نظریه های شخصیت: این نظریه دارای دو نظریه مشهور می باشد.نظریه هالند ونظریه آن رو. نظریه هالند معتقد است که افراد خودشان ارزش و رغبت هایشان و نظایر آنها را با انتخاب های شغلی خود یعنی انتخاب محیط شغلی خود ابراز می کنند. نظریه آن رو مبتنی بر نظریه مازلو درباره نیازهاست.آن رو معتقد بود که ساختار نیازهای فرد به شدت تحت تاثیر تجارب اوایل کودکی است.همین ساختار نیازها به نوبه خود بر مقولات شغلی مورد علاقه وانتخاب فرد موثرند. نظریه یادگیری اجتماعی: بنابرین نظریه چهار مقوله عوامل بررشد شغلی وانتخاب شغل افراد تاثیر دارند: 1ـ موهبت ارثی وتوانایی های ویژه 2ـ شرایط و وقایع محیطی 3ـ تجارب یادگیری 4ـ مهارت های لازم برای انجام دادن وظایف نظریه یادگیری معتقد است که رشد شغلی یک فرایند یادگیری است که بنابرآن تجارب آموزشی بر تصمیمات شغلی اثر می گذارد. نظریه های جامعه شناختی: این نظریه معتقد است که شانس فرد در انتخاب شغل متاثر از محیط،طبقه اجتماعی،فرهنگ و شرایط تولد و پرورش او،فرصت های تحصیلی ونظایر آن می داد. نظریه های اقتصادی: نظریه های اقتصادی اهمیت عوامل اقتصادی را در انتخاب شغل مطرح می کند.آنچه در این میان خود نمایی می کند وجود انواع مشاغل است نه وجود کارگران شایسته برای این مشاغل نطریه ها ارزش ها: بر ارزش های شخص و جامعه در تعیین اهداف شغلی اهمیت دارند. رهنمودهای نظریه های شغلی برای مشاور: مشاور باید در رابطه با رشد شغلی به این نکات توجه کنند: 1ـ مشاور باید فرایند و ویژگی های رشد انسان را درک کند. 2ـ مشاورباید نیازهای انسان و هم چنین نیازهای خاص اشخاص و رابطه آنها را با رشد شغلی بشناسد. 3ـ مشاور باید خصوصیات افراد را ارزیابی کند. 4ـ آگاه ساختن مراجعان نسبت به عوامل تصادفی در راستای برنامه شغلی. 5ـ مشاور باید نظریه را به روز کند. 6ـ مشاوران باید توجه داشته باشند و به مراجعان کمک کنند که دنیای کار دیروز دیگر وجود ندارد. مشاوره شغلی و رشد قابلیت های انسان: سه مرحله از برنامه رشد منابع انسانی از این قرارند: 1ـ سنجش برای تعیین نگرش وعلایق بالقوه فرد 2ـ برنامه ریزی برای تجربیات مناسب برای کمکبه رشد قابلیت های فرد 3ـ جایگزینی اشخاص در محیط های آموزشی یا شغلی یعنی جایی که بتوان قابلیت های فرد به نفع او وجامعه به کار گرفته شود. گروه هایی که قابلیت های انسانی آنها کمتر شکوفا شده است: زنان ـ اقلیت ها ـ فقرا ـ معلولان وزوج های دو شغله زنان: امروزه زنان بیشتری وارد دامنه وسیعی ازمشاغل شده اند ولی هنوز مشکلاتی وجود دارد از جمله پیشداوری که دو نمونه برجسته آن دستمزد و فرصت ها است. مشاوران باید به مراجعان خانم در سایر محدودیت ها کمک کنند،همچنین مشاوران باید به مراجعان مونث خود در جهت شناخت آن دسته از فرصت های تحصیلی که باعث افزایش فرصت اشتغال و بالا بردن کسب در آمد آنها می شود کمک کند. اقلیت ها : امروزه وضعیت اقلیت ها تجلی از دست دادن تاسف بار قابلیت های انسانی است. مشاوران وظیفه دارند که:1ـ آگاه کردن مراجعان نسبت به محدودیت های اقلیتی و کنار آمدن با آنها 2ـ مشاوران باید موانع قومی و نژادی را بر طرف کرد.3ـ نشان دادن تبعیض شغلی به مراجعان خود 4ـ مشاور باید مدافع استخدام اقلیت ها باشد براساس شایستگی شخصی آنان فقرا: امروزه تعداد زیادی از جمعیت کشورها در فقر به سر می برند،یکی از چالش های خاص مشاوران مدارس آن است که کودکان بی خانمان را در مدرسه نگه دارند و جلوی دلسرد شدن آنان را بگیرند.در این رابطه به چند نکته باید توجه کنیم: 1ـ برخوردار بودن مدارس از مشاوران خوب،دلسوز و آگاه به شرایط محیطی به خصوص در مناطق فقیر نشین 2ـ برنامه کمک رسانی شغلی در مکان های مورد نیاز وجود داشته باشد. 3ـ آموزش بزرگسالان همراه با چاشنی قوی مشاوره ای با سهولت بیشتری انجام گیرد.