اطلاعاتي در مورد منطقه جرقويه سفلي (بخش اول: جغرافياي طبيعي)

موقعیت و وسعت:

جرقویه سفلی از بخش های قدیمی اصفهان بوده و از سابقه و قدمت دیرینه ای برخوردار می باشد. به طوری که بعضی از زیستگاه های آن از قبل از اسلام نیز وجود داشته است.

جرقویه سفلی با وسعتی در حدود 9/1456 کیلومتر مربع از فاصله 50 کیلومتری جنوب شرقی اصفهان شروع و تا عمق حدود 40 کیلومتری (گردنه مزرعه عرب )امتداد دارد . از شمال به محدوده بخش جلگه ، از جنوب به محدوده شهرستان شهرضا ، از شرق به بخش جرقویه علیا و از غرب به محدوده بخش مرکزی اصفهان منتهی می گردد.

از لحاظ تقسیمات کشوری ، تا قبل از 1355 ، جرقویه سفلی به مرکزیت محمدآباد ، یکی از دهستان های بخش مرکزی شهرستان شهرضا از استان اصفهان بود.

در تقسیمات کشوری 1355، نام دهستان جرقویه سفلی در بخش جرقویه از توابع شهرستان اصفهان ضبط شده است.

در تیرماه 1374 نام بخش جرقویه به جرقویه سفلی تغییر یافت و این بخش با دو دهستان (جرقویه سفلی و وسطی ) تشکیل شد.و نهایتا در سال 1372 نیک آباد ،سال1375 محمدآباد و در سال 1380 نصرآباد به شهر تبدیل گردیدند.

وضعیت جغرافیای طبیعی منطقه

آب و هوا:

چون این بخش در حاشیه کویر میانی ایران جای گرفته، دارای آب و هوای گرم و خشک در تابستان و سرد و خشک در زمستان است. بارندگی در این بخش کمتراز 100 میلیمتر درسال است، ویژگی های طبیعی این منطقه عبارت است از:

کم آبی، شور بودن آب های سطحی، ضخامت کم سفره های آب زیر زمینی و شرایط آب و هوایی ویژه مانند، درجه حرارت بالا ، تبخیر شدید، تسلط خشکی در فصول گرما و همچنین پدیده یخبندان بین 75 تا 120 روز در سال ، فقر پوشش گیاهی و عدم وجود آب های زیر زمینی.

خاک:

خاک های این منطقه را با در نظر گرفتن مشخصات ظاهری ، اقلیم ، موقعیت جغرافیایی و خصوصیات ژنتیکی می توان به سه دسته تقسیم کرد.

الف) خاک های قابل کشت و زرع:مقدار کمی از زمین های این منطقه را تشکیل می دهد و شامل خاک های سیروزوم است و بیشتر در پای کوه ها و قسمت شرقی جرقویه پراکندگی دارد.

ب) خاک های کم و بیش قابل کشت و زرع: ابن خاک ها بیشتر زیر کشت گندم ، جالیز، پنبه. میوه می باشد. نفوذ پذیری این خاک ها کم است و بیشتر در جنوب شرقی و در فاصله بین جرقویه سفلی و علیا قرار دارد.

ج) خاک های غیر قابل کشت و زرع: این نوع خاک مقدار زیادی از وسعت منطقه را در بر گرفته و به طور کلی می توان تمام زمین های اطراف را از این نوع خاک دانست . این نوع خاک شور و قلیایی بوده و دارای شوری بیش از حد و بافت سنگین رسی، شنی و نمکی است.

منابع آب:

چون منطقه جرقویه دارای آب و هوای بیابانی و نیمه بیابانی همراه با بارندگی کم و تبخیرشدید است لذا جریان های بزرگ دائمی و منظم در آن دیده نمی شود.

به طور کلی در حال حاضر منابع آب جرقویه منحصرا از طریق 220 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق تامین می شود و طی چندین سال گذشته 90 رشته قنات کوچک و بزرگ وجود داشته که در سال های دهه 1340 شمسی با ایجاد چاه های نوین موتوری و افزایش آن ها ، کاریزهای نیمه غربی جرقویه که از زه آب های دشت مهیار سرچشمه می گرفت دچار کم آبی شد و سرانجام تمامی رشته قنات ها رو به خشکی نهاد.

پوشش گیاهی:

به علت کمی بارندگی و محدود بودن آب های سطحی و عمقی از پوشش گیاهی قابل قبولی برخوردار نیست و تنها در بعضی نقاط مرتفع تر ، مرتع های فقیری به چشم می خورد. گونه های گیاهی این منطقه عبارتند از:

اسپند، شمشاد، گز، خارشتر، زبان گنجشک و خارخسک.

حیات جانوری:  

زندگی جانوری در این بخش از شرایط طبیعی و آب و هوایی این منطقه تبعیت می کند. گونه های جانوری این منطقه عبارتند از: پلنگ، گرگ، کفتار، شغال، روباه، آهو، خرگوش، بزکوهی، قوچ، میش، جوجه تیغی، عقاب، کبک و تیهو.

ناهمواری ها:

جرقویه منطقه ای خشک و کویری است که رسوبات آن از نوع تبخیری(گچ و نمک) و ماسه است و اغلب ارتفاعات آن آهک های دوران کرتاسه تشکیل شده است.ناهمواری های این منطقه به سه قسمت کلی تقسیم می شوند:

1- رشته کوه کلاه قاضی واقع در شمال غربی منطقه: که از غرب منطقه آغاز و به روستای سیان در شمال آن ختم می گردد(بلند ترین قله آن 2534 متر می باشد)

2- رشته کوه محمد نوجوان واقع در مرکز منطقه: که از سمت غرب منطقه آغازو به مرکز منطقه ختم می گردد. بلندترین قله آن محمد نوجوان است با 2073 متر ارتفاع.

3- سیاه کوه: این رشته کوه از جنوب کوه محمد نوجوان آغاز و تا جنوب غرب رامشه (واقع در جرقویه علیا) ادامه دارد. بلندترین قله آن در غرب رامشه و با ارتفاع 2808 متر قرار دارد.

دیگر ارتفاعات آن عبارتند از: ارتفاعات شرق گردنه حسین آباد با 1658 متر، قله خورشید با 2027 متر، آذرخواران 1612 متر، غرب گردنه حسین آباد با 1800 متر.

+ نوشته شده در  یکشنبه ۴ دی ۱۳۹۰ساعت 21:36  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |