-
جمعیت :
3947
-
کد تلفن :
312
شهر تودِشک یکی از شهرهای استان اصفهان واقع در مرکز جغرافیایی ایران است. شهر تودشک در شرق بخش کوهپایه شهرستان اصفهان قرار دارد.
این شهر در سال 1386 جمعیتی برابر با 4200 نفر داشتهاست.شهرداری این شهر در سال 1380 خورشیدی تشکیل شد.
تاریخچه
نقاط تودشک و تودشکچویه ظاهراً از پیشینه تاریخی یکسانی برخوردار میباشند و به علت قرارگیری در کنار همدیگر داری هماهنگی فرهنگ و آداب و رسوم میباشند.لغت تودشک (Toudeshk) از کلمه تودشتک (Toudeshtak) بوده به این مفهوم که به لحاظ وجود ارتفاعات اطراف این نقطه فضای بازی جهت کشاورزی به وجود آمده و تقریباً نسبت به اطراف حالت دشت داشتهاست و به مرور زمان به تودشک تغییر نام یافتهاست تودشکچویه به معنای تودشک کوچک میباشد. البته در نگارش Toodeshk و Tudeshk هم نوشته میشود اما نگارش صحیح Toudeshkاست و همخوانی با تلفظ صحیح آن بیشتری به لهجه محلی تودشکی دارد. در خصوص وجه تسمیه نقطه صادق آباد، بانی و شکل دهنده آن دارای اهمیت است و در زمینه نقاط مزرعه کهنه و نو شکل گیری تمدن و تقدم و تاخر آنها قابل توجهاست و وجه تسمیه رجان مشخص نیست. منشا پیدایش نقاط تودشک و تودشکچویه کاملاً مشخص نیست ولی سابقه نقاط مذبور بسیار طولانی است به نحوی که برخی این سابقه را به زمان قبل از میلاد نیز میرسانند. این پیشینه را با بررسی گویش و ساختار معماری منطقه و همچنین نوع کشاورزی و زندگی مردم این منطقه بوضوح مشخص میباشد. همچنین در اطراف این منطقه مدارکی مبنی بر ارتباط قوی مردم این منطقه با کرمان، شیراز، نایین، یزد، زابل دارد. همچنین بهاء الدین پدر خواجه شمس الدین محمد بن محمد حافظ شیرازی (حدود 727-792 هجری قمری)، شاعر و غزلسرای بزرگ قرن هشتم ایران و یکی از سخنوران نامی جهان تاجر و از اهالی تودشک یا تودشکچو بوده است. البته محل تولد حافظ شهر شیراز بوده است و در شیراز زندگی نموده و نیز وفات یافتهاست. پس از وفات پدر حافظ در سن هشت سالگی و دوران طفولیت به همراه مادرش به شیراز مهاجرت نمود و نزد خانواده مادری دوران کودکی را سپری کرد. بسیاری حافظ شیرازی را بزرگترین شاعر ایرانی تمام دورانها میدانند. گفته شده که حافظ در تمام عمر در شیراز ماند و هرگز به سفر نرفت، تنها یک بار قصد کرد تا از زادگاه پدری خود دیدار نماید که به هر حال این سفر بدلایلی انجام نشد. بدنبال شکل گیری نقاط تودشک و تودشکچو مزارع صادق آباد، مزرعه نو و کهنه و رجان به عنوان مراکز فعالیت کشاورزی شکل پذیرفتهاند روند توسعه نقاط تودشک و تودشکچویه به صورتی است که دو بخش قدیمی و جدید در آن وجود دارد، بخش قدیمی بافت با سابقهای را تشکیل میدهد و بافت جدیدی سابقه کمتری دارد. در هر دونقطه تودشک و تودشکچو بافت جدید شامل محلههایی است که عمدتاً در سالهای پس از انقلاب شکل گرفتهاست از این محلههای میتوان از محله نوبنیاد جنوب غربی تودشک و محله نوبنیاد شمال غربی تودشکچویه نام برد. سایر نقاط تودشک به علت توسعه کم کالبدی و فیزیکی از تقسیم بندی قابل توجهی برخوردار نیستند. وجود اراضی بایر در جنوب غربی تودشک و نیز در شمال غربی تودشکچویه جهت توسعه مناسب را برای نقاط مناسب را برای نقاط مذبور زمینه سازی نمودهاست. به نحوی که شکل گیری محله نوبنیاد در جنوب غربی تودشک و واگداری قطعات زیادی از پلاکهای مسکونی به متقاضیان و شکل گیری برخی از آنها به خوبی توسعه فیزیکی تودشک را به سمت جنوب غربی نشان میدهد. همچنین شکل گیری واحدهای خدماتی و منازل مسکونی با تصرف اراضی بایر شمال شرقی تودشکچو و تشکیل محله نوبنیاد زمینه سازیهای توسعه کالبدی آن را به سمت شمال شرقی کاملاً روشن میدارد.
