هدا ذوالفقار نژاد

ژن = واحدهای وراثت هستند . ترکیب ژن ها تعیین کننده ی مشخصات موجودات زنده مثل رنگ چشمها ، بوی گل  ....... هستند . بیشتر ژن ها اطلاعات مربوط به ساخت پروتئین را در بر دارند . ژن ها معمولا در توالی های مولکولی DNA ذخیره میشوند البته ژن برخی ویروس ها در ONA ذخیره      می شود . برای اینکه یک ژن بتواند اثر خود را نشان بدهد باید ابتدا به پروتئین ترجمه شود .

DNA = توالی نوکلئوتیدی حاوی ژن ها. که در آنها اطلاعات ژنتیکی ذخیره و به نسل بعد منتقل       می شود. برای شناسایی مولکول DNA  از پراش پرتو X استفاده شد . (پرتو X به بلور خالص DNA تابیده و بر روی فیلم حساس عکاسی ظاهر می شود )

مشخص نمودن چپ یا راست گردان بودن یک مارپیچ :

شصت دست راست در خلاف جهت عقربه های ساعت و شصت دست چپ در جهت عقربه های ساعت راست و چپ گردان بودن یک مارپیچ را نشان می دهد .

کونفورماسیون = اشکال مختلفی که گروههای استخلافی بدون شکسته شدن پیوند در فضا به خود       می گیرند .

کونفورماسیون DNA

                                           شکل A                        شکل B                                    شکل Z

چرخش مارپیچ                                راست گردان                  راست گردان                  چپ گردان

قطر                                                 A 26                            A 20                            A18

جفت باز موجود در هر چرخش             11                                5/10                             12

 

* در محلول هایی که تهی از آب هستند شکل A بیشتر دیده می شود .

 * شکل B پایدار ترین حالت است .      * بعضی از توالی ها بخصوص آنها که یک در میان C و G دارند . تمایل زیادی برای تشکیل شکل Z . DNA را دارند .

رشته ی DNA دارای قطبیت است یعنی یک سر آن گروه فسفات و در سر دیگر قند دئوکسی ریبوز قرار دارد .

RNA : اسید ریبونوکلئیک . تک رشته ای و تقریباً صاف توسط آنزیم RNA پلی مراز از روی DNA رونویسی می شود . این رشته تمایل به داشتن کونفورماسیون مارپیچی راست گردان دارد .

ریبوزوم : مجموعه ای از پروتئین RNA ، از یک سو باعث ایجاد واکنش بین TRNA و MRNA می شود از سوش دیگر با آنزیمی به نام پپتیدیل ترانسفراز باعث تشکیل پیوند پپتیدی می شود . نقش اطلاعاتی در  سنتز پروتئین ندارد .

rRNA: شرکت کننده در ساختار ریبوزوم ها و عمل ترجمه ی پروتئین را انجام می دهد . وزن مولکولی اش بین tRNA و mRNA است . حدود 80% از کل RNA سلول را تشکیل می دهند . توسط آنزیم RNA پلی مراز I رونویسی می گردد.

tRNA : پلی مر کوچکی به طول 80-70 نوکلئوتید. ساختمان اول آن ( توالی نوکلئوتیدی) متفاوت است . اما ساختمان دوم ( برگ شبدری) و ساختمان سوم ( L معکوس) بین انواع tRNA ها مشترک است . آمینو اسیدها را به ریبوزوم حمل می کند. دارای 3 باز به نام آنتی کدون است . توسط RNA  پلی مراز TM  رونویسی می گردد.

mRNA : عامل انتقال پیام ژنتیکی از هسته به ریبوزوم. ساختمان اول پروتئین را تعیین می کند. دارای 3 باز به نام کدون می باشد. اگر mRNA تنها یک زنجیره­ی پلی پپتیدی  ( دریوکاریوت ها ) راکد نماید به آن منوسیسترونی و اگر دو یا چند زنجیره ی پلی پپتیدی ( در پروکاریوت ها ) راکد نماید به آن         پلی سیسترونی می گویند. حداقل طول یک مولکول mRNA توسط پلی پپتیدی    تعیین می گردد. توسط RNA پلی مراز  رونویسی می گردد. mRNA اولیه دارای اینترون و اگزون اما MRNA  بالغ فقط دارای اگزون می باشد.

جهش (MUTATION): تغییر در DNA که سبب تغییر mRNA و در نتیجه اختلال در تولید پروتئین می شود. جهش ممکن است سودمند، زیان آور یا بی اهمیت باشد. به نسل بعد منتقل می شود . جهش ها مسئول بیماریهای ژنتیکی از جمله کم خونی ، هموفیلی و هانتینگتون می باشد . در جهش نقطه ای یک نوکلئوتید با نوکلئوتید دیگر جا به جا می شود اما در جهش چارچوب ، یک یا چند نوکلئوتید حذف و یا اضافه می شوند . در نتیجه چارچوب خواندن در یک یا دو موضع جا به جا می شود.

در مورد دناتوراسیون :

وقتی درجه حرارت یا PH به میزان بالا زیاد می شود، به عنوان مثال وقتی مولکولهای DNA ویروس یا باکتری موجود در محلول حرارت داده می شوند. تغییر ماهیت می یابند. هر نوع DNA دارای دمای تغییر ماهیت یا نقطه ی ذوب (TM)  مشخصی است ، هر چه جفت بازهای C G بشتر باشد، نقطه ذوب بالاتر خواهد رفت، مولکول های 2 رشته ی RNA پایدارتر از مولکولهای 2 رشته ی DNA هستند. تغییر ماهیت RNA دو رشته ای در PH خنثی نیاز به درجه حرارتی  20 بالاتر از درجه حرارت مورد نیاز برای تغییر ماهیت یک مولکول DNA  دارد.

دناتوراسیون: وقتی درجه حرارت یا  PH به میزان قابل زیست برای اکثر موجودات بر می گردد . قطعات جداشده ی دو رشته خود به خود به هم متصل شود تا رشته ی سالم به وجود آید . اگر دو رشته کاملاً از هم جدا شده باشند متصل شدن شامل دو مرحله است : 1- ابتدا دو رشته ی تصادفی یکدیگر را پیدا     می کنند و ایجاد یک قطعه کوتاهی از مارپیچ دو رشته مکمل می کنند. 2- در این مرحله که بسیار سریع می باشد، بازهای جفت باقیمانده به طور متوالی با یکدیگر جفت شود و 2 رشته را پدید می آورند.

هیبرید: اسیدها ی نوکلئیک گونه های مختلف می توانند هیبرید تشکیل دهند. دو نمونه DNA به طور کامل با حرارت تغییر ماهیت داده می شود وقتی این دو نمونه را به آهستگی سرد می کنیم، رشته های  به جفت مکمل های طبیعی خود متصل می شود. اما اگر 2 تک رشته از 2گونه ی مختلف به هم متصل شوند، 2 رشته ی حاصل را هیبرید می نامند . از رادیواکتیو برای نشان دار کردن DNA ها استفاده      می شود.

پالیندروم : به توالی از DNA با تکرارهای معکوس (INVERT REPEAT) از توالی بازی که بر روی هر دو رشته ی دارای تقارن دو طرفه می باشد. در داخل هر رشته این توالی ها مکمل یکدیگر می باشند. شامل 3 تا 10 جفت باز هستند و توسط آنزیم هایی به نام اندونوکلئاز شناسی می شوند. می توانند ایجاد ساختمتن های سنجاقی یا صلیبی نمایند. که جهت کاستن از فشار ابر مارپیچ بدون DNA یا RNA و همچنین جایگاه تشخیص پروتئین ها به وجود می آیند.

از محور مارپیچ به سمت خارج هستند. وقتی هر دو رشته در تشکیل ساختمان شرکت نمایند حاصل را صلیبی و اگر تک رشته شرکت نمایند ساختمان حاصل را سنجاقی گویند.

در صورتیکه توالی معکوس در هر رشته ی DNA وجود داشته باشد به آن تکرار آینه ای گویند. (MIRROR REPEAT).

که فاقد توالی های مکمل در داخل زنجیره خود بوده و بنابراین قادر به ایجاد ساختمان های سنجاقی و یا صلیبی نمی باشند.

+ نوشته شده در  جمعه ۶ دی ۱۳۹۲ساعت 19:16  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |