|
تعریف بهداشت مدارس: مجموعه اقداماتی به منظور تامین،تشخیص،حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانش آموزان و کارکنان مدارس که به نحوی در ارتباط با دانش آموز قرار دارند.
✅تقسیم بندی سنی از بدو تولد تا سالمندی:
✔کودکان:زیر ۵ سال.
➕پیش دبستانی:از ۵ سال تا ۵ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
➕کلاس ششم:۱۱سال تا ۱۱سال و ۱۱ ماه و ۲۹ ردز.
➕کلاس هفتم:۱۲سال تا ۱۲ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
➕کلاس هشتم:۱۳ سال تا ۱۳ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
➕کلاس نهم:۱۴ سال تا ۱۴ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
➕کلاس دهم:۱۵سال تا ۱۵ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
➕کلاس ۱۱:از ۱۶ سال تا ۱۶ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
➕کلاس ۱۲:از ۱۷ سال تا ۱۷ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
✔ جوانان:از ۱۸ سال تا ۲۹ سال و ۱۱ ماه و ۲۹ روز.
✔سالمندان:بالای ۶۰ سال.
✅گروه هدف در برنامه آموزش بهداشت مدارس: دانش آموزان ،والدین ،معلمان و سایر کارکنان.
✅چرا بهداشت نوجوانان و مدارس اهمیت دارد؟ ۱_کثرت نوجوانان.
۲_ تاثیر دوره نوجوانی بر بقیه سال های زندگی.
۴_ بسیاری از مشکلات جسمانی،روانی اجتماعی و رفتارهای ناسالم ریشه در زمان نوجوانی دارند.
۵_ نوجوانان نیازمند اطلاعات از منابع سالم هستند و اگر اطلاعات غلط از منابع ناسالم دریافت کنند صدمات طولانی مدت خواهند دید.
۶_ نوجوانان در معرض روابط جنسی ناسالم و انواع بیماری های مقاربتی و حاملگی های زودرس(دختران دبیرستانی) هستند.
➕ برگزاری کلاس وجلسات آموزشی برای دانشآموزان، معلمین، کارکنان مدارس، اولیای دانش آموزان و کارکنان بهداشتی.
➕مدارس مروج سلامت.
1_سخنرانی: _متداول ترین روش آموزشی. _ سخنران باید به موضوع آموزش تسلط داشته باشد و به سبکی منطقی و متناسب با سن و تحصیلات و سطح فرهنگی آموزش های لازم را بیان کند. _او باید با تغییر لحن، صوت و سرعت گفتار از یکنواخت شدن سخنرانی و خستگی فراگیران جلوگیری نماید.
۲_بحث گروهی: _یک روش آموزشی ارزشمند که به شرکتکنندگان فرصت مساوی برای بیان آزادانه ایدهها و تبادل نظر را می دهد.
_ تعداد افراد شرکت کننده معمولاً بین ۲۰ تا ۶۰ نفر می باشد.
✅در آموزش یک مطلب به دانش آموزان باید چه نکاتی را در نظر گرفت:
1_تدوین طرح درس برای اجرای فعالیت های آموزشی.
❌طرح درس چیست: یک نقشه کلی و راهنما برای انجام فعالیتهای آموزشی است.
❌نحوه تدوین(نگارش) طرح درس:
الف:موضوع آموزش مشخص شود:مثلا بهداشت فردی.
ب:گروه هدف مشخص شود:مثلا دانش آموزان پایه سوم ابتدایی.
ش:زمان مورد نیاز جهت ارائه مطالب:مثلا ۹۰ دقیقه.
ح:پیش آزمون _پس آزمون: سوالاتی طراحی می شود و این سوالات به صورت آزمون، یکبار قبل از ارائه آموزش و یک بار پس از ارائه آموزش در اختیار فراگیران گذاشته می شود و نتایج آن پس از برنامه آموزشی مورد ارزیابی قرار می گیرد تا میزان اثربخشی بودن برنامه آموزشی مورد ارزشیابی قرار گیرد.
3_بیان مطالب آموزشی از بعد مثبت مسئله نه از بعد منفی.
4_آماده کردن دانش آموزان از نظر ذهنی برای درک مطلب.
5_ توضیح مطالب متناسب با سن دانش آموزان.
6_ ایجاد رابطه عاطفی و صمیمانه با دانش آموزان جهت تاثیر بیشتر آموزش در ذهن وی.
✔الف:کلاس اول تا سوم دبستان: ➕بهداشت فردی. ➕بهداشت دهان و دندان. ➕ تغذیه و بهداشت مواد غذایی و اهمیت رعایت عادت های غذایی خوب. ➕ بیماری های شایع در سنین مدرسه و آموزش در خصوص بیماریهای واگیر و روش پیشگیری از بیماری ها. ➕بهداشت روان. ➕ ضرورت بهداشت محیط در خانه مدرسه،محله و شهر. ➕ سوانح و حوادث. ➕اهمیت استراحت و خواب.
➕بهداشت فردی. ➕بهداشت دوران بلوغ. ➕ اهمیت تغذیه در سن بلوغ. ➕بیماری های واگیر و غیرواگیر مهم برای نوجوانان مانند بیماریهای آمیزشی ایدز. ➕بهداشت روان. ➕سوانح و حوادث. ➕ مسائل مهم بهداشتی در محل زندگی.
➕اهمیت تغذیه و بهداشت دوران بارداری.
➕مراقبت کودک در دو سال اول زندگی.
✔آموزش برای والدین دانش آموزان: ➕آشنایی با نیازها و مشکلات بهداشتی در سنین مدرسه. ➕ نقش والدین در رشد تکامل و فرزندان. ➕ اهمیت معاینه سالانه دانش آموزان. ➕بهداشت فردی. ➕بهداشت دهان و دندان. ➕بهداشت محیط. ➕بهداشت دوران بلوغ. ➕ تغذیه و بهداشت مواد غذایی. ➕واکسیناسیون. ➕بیماری های شایع در سنین مدرسه.
✅بهداشت محیط مدارس: _فعالیت هایی در جهت اجرای ضوابط و مقررات بهداشتی در مدرسه.
✅نکاتی که در بهداشت محیط مورد توجه هستند:
۱_مکان احداث مدرسه: ➕در مجاورت منابع تولید کننده آلاینده های محیطی از جمله کارخانجات شیمیایی،گورستان،خطوط راه آهن،بیمارستان،تیمارستان،زندان،کابل های فشار قوی،خطوط اصلی و فرعی گاز رسانی،پمپ بنزین،انبار مواد محترقهو منفجره،ترکیبات شیمیایی مانند کاغذ ،پارچه،لاستیک،چوب،الیافو ، حوزه آبریز و مسیر رودخانه ،محل دفن زباله ،فاضلاب شهری،دامداری،مرغداری،کشتارگاه،کوره آجرپزی،محل انباشت کود و سایر مراکزی که ایجاد دود ،بو و گردوغبار میکند نباشد.
➕ دارای وسعت کافی باشد.
➕به اضای هر دانش آموز ۶ تا ۸ متر مربع فضا در نظر گرفته شود.
➕امکان و شستشو کف حیاط مدرسه وجود داشته باشد.
➕ در صورتیکه احداث و مدرسه در محیط های ذکر شده بالا اجتناب ناپذیر و اجباری باشد باید حداقل ۵۰۰ متر با مراکز فوق فاصله داشته باشد.
➕ در صورتی که ابتدا مدرسه احداث شده باشد سایر مراکز باید با فاصله های ۵۰۰ متر از مدرسه احداث شوند.
➕ معیار محاسبه میزان زمین مورد نیاز به منظور احداث مدرسه تعداد دانش آموزانی خواهند بود که در آن مدرسه به تحصیل اشتغال خواهند داشت.
➕دیوار باید کاملا خشک ،صاف،بدون درز باشند و حداقل تا ارتفاع پنجره از سنگ استفاده شود.
➕سقف باید صاف ،بدون درز،و به رنگ روشن باشد.
➕ ابعاد قابل قبول برای کلاس درس ۸ متر طول و حجم متر میباشد.
➕ در مدارس استثنایی کلاس ها در طبقه همکف در نظر گرفته شود.
➕ کلاس دانش آموزان خردسال باید در طبقات پایین ساختمان قرار گیرد.
➕ ایجاد هرگونه بالکن و تراس مرتبط با کلاس ممنوع است .
➕در مدارس شبانه روزی مساحت برای هر اتاق خواب 40متر مربع با 4 تخت دو طبقه به ظرفیت 8نفر می باشد.
➕ برای هر دانشآموز حداقل باید 15 لیتر آب در روز تامین گردد همچنین برای مدارس شبانه روزی این میزان به 100 لیتر برای هر نفر در روز می رسد.
➕وجود هرگونه حوض و حوضچه در محوطه مدارس ممنوع است.
➕به منظور جلوگیری از ایجاد گرد و غبار در محیط مدرسه محوطه مدرسه باید آسفالت یا بتون شود.
➕ در و پنجره باید دارای توری فلزی باشند و چنانچه کلاس ها در طبقات فوقانی هستند دارای حفاظ ایمنی باشند.
➕ درجه حرارت مناسب برای کلاس: ۱۸ تا ۲۱ درجه.
_کلاس گرم موجب خواب آلودگی دانش آموز و کلاس سرد باعث سردی بدن و ابتلا به عفونت های ریوی میشود.
_ وسیله تولید کننده گرما باید فضای کلاس را به طور یکنواخت گرم کند مانند شوفاژ.
آیا بخاری دارای دودکش و گازهای حاصل از مواد سوختنی از طریق لوله بخاری از فضای کلاس خارج میشود؟
آیا مدرسه به تعداد کلاس ها کپسول ضد حریق و کپسول در ارتفاع 1.5متری از سطح زمین نصب و مهارت استفاده از آن به دانش آموزان و اولیای مدرسه آموزش داده شده است؟
➕حداقل ۶ بار در روز با باز کردن درب و پنجره کلاس هوای اتاق تعویض گردد.
➕ ارتفاع پله ۱۸ سانتیمتر و عرض آن۳۰ سانتی متر و طول آن ۱.۳متر بدون لغزندگی و دارای نرده محافظ باشد.
✔تابلو اطلاعات: ➕باید در محل مناسبی باشد که نور کافی به آن بتابد.
➕در معرض دید کامل دانشآموزان باشد.
➕تابلو نباید صفاف باشد که موجب انعکاس نور گردد.
➕فاصله آن تا اولین ردیف دانش آموز بیشتر از 2.20 متر باشد.
➕برای دورههای ابتدایی و راهنمایی حتی الامکان دو طبقه و در صورت ضرورت سه طبقه خواهد بود. _ برای دبیرستان های فنی و حرفه ای و کار و دانش حداکثر چهار طبقه مجاز است.
➕به ازای هر 60دانش آموز 1 دستشویی لازم است. ➕ دستشویی خارج از توالت و در مجاورت آن قرار داشته باشد. ✔راه اضطراری خروج: ➕ در هر ساختمان حداقل 2 راه فرار برای مواقع اضطراری وجود داشته باشد. ➕ علائم ویژه راهنما برای خروج مشخص باشد. ➕زنگ خطر تعبیه شده و دانشآموز به راحتی به آن دسترسی داشته باشد. ✔ آزمایشگاه: ➕دیوار از مصالح مقاوم و قابل شستشو باشد. ➕کف: _ دارای شیب مناسب به طرف کفشور باشد. _دستورالعمل ایمنی در آزمایشگاه رعایت وپوستر آن در محل مناسب نصب گردد.
➕دارای صابون مایع باشد یا دانشآموزان صابون شخصی به همراه داشته باشند.( برای پیشگیری از انتقال میکروب ها صابون مایع بهتر از صابون جامد است)
✔توالت: ➕کاسه توالت باید سالم و از جنس سرامیک و رنگ روشن باشد. ➕دیوارها تا ارتفاع ۱۵۰ سانتی متر قابل شست و شو و کف توالت به سمت کاسه دارای شیب باشد. ➕ هر روز با موادی مانند کرئولین آب آهک ۲۰ درصد و یا پودرهای شوینده شسته و ضدعفونی شود. ➕ فاضلاب باید به صورت کاملاً بهداشتی با استفاده از شبکه فاضلاب عمومی یا چاه فاضلاب دفع شود.
➕کف محوطه آبخوری ،دیواره ،از جنس قابل شستشو و دارای شیب کافی به طرف مجرای فاضلاب باشد به صورتی که آب در داخل آبخوری و محوطه کف آن جمع نشود.
➕ارتفاع شیر آبخوری از سطح زمین بین 75 تا 100سانتی متر باشد. ➕آبخوری ها خارج از سرویس بهداشتی و با فاصله حداقل ۱۵ متر احداث گردند.
➕دارای پدال ،ظرفیت مناسب، ضد زنگ، دارای کیسه زباله ، دارای درب باشد. ➕ هر روز زباله آن جمعآوری و سپس تمیز گردد.( این کار باعث کنترل آلودگی میشود) ✔ آب آشامیدنی مدرسه: ➕در مدرسه از شبکه آب لوله کشی یا منابع بهسازی شده استفاده شود. ➕در محلهای که آب سالم در دسترس نباشد آب ضد عفونی شده سپس مصرف شود. ➕آب آشامیدنی دارای فلوراید به اندازه کافی باشد: _مقدار مناسب آن باعث افزایش مقاومت دندان ها میشود. _اندازه گیری مقدار فلوراید آب آشامیدنی با همکاری مرکز بهداشتی درمانی صورت میگیرد. _ چنانچه مقدار فلوراید آب بیشتر از حد معمول باشد نقاط سفید رنگ و مات روی دندان ها دیده می شود یا اینکه دندان ها به رنگ زرد یا قهوه ای در می آیند که به این حالت فلوروزپس می گویند. _ در حالت های شدید فلوراید آب آشامیدنی مینای دندان نرم و مانند سنگ پا سوراخ سوراخ میشود. _راه کار: در این مناطق باید آب آشامیدنی با اتصال به منابع دیگر که دارای فلوراید کمتری هستند رقیق شده و سپس مصرف شود. _در صورت مشاهده علائم فلوروزپس بر روی دندانها دانش آموز باید به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع داده شود. _اگر میزان فلوراید آب کمتر از مقدار طبیعی باشد مقاومت دندانها کم میشود در این موارد باید از دهانشویه سدیم فلوراید که با همکاری مرکز بهداشتی درمانی تهیه میشود دهانشویه صورت گیرد. ✔بازدید بهداشت محیط مدارس در طول سال تحصیلی : ۱_اردیبهشت ماه ۲_آبان ماه.
_عمر کمتر از ۱۵ سال:نو _عمر بالاتر از ۱۵ سال :قدیمی. ➕ برای گروه سنی ۶ تا ۱۸ سال دختر و پسر در سه مقطع ابتدایی راهنمایی و متوسطه(۱،۴،۷،۱۰) تکمیل می شود. _شامل اطلاعات عمومی دانش آموز و معاینات وی میشود که پس از انجام معاینات و تکمیل فرم توسط بهورز، دانش آموز همراه با فرم به پزشک مرکز درمانی ارجاع و توسط پزشک نیز معاینه میشود. ➕پس از اتمام ارزیابی ها و معاینات، یک برگ از شناسنامه سلامت دانش آموز به مدرسه تحویل و یک کپی از آن در خانه بهداشت نگهداری میشود.
➕ واکسن ب ث ژ : یک نوبت. ➕واکسن ام ام آر: ۲نوبت. در مناطق روستایی تکمیل ایمن سازی در صورت ناقص بودن بر عهده بهورز است.بهورز دانش آموز را واکسینه کرده و تاریخ تلقیح واکسن و نام و نام خانوادگی خود را نوشته و امضا می کند.
➕ اندازه گیری قد. ➕اندازه گیری نمایه توده بدنی. ➕شنواییسنجی. ➕بینایی سنجی ➕اختلال پوست و مو . ➕وضعیت دهان و دندان. ➕ اختلالات ریوی. ➕رفتارهای پرخطر. ➕فشارخون. ➕ اختلال بینایی، شنوایی، گفتاری،رفتاری،روانی.(مختص پایه اول ابتدایی)
سنجش بینایی: ➕ موارد اختلال بینایی در دانش آموزان:
_تابلو در مکانی با نور کافی در جلوی پنجره قرار بگیرد و دانشآموز پشت به پنجره باشد. _ دانشآموز در فاصله ۴ تا ۶ متری از اسلنن قرار گیرد. _ دانش آموز با چشم پوش یا کف دست یکی از چشمانش را بپوشاند و جهت دندانه های حروف انگلیسی که توسط بهورز از بالا به پایین پرسیده میشود پاسخ دهد. _از ردیف های چارت اسلنن از او سوال شود و از هر ردیف ۲ مورد. _ در هنگام آزمایش چشم بهورز به حرکات دانش آموز مانند جلو آوردن سر، تنگ کردن چشم، ریزش اشک،یا پلک زدن های پی درپی باشد این حرکات میتواند نشانه ضعف بینایی باشد. _ اگر دانش آموز با دست چشمانش را فشار دهد یا پلک را بمالد تعیین دید چشم تقریباً تا یک دقیقه بعد از آن صحیح نیست و باید صبر کرد تا چشم به وضعیت عادی برگردد. _ شروع سنجش بهتر است از ابتدای چارت بینایی صورت گیرد و از ردیف ها از هر چهار حرف، دو نشانه مورد سوال قرار گیرد. _ دانش آموزانی که از عینک استفاده می کنند بایستی با عینک معاینه شوند.
_➕در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر دانش آموز به مرکز درمانی ارجاع میشود: _ دید هر یک از چشم ها کمتر از ۹ دهم. _ دید یک چشم بیش از یک دهم با چشم دیگر تفاوت داشته باشد. _ دید هر دو چشم با هم کمتر از ده دهم.
➕یکی از بهترین روش های غربالگری کم شنوایی امتحان نجوا میباشد. ➕ دانشآموز در یک اتاق خلوت و بدون صدا در فاصله ۶۰ سانتی متری از آزمایش کننده قرار می گیرد. ➕دانش آموز یک گوش خود را با یک دست می بندد. ➕بهورز یک ورقه کاغذ در جلوی دهان قرار می دهد یا پشت سر کودک قرار میگیرد به طوری که دانش آموز حرکات لب او را نبیند. ➕ دانش آموز باید حروف یا اعدادی را که توسط بهورز نجوا میشود تکرار کند.
+ نوشته شده در جمعه ۱۹ شهریور ۱۴۰۰ساعت 16:28 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
|
|
