|
تنظیم وصیت نامه قانونیگاهی ممکن است برای شما سوال پیش بیاید که نحوهی تنظیم یا نوشتن وصیت نامه چه اهمیتی دارد و چرا باید با این موضوع آشنایی داشته باشیم. شفافیت وصیت نامه به حدی اهمیت دارد که تاکید زیادی بر این موضوع در دین مبین اسلام و قوانین حقوقی شده است. الزام به نوشتن وصیتنامه از آن جهت است که هیچ ابهامی در اموال متوفی برای ورثه باقی نماند و موصی اطمینان پیدا کند که بعد از مرگ او دِینش ادا خواهد شد. ممکن است موصی رازهایی داشته باشد که نتواند در زمان حیات آن را بازگو کند. بیان این مسائل موجب میشود تا بار مسئولیت متوفی کم شود. وصیت چیست؟در لغت وصیت به معنای اندرز و نصیحت است و در علم حقوق، وصیت به عملی گفته میشود که شخص به موجب آن عین مال و یا منافع آن را بعد از وفات خود به دیگران واگذار و یا توصیه کند بطوریکه تصرف آنان در اموال فرد بعد از مرگش مجاز باشد. وصیتنامه سندی است قانونی که به موجب آن موصی (وصیتکننده) افرادی را مسئول اموال یا داراییهای خویش پس از مرگ میکند و تقسیم ارث یا ترکه با استناد به وصیت نامه شخص صورت می گیرد. وصی کیست؟وصی در لفظ به معنای کسی است که وصیتکننده او را مامور اجرای وصیت خود کند. در اصطلاح حقوقی به کسی اطلاق میشود که بنابر وصیت موصی (وصیتکننده) میتواند در اموال او دخل و تصرف کند. باید دقت داشته باشید که وصی باید دارای شرایطی باشد و هر شخصی را نمیتوان به عنوان وصی انتخاب کرد. شرایط وصیاز آنجا که وصی به نمایندگی از موصی در اموال او تصرف میکند و اعمال حقوقی را انجام میدهد، بنابراین باید عاقل، دارای اختیار، رشید و بالغ باشد. بنابراین فرد دیوانه، صغیر و سفیه را نمیتوان وصی قرار داد. نوشتن وصیت نامهوصیتنامه نویسی یکی از رسوم و فرهنگهای دیرینهی مسلمانان است که در اسلام به آن تاکید زیادی شده. حتی در قرآن کریم سفارش شده که “چون مرگ یکی از شما فرا رسد اگر دارای متاع دنیاست برای پدر و مادر و خویشان به چیزی شایسته عقل و قدر متعارف وصیت کند. این کار سزاوار مقام پرهیزگاران است.” اعتبار وصیتاعتبار وصیت نامه به نحوهی تنظیم آن مربوط است. به طور کلی چند نوع وصیت در دادگاه قابل قبول هستند؛ وصیت نامه خودنوشت، وصیت نامه محضری و وصیت نامه سری. هر سندی که خارج از این سه شکل باشد به عنوان وصیت نامه پذیرفته نمیشود. بهتر است وصیت نامه کتبی باشد تا بتوان به آن استناد کرد. وصیت نامه شفاهی نسبت به نوع کتبی آن از اعتبار کمتری برخوردار است. از انواع وصیت نامه های کتبی نیز اعتبار وصیت نامه محضری نسبت به انواع دیگر دارای اعتبار بیشتری است. انواع وصیت نامهوصیت نامه را از چند جهت میتوان مورد بررسی قرار داد و تقسیم بندی کرد. یکی از رایج ترین تقسیم بندیها، تقسیم آن به وصیتنامه کتبی (و اقسام آن مانند خودنوشت، سری، محضری) و شفاهی است. اما اصلی ترین تقسیم بندی مربوط به ماهیت آن است. بر اساس ماهیت حقوقی، انواع وصیتنامه به دو دستهی تملیکی و عهدی تقسیم بندی میشوند. منظور از وصیتنامه تملیکی مطابق ماده ۸۲۶ قانون مدنی، این است که کسی عین یامنفعتی از مال خود را برای زمان و وصیت عهدی عبارت است از مامور کردن یک یا چند نفر برای انجام امر یا اموری. بنابراین تعریف مشخص میشود که وصیت صرفا شامل انتقال مال به شخص دیگر پس از فوت نیست، بلکه ممکن است موصی یک تعهد برای وصی خود به جای گذاشته باشد و در اینجاست که مفهوم وصایت اهمیت پیدا میکند. وصایت چیست؟معنی لغوی وصایت در فرهنگ لغت تحت عنوان پند و اندرز آمده و نوعی از وصیت عهدی است. در ماده ۱۱۸۸ قانون مدنی وصایت اینگونه تعریف شده که هریک از پدر و جد پدری بعد از وفات دیگری می تواند برای اولاد خود که تحت ولایت او می باشند وصی معین کند تا بعد از فوت خود در نگاهداری و تربیت آنها مواظبت کرده ، اموال آنها را اداره نمایند که به این عمل وصایت گفته می شود. همانطور که بالاتر اشاره کردیم وصیتنامه ممکن است به جز تقسیم بندی از لحاظ ماهیت، از جهات مختلفی همچون نوع مکتوب شدن و نحوهی تنظیم نیز تقسیم بندی شوند. نحوهی تنظیم و شرایط هر یک از این وصیتنامهها با دیگری متفاوت است که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد. وصیت نامه عادیوصیتنامه عادی یا شفاهی به وصیتی میگویند که در شرایط اضطراری مثل جنگ، سیل، زلزله و … تنظیم شود. در این نوع وصیتنامه باید توجه داشت که حضور دو شاهد الزامی است. وصیت نامه شرعیبرای تنظیم یا نوشتن وصیتنامه شرعی باید به یک عالم دینی و آشنا با مسائل وصیت مراجعه کرد. در نوشتن این وصیتنامه پس از مکتوب کردن مشخصات کامل باید نام و مشخصات وصی، قیم، ناظر، همسر یا همسران، نحوهی کفن و دفن و مراسمات، میزان بدهیها، دیون، اموال و داراییها، واجبات مالی و غیر مالی بیان شود و در آخر به مهر و امضای موصی برسد. وصیت نامه قانونینحوهی تنظیم وصیت قانونی مشابه با وصیت شرعی میباشد. وصیت نامه محضریوصیت نامه محضری و رسمی هر دو به یک معنا هستند که شرایط تنظیم آن در ادامه بیان میگردد. نحوه تنظیم وصیت نامه در دفاتر اسناد رسمیوصیتنامه رسمی یا محضری در دفتر اسناد رسمی نوشته میشود و از لحاظ قانونی به راحتی قابل اثبات است. به این صورت که مفاد آن در سند مالکیت قید شده و خلاصهای از آن به دفتر املاک فرستاده میشود. این خلاصه تنها زمانی در دفتر املاک ثبت میشود که موصی فوت کرده باشد و این موضوع احراز شده باشد که اختلافی در کار نیست. طبق ماده ۲۷۷ قانون امور حسبی نحوهی تنظیم وصیتنامه رسمی یا محضری و اعتبار آن مانند اسناد تنظیم شده در دفتر اسناد رسمی است. به همین دلیل مانند دیگر اسناد رسمی تنظیم میشود. در تنظیم این وصیتنامه، متقاضی علاوه بر ارائهی مدارک هویتی باید مدارک مربوط به مالکیت مالی که قصد تملیک آن را دارد نیز ارائه دهد. مراحل تنظیم وصیت از چه قرار است؟برای تنظیم وصیت نامهی قانونی مراحلی را باید در نظر گرفت. اول اینکه متقاضی باید مدارک هویتی و مالکیت مالی خود را ارائه کند. در صورتی که وصیت غیر منقول، مالی باشد، اخذ استعلام از اداره ثبت محل وقوع مال ضرورت دارد. به تعداد متعاملین و یک نسخهی اضافی برای بایگانی، سند تنظیم میشود و فرد ذینفع می تواند از آن رونوشت تهیه کند. اگر موصی (وصیتکننده) بی سواد باشد، باید آنچه که مد نظرش است را به سردفتر اسناد رسمی بگوید و مسئول مربوطه آن را در دفتر بزرگ خود بنویسد. پس از آن دو شاهد باید آن را امضا کنند. بعد از شماره خوردن، یک سند رسمی به موصی داده می شود و دو نسخه از آن در دفتر اساد رسمی به امانت گذاشته میشود. هزینه نوشتن وصیت نامه چقدر است؟طبق ماده ۱۲۷۸ قانون مدنی تمام اسنادی که در اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفاتر اسناد رسمی تنظیم شده باشد، اسناد رسمی محسوب میشوند و هزینهی آنها نیز همانند دیگر اسناد رسمی محاسبه میشود. یکی از مهمترین بخشهای تنظیم وصیتنامه محضری بخش مربوط به هزینهها است. طبق تعرفه حقالتحریر دفاتر اسناد رسمی، هزینهی تنظیم وصیتنامه در سال ۱۳۹۹ مبلغ ۱.۵۰۰.۰۰۰ ریال می باشد. اثر رد یا قبول وصیت نامه توسط وراث چیست؟جالب است بدانید که موصی تنها نسبت به یک سوم اموال خود دارای اختیار است و مابقی آن حق ورثه است. تا زمانی که موصی زنده است میتواند هر میزان از اموالش را به دیگران ببخشد، اما اگر تا زمانی که زنده است تکلیف اموالش را مشخص نکرده باشد، نمی تواند تصمیمی در مورد دو سوم مابقی آن داشته باشد. در صورتی که موصی بخواهد بیش از یک سوم اموال خود را وصیت کند، نیاز به رضایت وراث دارد. در صورت عدم رضایت وراث، موصی نمیتواند آنها را وادار به این کار کند. درست است که تنظیم وصیت نامه امری اختیاری است و هیچکس را نمیتوان وادار به این کار کرد؛ اما اگر شخصی اصرار بر نوشتن وصیت نامه داشت، باید قوانین آن را نیز رعایت کند. شرایط ابطال وصیت نامهگاهی وصیت نامهای که توسط متوفی نوشته میشود و در زمان حیاتش تنظیم شده، دارای اشکالات و ایراداتی میباشد که در نهایت به ضرر وراث، میشود. بنابراین در این گونه مواقع دادخواستی را تحت عنوان ابطال وصیت نامه تنظیم میکنند. در واقع وصیت نامه باید صحیح و روشن باشد تا بتوانند به آن استناد کنند. در چند مورد میتوان وصیت نامه را ابطال کرد؟ ۱. وصیتنامهای که متوفی آن در نتیجه خودکشی فوت کرده، باطل محسوب میشود. ۲. کسی که در مورد اموال دولتی یا اموالی که به او مربوط و متعلق نیست، وصیت کرده باشد. ۳. وصیتنامهای که متوفی در زمان نوشتن آن فاقد اهلیت بوده است. ۴. در صورتی که متوفی در وصیت نامه خود یک یا چند نفر از وراث را از ارث محروم کرده باشد. ۵. در صورتی که متوفی دو وصیت نامه متفاوت با هم نوشته باشد. ۶. اگر با دلایل روشنی ثابت شود که متوفی از وصیت خود رجوع کرده و برگشت نموده است، این موضوع نیز باعث میشود که وصیتنامه باطل محسوب شود. شاهد در وصیت نامههرگاه وصیت نامه به صورت عادی تنظیم شود، هر کدام از ورثه میتوانند، انتصاب وصیت نامه به خود را مورد تردید قرار دهد. به این معنی که ادعا کند این وصیتنامه و امضای آن متعلق به موروث ایشان نیست. در این صورت شخصی که وصیت نامه به نفع او تنظیم شده باید اثبات کند که این وصیت نامه توسط موصی تنظیم و امضا شده است. فردی که یک وصیت نامه عادی تنظیم کرده و برای وصیت خودش وکیلی تعیین کرده باشد و شهود آن را امضا کرده باشند، بعد از فوت آن شخص و در زمان انحصار وراثت، (حتی اگر مدت زمانی از آن گذشته باشد)، میتوان آن را به دادگاه ارائه کرده و طبق وصیت نامه اموال متوفی را تقسیم کرد. در صورتی که وصیت نامه دارای تاریخ و امضای موصی باشد و شهود هم به صحت آن شهادت داده باشد، ولی به خط خود موصی نباشد با توجه به شواهد موجود این وصیت نامه از اعتبار برخوردار است. آیا وصیت نامه شفاهی معتبر است؟ وصیت نامه شفاهی نسبت به وصیت نامه کتبی اعتبار کمتری دارد.. آیا شخص می تواند تمام اموالش را وصیت کند؟ وصیت هایی که شخص فوت شده کرده است می تواند حداکثر تا یک سوم از اموال باشد.
+ نوشته شده در سه شنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۰ساعت 10:50 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
|
|
