شیمی تجزیه علم تعیین اندازه گیری است که شامل مجموعه ای از روش ها و ایده های قدرتمند می باشد که در علوم مختلف کارایی دارد . شیمی تجزیه شامل جداسازی ، تشخیص و تعیین مقادیر نسبی اجزا موجود در یک ترکیب می باشد .

تجزیه کیفی ماهیت


تجزیه کیفی ماهیت شیمیایی گونه های موجود در نمونه را تعیین می کند و تجزیه کمی به منظور تعیین عددی مقدار نسبی یک یا چند تا از گونه های شیمیایی را در نمونه می توان تعریف کرد . تجزیه کمی مستلزم اطلاعات کیفی می باشد . مرحله جداسازی همواره جزء ضروری تجزیه های کیفی و کمی می باشد .

طبقه بندی روش های شیمی تجزیه :

1 - روشهای دستگاهی : IR-UV-GC-AAS

 

                                                                            زیر قرمز

                                                               فرا بنفش

                          گاز کروماتوگرافی

طیف بینی جذب اتمی

 

 

2- روش های کلاسیک : الف ) حجم سنجی  ب) وزن سنجی

 

الف ) حجم سنجی : 

1: تیتراسیون های خنثی شدن 2 : تیتراسیون های اکسایش کاهش  3: تیتراسیو نهای کمپلکسومتری 4: تیتراسیون های رسوبی .

معایب و مزایای روش حجم سنجی و وزنی:

در روش حجم سنجی وقت کمتری نیاز است و سرعت عمل بالااست . در این روش برای شناختن نقطه اکی والان شناساگر نیاز دارد . هر واکنش شناساگر مخصوص به خود را دارد . در این روش اضافه کردن مقدار کمی از واکنشگر استاندارد شده بعد از نقطه اکی والان باعث ایجاد خطا می شود .

روش وزنی زمان طولانی نیاز دارد . زیرا در این روش آنالیت را با یک رسوب دهنده آلی یا معدنی رسوب می دهند سپس رسوب را صاف کرده و بعد از خشک کردن وزن رسوب را گزارش می کنند .

 

تیتراسیون های خنثی شدن :(اسید و باز)

شناساگرهای واکنش های خنثایی ، اسیدها و بازهای آلی هستند که در واکنش خنثی شدن شرکت می کنند . بنابراین به میزان دلخواه در واکنش اضافه نمی شوند زیرا اضافه کردن آنها به طور دلخواه باعث نقطه اکی والان زودرس یا دیررس می شود واین خود باعث خطای + یا - در تیتراسیون می شود . شناساگر باید نقطه اکی والان را در بر بگیرد . به عبارت دیگر

 1 PH=PKa    

 

 

واکنش های اکسایش کاهش :

واکنش هایی هستند که با تبادل الکترون همراه هستند . در این واکنش ها یک گونه الکترون می گیرد و گونه دیگر الکترون می دهد . از لحاظ تئوری این واکنش هنگامی پیشرفت می کند که E واکنش برابر با E=Ec-Ea>0 . واکنش های اکسایش کاهش شامل منگانومتری ، یدومتری ، بروماتومتری و کرومومتری است .

 

تیتراسیون های رسوبی:

تیتراسیونهایی است که در آب رسوب کم محلول یا نا محلول به دست می آید :

 

شرایط تیتراسیون های رسوبی :

  • 1- رسوب کم محلول یا نا محلول باشد .
  • 2- سریع تشکیل شود .
  • 3- نقطه پایانی قابل تشخیص داشته باشد .
  • 4- در حین تیتراسیون با نور واکنش ندهد .

 

تیتراسیونهای کمپلکسومتری :

کمپلکس ترکیبی از یک اسید و باز لوییس است . اسید لوییس عنصری است که دارای اوربیتال d است و باز لوییس یک لیگاند است که زوج الکترون خود را به اوربیتال d فلز می دهد.

لیگاند می تواند به صورت یک دندانه یا چند دندانه باشد . لیگاندهای چند دندانه کمپلکس های پایدارتری را می دهند . یکی از این لیگاندهای چند دندانه اتیلن دی آمین تترا استیک اسید است (EDTA) که یک لیگاند 6 دندانه است .

میزان تشکیل کمپلکس به PH محیط بستگی دارد . برای فلزاتی مانند منیزیم و کلسیم در PH=10 تشکیل این  کمپلکس بیشتر است ولی برای آهن III در محیط اسیدی ثابت تشکیل بهتری دارد . معرف های تیتراسیون های کمپلکسومتری لیگاند هستند مانند موراکسید -اریو کروم- بلاک تی-گالماتیت و .....

 

تجزیه وزنی یا وزن سنجی :

 تعیین مقدار کمی یک جسم به روش رسوب دادن وسپس جدا کردن وتوزین رسوب را تجزیه وزنی یا وزن سنجی نامند . رسوب دهنده می تواندبصورت اختصاصی یا انتخابی باشد .

در روش انتخابی یک رسوب دهنده می تواند با یک یا چند یون وارد واکنش شود ولی در روش اختصاصی رسوب دهنده فقط با یک یون وارد واکنش می شود . رسوب دهنده یا آلی هستند یا معدنی . رسوب دهنده آلی در یک حلال آلی حل می شوند و انتخابی تر از رسوب دهنده معدنی عمل می کند وچون وزن مولکولی بالایی دارد مقدار کمی از رسوب دهنده می تواند با آنالیت واکنش دهد . بنابراین حد تشخیص آن نسبت به رسوب دهنده کمتر است . رسوب دهنده های معدنی در حلال های آبی حل می شوند . وزن مولکولی کمتری دارد بنابراین حد تشخیص بیشتر است .     


برچسب‌ها: شیمی
+ نوشته شده در  سه شنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۰ساعت 20:42  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |