درس 12           جنگل برای کیست ؟

 

1- زنجیره غذایی چیست ؟

به رابطه ی غذایی یک تولید کننده و چند مصرف کننده گفته می شود.

2- شبکه غذایی را تعریف کنید.

به ارتباط غذایی چند زنجیره غذایی با یک دیگر گفته می شود.

3- قارچ ها در چه جایی از زنجیره غذایی قرار می گیرند ؟

آن ها تجزیه کننده هستند.

4- قارچ ها چگونه باعث بهبود و تقویت خاک می شوند ؟

با تجزیه بقایای بدن گیاهان و جانوران سبب بهبود و تقویت خاک می شوند.

5- کروکودیل انگل های درون دهان خود را چگونه از  بین می برند ؟

بعضی وقت ها کروکودیل ها بدون حرکت و با دهان باز استراحت می کنند ، پرنده ی کوچکی وارد دهان کروکودیل می شود و انگل های درون دهان کروکودیل را می خورد.

6- چند جانور و گیاهی را که در گذشته وجود داشته اند اما در حال حاضر وجود ندارند ، نام ببرید.

جانوران : دایناسورها

گیاهان : درختان بسیار تنومند

7- به نظر شما چه عواملی سبب از بین رفتن نسل یک نوع جاندار می شود ؟

وقتی شرایط زندگی جاندار تغییر می کند ( مانند تغییر شدید آب و هوا ، زیستگاه ، طوفان یا سیل ) جانداران نمی توانند با آن سازگار شوند و باعث نابودی آن ها می گردد.

8- مثالی برای نابودی برخی جانوران توسط انسان در کشورمان را بیان کنید.

شیر ایرانی حدود 70 سال پیش در بخش هایی از ایران وجود داشت ، اما به علّت های متفاوت مانند شکار توسط انسان و از دست دادن زیستگاهش از بین رفت.

9- منظور از درخت بومی چیست ؟

به درختانی که در یک منطقه به طور طبیعی رشد می کنند ، درخت بومی می گویند.

10- چرا تنوع گیاهان در جنگل های کاج کم است ؟

زیرا درخت کاج موادی از ریشه خود در خاک ترشح می کنند که از رشد بسیاری از گیاهان جلوگیری می شود.

11- با قطع بی رویه ی درختان ، با گذشت زمان چه تغییری در جنگل های کره ی زمین ایجاد می شود ؟

جنگل جزء منابع طبیعی و محیط زیست جانوران مختلف است . قطع درختان جنگل باعث نابودی جانوران و محیط زیست می شود.

12- رابطه ی غذایی بین مورجه و شته چگونه است ؟ توضیح دهید.

به صورت همیاری زندگی می کنند و هر دو موجود از یکد دیگر سود می برند . مورچه ها ، شته ها را به بخش های جوان گیاه می رسانند . شته از شیره ی گیاه به وسیله ی خرطوم خود تغذیه می کند و مورچه ، شهد خارج شده از شته را مصرف می کند.

13- رابطه ی غذایی کرکس و شیرها چگونه است ؟

به صورت هم سفرگی است . کرکس ها ته مانده ی شکار شیرها را می خورند.

(کرکس ها مردار خوار هستند .)

14- رابطه غذایی انگل چگونه رابطه ی است ؟

در زندگی انگلی ، موجود انگل ، از میزبان به عنوان منبع غذایی استفاده می کند. مانند پشه ها که نیش خود را درون بدن حیوان دیگری فرو می برند و خون آن ها را می مکند.

 

صفحه 81 کتاب درسی

الف ) یک زنجیره غذایی برای جانداران شکل روبه رو بنویسید.

در این زنجیره کدام تولید کننده و کدام مصرف کننده اند ؟

روباه و سنجاب مصرف کننده و بلوط تولید کننده است.

مصرف کننده ی اول و مصرف کننده دوم را در زنجیره ای که نوشته اید ، مشخص کنید.

سنجاب مصرف کننده ی اول و روباه مصرف کننده دوم است.

در این زنجیره زندگی روباه چگونه به درخت بلوط وابسته است ؟

غذای سنجاب بلوط است و روباه از سنجاب تغذیه می کند.

ب) زنجیره های غذایی را در شکل مقابل پیدا و آن ها را رسم کنید.

ساقه ی گندم ---> موش ---> جغد

هویج ---> خرگوش ---> عقاب

هویج ---> خرگوش ---> روباه

بلوط ---> سنجاب ---> عقاب

ساقه ی گندم ---> موش ---> مار ---> عقاب

سوسک ---> گنجشک ---> مار

آیا در زنجیره هایی که رسم کرده اید ، گیاهان و جانوران مشترکی وجود دارند ؟ آن ها را مشخص کنید.

بله ، هویج ، خرگوش ، موش

ایستگاه فکر                              صفحه 81

دانشمندان برای بررسی ارتباط غذایی جانداران در یک محیط ، شبکه ی غذایی رسم می کنند . اکنون شما نیز با استفاده از جانوران و گیاهان مشترک این زنجیره ها ، یک شبکه ی غذایی رسم کنید.

 

                               |-----------<--------<-----------<---------|

                          عقاب <--- مار <--- موش <--- هویج --->خرگوش ---> روباه

                                                                      |                              |

                                                                      ---->---سنجاب ---->---

نکته :

موجودات زنده ی زمین از نظر نقش خود در محیط در سه گروه زیر قرار می گیرند :

1- تولید کننده 2- مصرف کننده 3- تجزیه کننده

گیاهان تولید کننده ف با نور خورشید فتوسنتز می کنند و غذاسازی انجام می دهند.

جانوران ، مصرف کننده هستند . میکروب ها تجزیه کننده اند.

 

گفت و گو کنید                           صفحه 82

 آیا می دانید قارچ ها در چه جاهای دیگری رشد می کنند ؟

قارچ ها در خاک و آب به سر می برند و در مناطق جنگلی و بارانی رشد می کنند ، مانند قارچ های چتری خوراکی و سمی که بقایای گیاهی و جانوری را تجزیه می کنند. برخی قارچ ها بیماری های زیادی را به وجود می آورند . گونه ای از قارچ ها به نام مخمر هستند . گونه ای دیگر باعث سیاه شدن رنگ کاشی های حمام می شوند و گونه های دیگر قارچ ، موجب بیماری می شوند و برخی دیگر به عنوان دارو مصرف می شوند و بعضی نیز باعث پوسیدگی چوب یا رویش دوباره ریشه ی گیاه می شوند. قارچ های تک سلولی مانند کپک میوه در محل میوه های خراب رشد می کنند.

آن ها مواد مورد نیاز خود را چگونه به دست می آورند ؟

قارچ ها برای رشد به مواد قندی و رطوبت نیاز دارند که این مواد با تجزیه ی بقایای بدن موجودات خورده شده فراهم می شود.

قارچ ها در چه جاهایی از زنجیره ی غذایی قرار می گیرند ؟

قارچ ها تجزیه کننده هستند.

 

نکته :

قارچ ها به صورت تک سلولی و پرسلولی هستند. از قارچ ها پرسلولی می توان به قارچ های چتری خوراکی یا سمی و از قارچ های تک سلولی می توان به مخمر و کپک ها اشاره نمود.

 

گفت و گو کنید                           صفحه 83

اکنون در مورد با هر مثال به این پرسش ها پاسخ دهید :

کدام جانور سود می برد ؟

شته و مورچه ، کرکس ، مگس و پشه

کدام جانور سود نمی برد ؟

اسب

 

نکته :

شبکه های غذایی ، رابطه ی بین موجودات زنده را مشخص می کنند . این ارتباط به صورت همزیستی است.

همزیستی ، به انواع ارتباط های میان دو نوع موجود زنده برای تأمین غذا گفته می شود و شامل همسفرگی ، همیاری ، رقابت انگلی و حتی شکار و شکارچی است.

در زندگی همسفرگی  ، یک موجود سود می برد و دیگری نه سود می برد و نه زیان . مانند همسفرگی بین ماهی بادکش دار و کوسه ماهی ، که ماهی بادکش دار می تواند از بقایای شکاری که کوسه ماهی استفاده می کند ، سود ببرد.

در زندگی همیاری ، هر دو موجود از یک دیگر سود می برند ، مانند شته و مورچه ، مورچه ها ، شته ها را به قسمت های جوان گیاه می رسانند . شته از شیره ی گیاه تغذیه می کند و مورچه ، شهد خارج شده از شته را مصرف می کند با همیاری بین گل ها و زنبور عسل.

گاهی بین موجودات زنده ، رقابت و به وجود می آید . مثلاً در گیاهان ، آن که بلندتر است با برگ های بیشتری دارد. بهتر از نور خورشید استفاده می کند و رشد بیشتری دارد.

در جانوران نیز رقابت وجود داد که باعث جنگ بین آن ها می شود و جانور قوی تر یا سریع تر یا سازش پذیرتر ، پیروز می شود.

در زندگی شکار و شکارچی ، موجودی ، موجود دیگر را صید می کند و می خورد ، مانند گنجشک و عقاب ، گربه و موش

در زندگی انگلی ، موجود انگل ، از میزبان به عنوان منبع غذایی استفاده می کند.

انگل می تواند داخلی یا خارجی باشد . مانند کرم آسکاریس و کرم کدو که انگل داخلی ( دستگاه گوارش ) ، زالو و شپش که انگل خارجی ( پوست بدن ) هستند.

بعضی انگل ها مانند پشه ، انگل موقتی هستند ، زیرا تا مدتی خود میزبان را می خورند و بعضی دیگر ، انگل های دائمی هستند . مانند انگل های روده ای . بعضی از انگل ها ، موجب مرگ میزبان می شوند.

 

تصویر های زیر برخی محیط ها را نشان می دهد. کدام محیط را انسان ساخته است ؟

تصویر شماره (3)

کدام به طور طبیعی وجود دارد ؟

تصویر شماره (1)

این محیط ها چه تفاوتی با هم دارند ؟

محیط طبیعی زیستگاه جانوران و گیاهان متنوع است . محیطی که انسان می سازد ( محیط مصنوعی ) آسیب پذیرتر است و تنوع جانوران و گیاهان آن کم است.

 

پژوهش کنید                                         صفحه 87

مسئولیت حفظ محیط های طبیعی در کشور ما بر عهده ی چه سازمان هایی است ؟

سازمان حفاظت محیط زیست

چه شغل هایی در ارتباط با معرفی و حفظ محیط های طبیعی وجود دارد ؟

جنگل بانی ، کارکنان ، سازمان حفاظت محیط زیست.

 

نکته :

اگر قطع درختان در جنگل ها به همین سرعت ادامه یابد ، نیمی از جنگل های کره زمین حداکثر تا 20 سال آیند از بین خواهند رفت .

 


برچسب‌ها: علوم تجربی
+ نوشته شده در  دوشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۸ساعت 21:3  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |