساسات افراد، مشکلات تکلم و مهارت های زبانی، ناراحت شدن از تغییرات کوچک، به تنهایی بازی کردن و غیره، می باشد.

5) مننژیت

یکی دیگر از بیماری های مغز و اعصاب در دسته بیماری های مغزی خطرناک ، مننژیت التهابی در مرزهای اطراف مغز و بافت مغزی می باشد.

این التهاب همچنین می تواند در نخاع نیز رخ دهد. برای آزمایش وجود این بیماری، پزشک اغلب شیر نخاعی (مایع مغزی نخاعی) را از ستون نخاعی استخراج می کند. این بیماری مسری بوده و در 10 الی 20 درصد افراد مبتلا به صورت جنینی منتقل می شود. علائم اولیه شامل تب، سفتی گردن و سردرد است. بعد از این مرحله، گیجی، حساسیت به نور، حالت تهوع و استفراغ و لرز رخ خواهد داد. واکسن هایی برای ممانعت از بیماری مننژیت وجود دارند. شیوع نه چندان گسترده ای اغلب در خوابگاه های دانشجوی و دوره آموزشی سربازی رخ می دهد.

6) آلزایمر

آلزایمر یکی از بیماری های مغز و اعصاب است که در حال حاضر رایج ترین نوع دمانس (فراموشی) در کشورهای غربی محسوب می شود.

هنگامی که فرد به سن 85 سالگی می رسد، احتمال ابتلا به این بیماری تا 50% افزایش خواهد یافت. فاکتور خطر اولیه در ابتدا سن فرد می باشد. اولین شواهد آلزامیر مشکلات مربوط به حافظه است. فرد ممکن است توانایی به خاطر سپردن فعالیت های روزمره را نداشته و بنابراین منجر به از هم پاشیدگی زندگی رومزه وی شود. همراه با وخامت بیماری، فرد توانایی برنامه ریزی و حل مسائل را از دست داده، زمان را مکان ها را گم می کند، مشکلاتی برای استفاده از کلمات در نوشتن یا صحبت کرده پیدا کرده، توانایی تصمیم گیری و قضاوت را از دست می دهد.

آلزایمر یک بخش نرمال از زندگی نبوده اما درمان آن می بایست در هنگام مشاهده اولین علائم شروع شود. هیچ درمانی برای این بیماری وجود نداشته اما سرعت پیشرفت آن می تواند با استفاده از درمان زود هنگام کند شود.

7) مالتیپل اسکلروزیس (ام اس)

ام اس می تواند در بخش های گوناگونی از بدن شروع شود و علائم متفاوتی را ایجاد کند. ام اس انواع مختلفی دارد و نسبت به چگونگی حملات و یا عود شوندگی آن از دسته بیماری هایی است که گاها خطرناک هستند و در مواردی هم بیمار با کنترل علائم به زندگی عادی خویش می پردازد

این نوع بیماری های مغز اساسا در سنین 15 تا 60 سال رخ داده و زنان بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند. MS یک بیماری خود ایمنی بوده که در نتیجه آن بدن خودش را مورد تهاجم قرار می دهد. هدف تخریب غلاف میلین اطراف اعصاب هستند. علائم شامل ضعف یا بی حسی در یک سمت بدن و سپس پیشرفت آن به سمت دیگر بدن است. سایر علائم شامل خستگی، لرزش، احساس سستی، لکنت زبان، دوبینی و دید کمتر احتمالی در یک چشم نسبت به چشم دیگر و غیره است. این افراد همچنین ممکن است مشکلاتی در روده ها و مثانه، عملکردهای جنسی، تغییرات روانی، فلج شدگی و علائم صرع را نیز تجربه کنند.

8) هیدروسفالی

هنگامی که مقادیر غیر نرمالی از مایع به مغز می رسد، هیدروسفالی رخ خواهد داد.

در کودکان، علامت اولیه معمولا بزرگ بودن سر است. علائم دیگر شامل استفراغ، تحریک پذیری، اشتها و غذا خوردن کم، تشنج و خواب آلودگی است. در بزرگسالان، علائم شامل سردرد، عدم هماهنگی، مشکل در بیدار ماندن و هوشیاری، کاهش مهارتهای شناختی و حافظه، تاری دید و عدم کنترل مثانه می باشد. هنگامی که هرکدام از این علائم مشاهده شوند، زمان مراجعه به پزشک می باشد. دلیل ایجاد هیدروسفالی هنوز به طور کامل مشخص نشده است.

9) دیسلکسیا (اختلال خواندن یا خوانش پریشی)

دیسلکسیا به مشکل در یادگیری اطلاق می شود که به علت نقصی ایجاد می شود که منجر به دشواری در پردازش آواها یا بخش های کوچکی از صحبتهای فرد می شود و در نتیجه کلمات متفاوت از سایرین ادا خواهد شد.

دیسلکسیا در کودکانی با هوش و تحرک طبیعی رخ می دهد. این بیماران اغلب عزت نفس ضعیفی داشته، دشواری هایی در تمرکز داشته، رویا پرداز بوده و از تمرکزی بر موقعیت که در آن به سر می برند ندارند، در توسعه مسائل تاخیر داشته و در خواندن چند باره مطالب درک کافی را ندارند. در هنگام خواندن و یا نوشتن اضافات، معکوس بودن کلمات، حذف و تکرار مشاهده می شود. دیسلکسیا می تواند با بزرگ شدن فرد و خارج شدن از سنین کودکی کاهش یافته و یا با ترومای جدیدی رو به رو می شود. رایج ترین نوع به نام دیسلکسیای اویه شناخته می شود که با تغییر سن تفاوتی در آن ایجاد نمی شود.

10) تشنج

شش نوع مختلف از تشنج وجود دارد که رایج ترین آن تشنج گراندمال است. تشنج در مواردی می تواند زنگ خطر را به صدا در بیاورد و از دسته بیماری های مغزی خطرناک محسوب شود و در مواردی قابل کنترل است

در این نوع تشنج، فرد بیمار هوشیاری خود را از دست داده و معمولا غش می کند. سپس بدن فرد سفت شده و به دنبال آن حرکات تند و سریع ناگهانی و شدید در بدن ایجاد می شود و در نهایت فرد به حالت خواب و بیهوشی فرو می رود. عمده تشنج های دیگر منجر به غش کردن نشده اما کاملا می توان عدم هوشیاری یا خیره شدن چشم ها و مشاهده سفیدی آن ها را در افراد مبتلا شده مشاهده کرد و غالبا هیچ علائم دیگری ندارند. در تشنج جزئی، فرد هشیاری خود را حفظ کرده و ممکن است گاهی علائم حسی که به آن تشعشع نورانی می گویند را داشته باشد.

بیماری های بسیاری وجود دارند که می تواند منجر به ایجاد تشنج شود؛ ترومای سر، سرطان مغز، مشکلات ناشی از ترک الکل، خستگی ناشی از گرما، اوردوز ناشی از مصرف کافئین، اوردوز ناشی از مصرف استامینوفن و غیره.

نگارش و گردآورنده:رضا رحیمی

منابع:

وبمد

خط سلامت

​

Powered By
  BLOGFA.COM