پلوتو
پلوتو سیارهٔ کوتولهٔ بزرگی در کمربند کویپر است که قبلاً به عنوان بیرونیترین و کوچکترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی در نظر گرفته میشد. در ماه اوت سال ۲۰۰۶، اتحادیهٔ بینالمللی اخترشناسی با طبقهبندی اجرام آسمانی، پلوتو را از فهرست سیارات حذفکرد و در طبقهٔ سیارات کوتوله قرار داد. پلوتو از گازهایی مانند نیتروژن و کربن دیاکسید به صورت یخ ساخته شدهاست. دورهٔ چرخش این سیارهٔ کوتوله ۱۵۳٫۲۹۲۸- روز و تناوب مداری آن ۲۴۷ سال و ۲۴۸٫۲۵ روز به طول میانجامد.
بیشترین دمای سطحی پلوتو °۲۲۳- سانتیگراد و کمترین دمای سطحی آن °۲۳۳- سانتیگراد است. شمار ماههای پلوتو ۵ است. این پنج ماه عبارتند از: شارون، اس/۲۰۱۲ پی ۱، نیکس، اس/۲۰۱۱ پی ۱ و هیدرا است. شارون یک ماه بزرگ است و حجم آن بیش از نصف حجم پلوتو است. فاصلهٔ میان پلوتو و شارون ۱۹٬۶۴۰ کیلومتر (۱۲٬۲۰۰ مایل) و کمتر از فاصلهٔ پرواز میان لندن و سیدنی است. تناوب مداری این ماه به دور پلوتو ۶٫۴ روز به طول میانجامد.
هائومیا
هائومیا یک سیارهٔ کوتولهٔ غیر معمولی با ابعاد ۱٬۰۰۰×۱٬۵۲۰×۱٬۹۶۰ کیلومتر (۶۲۰×۹۴۰×۱٬۲۲۰ مایل) است که از سنگ ساختهشده و یک لایهٔ نازک یخی روی آن را پوشش دادهاست. در سپتامبر ۲۰۰۸، اتحادیهٔ بینالمللی اخترشناسی هائومیا را به عنوان پنجمین سیارهٔ کوتوله و چهارمین پلوتوئید به رسمیت شناخت. دورهٔ چرخش هائومیا ۳٫۹۱۵۴ ساعت و تناوب مداری آن ۲۸۳ سال و ۱۴/۶۱ روز است.
شمار ماههای هائومیا ۲ است. این دو ماه عبارتند از: هایاکا و ناماکا است. هایاکا از ناماکا بزرگتر است و قطر آن حدود ۳۱۰ کیلومتر (۱۹۳ مایل) است. این ماه با هر بار گردش کامل پیرامون هائومیا در ۴۹ روز، مسافتی حدود ۴۹٬۵۰۰ کیلومتر (۳۰٬۷۵۸ مایل) را میپیماید. این ماه توسط گروه اخترشناسی مایکل براون در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۰۵ کشفشد. قطر ناماکا حدود ۱۷۰ کیلومتر (۱۰۶ مایل) و تناوب مداری آن ۳۴٫۷ روز است و در این مدت مسافتی حدود ۳۹٬۳۰۰ کیلومتر (۲۴٬۴۲۰ مایل) را میپیماید. این ماه نیز مانند هایاکا، توسط گروه براون اما در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۵ کشفشد.
ماکیماکی
ماکیماکی یک سیارهٔ کوتوله است که قطر آن برابر با ۱٬۵۰۰ کیلومتر (۹۰۰ مایل) است و رنگ آن مایل به قرمز است.
دورهٔ چرخش ماکیماکی ۷/۷۷۱ ساعت (۰٫۰۰۳ ساعت) و تناوب مداری آن ۳۱۰ سال است.
تلسکوپ فضایی اسپیتزر با قابلیتهای فروسرخ، ماکیماکی را مورد مطالعه قرار داد و نشانداد که احتمالاً متان در جو این سیارهٔ کوتوله وجود دارد. در آوریل ۲۰۱۱، ماکیماکی میان زمین و ستارهای بسیار دوردست قرار گرفت و از آنجا گذشت و ستارهشناسان با استفاده هفت تلسکوپ به مطالعه و بررسی دربارهٔ چگونگی تغییر نور ستاره پرداختند. خوزه لوئیس اورتیز مورنو در این باره میگوید:«ماکیماکی از مقابل ستاره گذشت و به جای اینکه محوشدن و روشنشدن ستاره به تدریج صورت گیرد، ستاره ناپدید و دوباره به طور ناگهانی پدیدار شد. معنای این چنین است که ماکیماکی جو قابل توجهی ندارد.» ماکیماکی هیچ ماهی ندارد. این کمبود، اندازهگیری جرم ماکیماکی را سختتر میکند، هر چند قطر آن مشخصشده و دو سوم پلوتو است.
سرس
سرس یک سیارهٔ کوتوله و نخستین و بزرگترین سیارک شناختهشده در کمربند سیارکهاست. میانگین فاصلهٔ این سیارک کوتوله از خورشید در حدود ۴۱۴ میلیون کیلومتر (۲٫۷۷ واحد نجومی) است. قطر این سرس ۹۴۰ کیلومتر است و قطر آن در حدود ۲۷ درصد قطر ماه است. اگرچه سرس بزرگترین سیارک است، اما درخشانترین سیارک نیست و این ویژگی متعلق به وستا (دومین سیارک بزرگ) است و سپیدایی آن بیش از سه برابر سپیدایی سرس است. دورهٔ چرخش این سرس ۹٫۰۷۴۱۷ ساعت و تناوب مداری آن ۴٫۶۱ سال است.
نظریهپردازی شدهاست که مقادیر زیادی از آب در سرس وجود دارد و اگر آب در جایی وجود داشتهباشد، احتمال دارد که در آنجا زندگی وجود داشتهباشد. تاکنون تنها نگارههای تیره و فازی توسط تلسکوپ فضایی هابل گرفته شدهاست. اما در سال ۲۰۱۵، فضاپیمای داون به سرس خواهد رسید.
اریس
اریس با قطر ۲٬۴۰۰ و ۱۰۰± کیلومتر (طبق برآورد تلسکوپ فضایی هابل)بزرگترین سیارهٔ کوتولهٔ منظومهٔ شمسی است و اندازهٔ آن ۱۰۵ درصد اندازهٔ پلوتو است (بر سر جنجال و اختلاف). دورهٔ چرخش اریس ۲۵٫۹ ساعت و تناوب مداری آن ۵۶۰ سال و ۸۴٫۰۰۷۵ روز است.
اریس جو قابل توجهی نداردو دمای سطحی آن حدود °۲۱۷- سانتیگراد تا °۲۴۳- سانتیگراد است. دیسنومیا تنها ماه اریس است و در سال ۲۰۰۵ توسط مایکل براون و گروهی از دانشمندان، مدتی پس از کشف اریس کشفشد. قطر دیسنومیا تنها ۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر و کوچکتر از ایالت ماساچوست است. دانشمندان مطمئن نیستند که دیسنومیا از چه چیزی ساختهشده، اما بر این باورند که از آب منجمد ساخته شدهاست. ستارهشناسان برای شناسایی پلوتو و اریس از دیسنومیا استفاده میکنند؛ آنها میدانستند که اریس از پلوتو بزرگتر است، اما نمیدانستند که جرم اریس از پلوتو بیشتر است. آنها میتوانند جرم جسم را با استفاده از ماه آن اندازهگیری کنند؛ به طوری که فاصلهٔ میان جسم و ماه آن و مدت زمان گردش ماه به دور جسم را اندازهگیری میکنند. با استفاده از این روش، ستارهشناسان دریافتند که جرم اریس ۲۷ درصد بیشتر از پلوتو است.
+ نوشته شده در چهارشنبه ۹ بهمن ۱۳۹۲ساعت 18:59 توسط سيد مصطفي محمدزاده
|