موقعیت جغرافیایی
شهرتودشک در بخش کوهپایه از شهرستان اصفهان ودر فاصله 90 کیلومتری شرق مرکز استان قرار دارد. این شهر در سال 1380 از تلفیق نقاط تودشک، تودشکچوئیه، صادق آباد، رجان، مزرعه نو و مزرعه کهنه و دهکدههای کوچکتر در منطقه (قندی، انگرود، انجیران و لاگزی) شکل پذیرفت. دو نقطه تودشک و تودشکچوئیه در امتداد محور ارتباطی اصفهان – نائین قرار دارد وسایر نقاط سکونتگاهی در جنوب محور ارتباطی با فاصله 500 تا یک کیلومتر نسبت به همدیگر استقرار دارند. تودشک در سمت شرقی بخش کوهپایه قرار گرفتهاست از طرف شمال به شهرستان اردستان، از شرق به شهرستان نائین و استان یزد، از جنوب به بخشهای جلگه و بن رود و به دهستان جبل بخش کوهپایه محدود میشود. این محدوده در عرض جغرافیایی 32 درجه و 23 دقیقه و 32 درجه و 49 دقیقه و طول جغرافیایی 52درجه و 31 دقیقه تا 52 درجه طول شرقی قرار گرفتهاست. ارتفاع از سطح دریا در سمت جنوبی 1080متر و در قسمت شمالی 2400 متر میباشد که با شیبی ملایم به سمت جنوب (زاینده رود سرازیر میشود. مرکز دهستان شهر تودشک میباشد که در 20 کیلومتری شهر کوهپایه در موقعیت 32 درجه و 42 دقیقه عرض شمالی و 52 درجه و 40 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ در کنار جاده ترانزیت اصفهان، به پنج استان جنوب و جنوب شرقی کشور قرار دارد. بر این اساس بطور مستند میتوان گفت از لحاظ موقعیت جغرافیایی شهر تودشک در مرکزی ترین نقطه کشور ایران قرار گرفته است.
آب و هوا
این منطقه دارای آب و هوایی نیمه صحرایی است بر اساس آمار منتشر شده از ایستگاه هواشناسی شهر ورزنه در بین سالهای 1369-1360 میانگین حداکثر دما 37 درجه سانتیگراد بالای صفر و میانگین حداقل دما 6/5 درجه سانتیگراد زیر صفر میباشد. میانگین حداقل دما 7/6 درجه سانتیگراد و میانگین حداکثر دمای سالیانه 6/24 درجه است.
میزان بارندگی: متوسط میزان بارندگی 5/68 میلیمتر است که حداثر آن در ماه دسامبر برابر با 5/13 میلیمتر میباشد و ماههای ژوئن و ژوئیه و اوت ماههای بدون بارندگی و خشک محسوب میشوند. تعداد روزهای بارانی کمتر از 1 میلیمتر در روز به تفکیک فصول مختلف سال عبارتاند از:
زمستان 6 روز / بهار 6 روز /تابستان صفر / پاییز 2 روز.
