|
به نام دادار پاک بحث پیرامون اقتصاد دوره قاجار آنچنان در هم پیچیده و سردرگم است که گمان میکنم نیاز به یک پرداخت جدید دارد زیرا اغلب نویسندگان در این عرصه به قیاس در همان دوره پرداخته و از نکات بسیاری که در سیر روبه زوال اقتصاد ایران اثرات فاحشی داشته است چشم پوشی کرده اند ، که در اینجا مجالی به پرداختن ندارد شاید برخی عوامل در این میان یک مانع بزرگ برای برخی از نویسندگان بوده که در بررسی عوامل سقوط اقتصاد ایران دوره قاجاریه راه ثواب را به حقیقت گویی ترجیح داده اند زیرا به نظرم می رسد یک یا چند عامل به تنهایی نمی تواند سرنوشت اقتصادی یک ملت را به رقم زند. در این میان شواهد بسیاری از نویسندگان و اندیشمندان دوره قاجار و اخیر موجود است که زمینه های زوال یک دولت وملت را باید از دوره های پیش جستجو کرد همچنانکه برای دانش پژ و هان خودم این نکته را بارها اشاره کرده ام دوره صفویه یکی از ادوار پر فراز و نشیب در بعد اقتصادی ایران است .شاه عباس آگاهانه و یا نا آگاهانه زمینه را برای ورود تجار انگلیسی و به طور کلی فرنگی در ایران باز کرد و با دادن امکانات و تسهیلاتی چون معاف بودن در ظوابط اداری و تعرفه و غیره به نظرم بذری را در جامعه اقتصادی ایران پی ریخت که در دوره قاجار آن را آن هم به جهت فراهم بودن زمینه و شرایط بسیاری که ایجاد شد به برداشت آن پرداخت . آشکار آنکه انقلاب صنعتی و انقلاب کبیر فرانسه نقش بزرگی در رشد و تعالی اروپا داشت ،اما با نگاهی به دولت و مردم و سایر گرو ه ها در کشوری چون ژاپن پی به این واقعیت می بریم که آنان چه زیرکانه از تعهدات و امتیارات و قنسول و مبلغان مذهبی و مستشاران چه بهره ها نبردند .همان زمان ک هبرخی از اندیشه های نو درایران دوره قاجار در میان مردم به آرامنی منتشر میشد و دستاوردهای نو برای نخستین با راه و روش جدیدی را برای کسانی که در آرزوی تغییر بودند می گشود عوامل پیدا و نهان با ر دیگر زمینه پس روی جامعه را با قید و بند های فراوان بستند. آثاری چون سیاحت نامه ابراهیم بیک چه زیبا شرایط نابسامان بد اقتصادی ایران را بازگو می کند در زمانی که بیشا از ۹۰ درصد اقتصاد ایران در اختیار دو قدرت روس و انگلیس قرار داشت و آنان با صادر کردن کالاهای نامرغوب به تدریج نه تنها اقتصاد سنتی بلکه اقتصاد نو پای صنعتی ما را که توسط مردانی چون عباس میرزا و امیر کبیر پی ریزه شده بود را لگد مال کرده و شیرازه اقتصاد ایران را بر هم ریختند .حاج سیاح که سر انجام آثار شوم توسعه کالاهای غربی از قبیل نفت، قند،شکر،منسوجات،و غیره را در ایران میدیدبا نهایت افسردگی در تجارت یک جانبه اینگونه می نویسد:«....در اندک زمان صنایع ایران نابود و اهل ایران را پریشان و گرسنه خواهد کرد». دوره های تاریخی ایران در دوران باستان گواه روشنی از از تجارت گسترده ایران با غرب ( یونان و روم) و شرق (چین و هند) روابط بازرگانی ایندوره از تاریخ ایران با احترام متقابل همراه بود و زمینه را برای رشد و ترقی اقتصاد فراهم می ساخت استفاده از افراد کارآمد و نخبه در دوران هخامنش در علوم مختلف گواه روشن دیگریست بر اقتصاد پویا .در این میان با گریزی بر اقتصاد حال ایران ،ورود کالاهای نامرغوب و با کیفیت بسار پائین در وارد کردن کفش،لباس،و غیره بازار ایران را و مردم کارآمد ایران را در عرصه تولید بار دیگر به خطر انداخته انبوه کالاهای اینچنینی و نبود فرهنگ استفاده از محصولات ایرانی مرا به یاد خاطرات حاج سیاح و بسیاری از نویسندگان دوران تسلط روس و انگلیس در ایران می اندارد اما اینبا ر با شگرد و در لباسی دیگر .
برچسبها: تاریخی
+ نوشته شده در دوشنبه ۱ اسفند ۱۳۹۰ساعت 22:9 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
|
|
