آرچی یا دستاس یا آردچی همان آسیاب دستی است.
وسیله ای است که درقدیم جهت بلغورکردن غلات بویژه گندم وجو ازآن استفاده می کردند.
مکانیزم آرچی دوتخته سنگ دایره ای است یکی ثابت درزیرودیگری متحرک که روی آن قرارمیگیردووسط آن دوسنگ سوراخ شده وبامیخ،شفت یاپایه فلزی محکم میشودتاهم دواربودن آن را روی هردوتخته سنگ درگردش تنظیم کندو واشرفلزی برای تنظیم بین دوسنگ برای تهیه بلغوروهم سنگ رانگهداردوهنگام گردش نلغزیده ازروی سنگ زیرین نیفتد.دوسوراخ که یکی تقریباً۱/۵اینچ برای ریختن گندم یاغله موردنظر(دول) ودیگری کمتراز۱ اینچ روی سنگ رویی برای بستن یامحکم کردن دسته آرچی باپارچه کرباسی ایجادشده بود.
ابتداسنگهاراآب کشیده یه ورمیذاشتندتاخشک شوندبعدبسم الله گفته، بقچه ی بزرگ وتمیز کرباسی بافته شده (بقچه آردی)توسط خانمهای بافنده حسین آبادی راپهن کرده،آرچی راوسط آن میگذاشتندوبیشتردونفراقدام به گندم آرچی کردن مشغول میشدند.
یکنفرگندم بصورت مشت مشت درسوراخ (دول) میریخت و نفردیگردسته دستاس یاآرچی رامیچرخوندباپایین رفتن گندمهای دول، نفردوم که استادتربودلحظه ای دسته آرچی رارهامیکردتاسنگ رویی از حرکت بایستد ومشتهای گندم داخل دول ریخته شود تاآخر............
البته درزمان مایعنی اواخردهه ۴۰تابعد ازآرچی فقط برای بلغورکردن گندم استفاده میشدوبرای آردکردن گندم آسیابهایی بوسیله حیوانات(گاووشتر) وآبی که الانهم چندباب ازمحلهای آسیاب بوسیله حیوانان درروستاموجوداست.
آردکردن گندم وجو باآرچی بسیارسخت وطاقت فرساوزمان براست.
درحسین آبادتعدادکسانی که آرچی درمنزل داشتندانگشت شماربودند واتفاقاً درنزدیکی ماه مبارک رمضان اوضاع نوبت آرچی خیلی سخت بودوهمسایه هاپسرهارامیفرستادنددرب خانه کسانی که آرچی دادشتندامانت بگیرندو پلوبلغور گندم برای سحری درست کنند.
کسانیکه آرچی داشتندوالبته به دیگران امانت میدادند:
مرحوم حاج میرزاعباس
مرحوم استادیوسف شفیعی
مرحوم محمدرضاحاج غلوم
مرحوم آقاحسن(چرخ آبادی)
مرحوم حاج جعفرعلی
مرحوم حاج محمدعلی علی اکبرقاسم
مرحوم غلامحسین حاج باقر
مرحوم رضاعلی چوپان
مرحوم میرزااحمد
مرحوم حاج آقاعلی رمضون
مرحوم حاج آقاعلی حسین
مرحوم حاج میرزا کاویانی(هرکدام نزدیک بودند)
و.................تاآرچی راامانت گرفته وبرای مدت معینی مثلاً یکروزیانصف روزبعد امانتی راسالم بصاحبش برگردانند.
سنگ آرچی وهمچنین سنگ آسیابها درمنطقه جرقویه هم ازمحل کوههای منطقه روبروی رحمت آبادمعروف به"چشمه بید"تهیه وبریده وتراشیده شده بودوطبعاً بسیارگرانبها وارزشمند وحیاتی محسوب میشد.
بیادهمه مادران زحمت کش آن دوران فاتحه وصلوات
یادبادآن روزگاران یادباد..........
محمدعلی صلصالی (حسن جعفرعلی)
برچسبها:
جرقویه ای
+ نوشته شده در دوشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ساعت 20:30 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