تعداد روزهای بارانی بیشتر از 10 میلیمتر در زمستان 2 روز، بهار 1 روز، تابستان صفر و پائیز 1 روز است که مجموعا 4 روز میباشد.
نم نسبی: متوسط سالانه نم نسبی 7/33 درصد، متوسط حداقل در ماه ژوئن برابر با 8/20 درصد و حداکثر در ماه ژوئیه (دیماه) برابر با 8/55 درصد میباشد.
باد: باد غالب منطقه بادهای غربی است که در تابستان جهت شرقی و آرام پیدا میکند. و بدون تأثیر در منطقه نمیباشد.
یخبندان: تعداد روزهای یخبندان برابر با 111 روز، در ماه دسامبر 5/28 و 5 ماه سال را شامل میشود.
راههای ارتباطی
مهمترین محور ارتباطی که با عنوان ریسمانی تمام سکونت گاه هارا به همدیگر پیوند میدهد محور ارتباطی اصفهان – نائین است. این محور از مرکز منطقه گذشته و سکونتگاههای شمالی و جنوبی را به همدیگر ارتباط میدهد. جاده جشوقان که از سمت جنوب و در کنار شهر تودشک به محور ارتباطی وصل میشود دومین محور ارتباطی است. طول این محور از شهر تودشک به سمت جنوب تا جشوقان 7 کیلومتر است. نکتهای تاریخی و قابل توجه در مورد این جاده این است که بخشهایی از این محور دوم در امتداد نخستین راه ماشین رو اصلی بین تهران-بندر عباس ساخته شدهاست.
جاده جندابه به شهر تودشک نیز به عنوان یک محور ارتباطی دیگری است که سکونتگاههای روستایی دولت آباد، عشق آباد، برز آباد، خیر آباد، جندابه، جلال آباد، دستگرد، کی و باقر آباد را به شهر تودشک ارتباط میدهد. طول این محور از آخرین روستایی که در حوزه نفوذ تودشک میباشد تا شهر حدود 10 کیلومتر است. این محور در ادامه مسیر خود به جادههای فرعی روستایی و مسیرهای جیپ رو ختم میشود. محور فرعی دیگری در شمال شهر تودشک وجود دارد که سکونتگاههای روستایی دستگر د، وج، بادافشان و حسن آباد را به محور ارتباطی اصلی یعنی جاده اصفهان – نائین ارتباط میدهد، این محور در کنار روستای یزد آباد به جاده میپیوندد. سایر آبادیها و سکونتگاههای پیرامونی از طریق محورهای ارتباطی خاکی که محور ارتباطی اصلی و شهر ارتباط مییابند.
مردم شناسی
شهر تودشک با جمعیت 2062 نفر (برآورد 1383خ.) در شرق بخش کوهپایه شهرستان اصفهان قرار دارد. از لحاظ جمعیتی در اکثر نقاط دنیا پراکنده شدهاند و به مشاغل گوناگون اشتغال دارند. اغلب مردم محلی به مشاغل خدماتی، کشاورزی، قالیبافی اشتغال دارند. از نقوش مورد استفاده در قالیبافی سبک نایین، اصفهان، کاشان و تبریز با مواد و الیاف مرغوب از جنس ابریشم میباشد. آثار بی نظیری از سالهای دور توسظ هنرمندان این شهر خلق شده و در حال حاظر در موزههای مهم دینا از این آثار نفیس نگهداری میشود. مهاجرین در مراکز مختلف مشغول به تحصیل یا فعالیت در امور اقتصادی، علمی و سیاست میباشند.از فامیلهای اصیل تودشک میتوان به تودشکی،اعتمادی تودشکی، حسینی تودشکی، محمدی تودشکی، کنعانی تودشکی، عباسی تودشکی، حمامی تودشکی، قاسمی تودشکی، قاسمی تودشکچو، فیروزی تودشکی، حیدری تودشکی، مردانیان تودشکی و عمو حیدری نام برد. همچنین اقوام سلطانی، مصطوفی، علویپور رفسنجانی، قاسم زاده، العکراوی، باقری، قاسمی زاده و... بتدریج از دوران حکومت صفویان در زمان پایتختی اصفهان بین سالهای 880 تا 1111 خورشیدی تا کنون به این شهر مهاجرت نموده و این منطقه خوش آب و هوا را برای سکونت انتخاب نمودهاند. همچنین در دوره اشغال ایران پس از وقوع جنگ جهانی اول در نیمه اول صفر 1333 قمری تعدادی از تجار و بازرگانان برای حفظ مال و ناموس خود از چنگ دولتهای انگلیس و روسیه و در امان ماندن از خطر تجاوز شهر تودشک را که تنها منطقه داری ثبات در این دوره تاریخی بود برای سکونت انتخاب نمودند. سابقه سکونت این نقاط به دوران قبل از اسلام میرسد. جمعیت شهر تودشک در سال 1375، 3723 نفر در قالب 893 خانوار بودهاست که در سال 1381 این جمعیت به 4124 نفر در قالب1031 خانوار رسیدهاست. در سالهای دور تا چند سال گذشته دین این منطقه زردتشتی و یهودی (کلیمی) بوده که حدود قرن ششم هجری قمری اسلام با مهاجرت اقوام مختلف و داد و ستد و ازدواج با مردم نواحی تودشک به تدریج وارد این منطقه شدهاست. اکنون دین اکثریت مردم اسلام است و تعداد انگشت شمار از شاخههای انحرافی از شیعه نیز در این شهر زندگی میکنند. شهر تودشک با تقدیم 40 شهید و تعدادی جانباز و برخوردار از مراکز فرهنگی تربیتی جایگاه ویژهای را در منطقه به لحاظ مذهبی فرهنگی داشته و زبان مردم فارسی با گویش نائینی است که ریشه زردتشتی (زبان اوستا) داشته و با گویش معمول فارسی تا حدودی متفاوت است.
جمعیت
بررسی جمعیت نقاط سکونتگاهی منطقه از سال 1335 الی 1375 بر اساس آمارهای رسمی مد نظر قرار گرفتهاست. در دهستان شصت نقطه سکونتگاهی قرار دارد که در یک جمع بندی ویژگی جمعیتی آنها در دهستان به صورت جدول زیر مورد بررسی قرار گرفتهاست. سال 1335 – 4646 نفر، سال 1345-5723 نفر، سال 1355 – 5945 نفر، سال 1365 – 7426 نفر، سال 1375 – 9149 نفر روند تحولات جمعیت نقاط سکونتگاهی دهستان تودشک نشان میدهد که ظریب ماندگار جمعیت در کلیه دورههای مورد بررسی بالاتراز 100 نفر بودهاست به نحوی که این روند برای دهه 45 -1335، 123 درصد، دهه 55-1345، 103 درصد، دهه 65-1355، 125 درصد و دهه 75-1365 برابر با 123 درصد بودهاست. بالا بودن ضریب ماندگاری جمعیت در دهستان نشان میدهد که اولا جمعیت دوره قبلی سرشماری شده در دهستان باقیمانده و ثانیا جمعیت مازاد دورههای بعدی نیز تا حدودی تثبیت شدهاست. که میزان ظرفیت تثبیت جمعیت با عنایت به بالاتر بودن ضریب، نسبت به عدد 100 قابل تحلیل است.
گویش محلی
علاوه بر زبان فارسی با لهجه یزدی، بسیاری از مردم محلی به گویش نایینی و تودشکی هم صحبت میکنند که گویشهایی هستند از گویشهای مرتبط با زبانهای ایرانی مرکزی
+ نوشته شده در سه شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۵ساعت 16:43 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
