گویش محلی روستای سیان جرقویه اصفهان وحدود۵۰شهروروستادراستان اصفهان باکمی تغییر.شهرهاوروستاهائی که بااین گویش صحبت می کنند.کوهپایه هرند.اژیه.ورزنه .کبریت .باقرآباد.سگزی .هاشم آبان .قورتان .نیک آباد.جرقویه .گز.کمشه چه .محمدآباد قهاب .دستگرد.مشگنان.مالواجرد.سیان چی.گیشی.

جشوقان .تیجی .جیرمان.جزه .سهر.کمالبک .کفرود. علون آباد.دخرآباد.حسن اباد جرقویه .پیکان جرقویه ینگ آباد جرقویه حسین آباد جرقویه .آذر خواران .

کمال آباد.فارفان کفران.اشکران. وتعداددیگر....  لازم به ذکر است متاسفانه افرادمسن  بیشترمایلندبااین گویش صحبت کنند،تاجوانان

كلمات بالاتین هم آمده تاخوب معنی روشن باشد

اشك     ashk         

1ـ نوعي گياه خار دار كه خشك آن را بر روي ديوار باغها مي‌گذارند براي حفاظت از باغ.

2ـ آب چشم كه موقع گريه جاري شود.

اُرُسي   orosy                   كفش

ازدُم پسا  azdam o pasa    به نوبت

اوسار  ewsar            افسار

اشتر  oshtor            شتر

اشرفي   eisriefi    طلا و جواهرات

اشنان: oshnan   گياهي است داراي شاخه‌هاي باريك و ساقه‌هاي سبز رنگ در شوره زارها مي‌رويد و طعم‌اش شور و چهار پايان آن را نمي‌خورند ريشه آن را پس از خشك كردن و كوبيدن در شستن لباس در قديم استفاده مي‌كردند.

او ov      آب

ابراييم  ebrayim   ابراهيم

اَمنيه amnyh   ژندارم

آلات alat   ادويه

اووخت uvaxt   آنگاه، آن هنگام

ارده ardeh   مايعي كه از كنجد گرفته شود و خيلي چرب و مقوي است.

امبردس ambordas    انبردست

آزگار   azeqar روزگار   تمام و كامل

ایبي   eby    ديگر

آسمُن   asmon   آسمان

اَر   ar   آسياب

اِشكمبه   eskambeh    سيراب

ارزايش  arzayesh   می ارزد؟

آمو   amu   عمو

امه   ameh   عمه

آموختن amuxtan    ياد گرفتن

الو  alov    زبانه آتش

اخي axi   مرد

اوخري  ovxory     ليوان

برا    bera   برادر

بر   ber     بيرون

بر   ber     درب

بمن چه  bemen ce   به من چه مربوط است.

برمه  berame   گريه

بيشو  bei sho   رفت

بند  band   طناب

بلوشه   beluseh   حركت كن(تكان بخور)


بنه  bone    وسايل

بونه   bune   بهانه


باليشت  balisht    بالشت تكيه آنچه كه زير سر نهاده شده

بته   boteh      گل و گياه

بوخچه    boxceh   بقچه

بد طم  bad tam   بد مزه


بار بند barband  طويله

برش برش كرتمن boresh boresh kartmon  قاچ قاچ كردن و تقسيم كردن.

بد ملت bad melat   بدكردار، بد مذهب

بور bur   خاكستري و رنگ نزديك به كرم

ب  bo   بود

بالاچي balaci       اتاقي كه بالاي اتاقهاي ديگر ساخته مي‌شود و چيزهاي كم كاربرد را در آن قرار مي‌دهند.

بار bar     مرتبه

بل bol   رتيل

پوس pus   پوست

پام  pam     پايم

پيل pil   پول

پنداره pendare   گمان كردن در گويش اطراف ورزنه

پِسّون pessun  پستان

پاتيل patil   ديگ مسي دهان گشاد

پلاس pelas   ظرفي كه كاه در آن مي‌ريختند جهت حمل و نقل

پاردم padom   تسمه‌اي كه زير دم چهارپايان بسته مي‌شود.

پاكار pakar   خانه زير سقف

پا رسنگ par sanq  آنچه در يك كفه ترازو نهند براي برابري كردن كفه ديگر

پاچه ورمال paceh varmal   حقه باز

پا رو دم نامن pa ru dom namon  اذيت كردن سر به سر گذاشتن.

پا خارمن pa xarmon   فريب خوردن(ضرر ديدن)

پي دار py dar  چرب و دنبه دار

پرو پا قرص paro pa qors  محكم و پا برجا

پرنه  perne  پيراهن

پا پتي  pa pety  پا برهنه

پُره poreh  پسر

تر و فرز ta ru ferz   فوري(كنايه از شخص چابك)


ترسال tarsal   سال پر باران و پر برف، سال پر آبي

تسكره taskareh  گذر نامه پاسپورت

تاليور  taliver  اهرم

تول  tovel   تاول

تازه زا taze za  تازه زائيده

تِه تِه پِته te te pete  به لكنت زبان دچار شدن

تِرك terak   شكاف

تُخس toxs  بچه نا آرام و شرور


قلتون =فرغون

قاطق =غذا

گالا =بالا

تِفاق  tefaq   روز مبادا

تف به رو tef be ru   اهانت كردن

تق و لق taq o laq  1ـ نا استوار 2ـ نا پايدار 3ـ صفتي براي ميز كهنه

تك tok  نوكي هر چيزي، پيشاني

تقاص taqas  انتقام گرفتن، تلافي

تقه تامن taqe tamon   ضربه با چكش زدن

تيليت tilit  تليت كردن نان در آبگوشت و آش

تِل وي زي يون tel vy zy yon  تلويزيون

تك و تنا tak o tana  تك و تنها مفرد

تُخمر toxmor  تخم مرغ

تومن tuman تومان واحد پول

توپيدن tupidan  پرخاش كردن

توري turi  نوعي پارچه كه به چراغ‌ها مي‌بستند براي روشنايي، نوعي چراغ روشنايي كه هم نفتي و هم گازي است، پارچه نازك و مشبك.

ته تقاري ta teqari  آخرين بچه خانواده، كنايه از بچه لوس و نونر

تيكه tike  كنايه از هر چيز نفيس و جالب، تيكه: قطعه، معشوق

تيكه تيكه tike tike پاره پاره، تكه تكه

تياره tayyare  هواپيما

تيارت tiart  مسخره بازي در آوردن

تير فروش tir forus   جاي كه چوب يا نرده بان مي‌فروشند.

تُنگي tonqy  نوعي كوزه گرد و دسته كه در آن آب كرده‌اند و به صحرا مي‌برند.

تيک tik تيغ و خار

تيغ tiq روز دهم محرم و يا ايام شهادت معصومين(ع)

توره ture   (شغال)

تاپو tapu  مخزن بزرگ و گلي براي نگهداري غلات

توخنه tuxone  محل طبخ نان در قديم كنايه از اتاق خرابه و تاريك

تاس tas  لگن مسي كوچك كه در حمام استفاده مي‌شد.

تابستن tabeston تابستان

تمبن tombon  زير شلواري

جَعده jade   جاده

جُل jol  كهنه، دوخته، فرسوده، پالان

جَلد jald  تند و سريع

جَن(جین جی) jan زن و همسر

جير jir  پايين و زير

يا ja  رختخواب

جن jon  جان

جار jar  چراغ، يا صداي بلند از پشت بلندگو خبر را دادن

جاكت   jakat  ژاكت بلوز پشمي

جاكن jakan  از جاي خود كنده شدن، بلند شدن

جُن بي سر jon bi ser  اذيت شدن(شوكه شدن بر اثر خبر ناگهاني)

جعده اسوالت jade esvalt  جاده آسفالته

جاجاجا ja ja ja  براي در آشيان كردن مرغها خوانده مي‌شود

جادار jadar  كنايه از آدم پر ظرفيت و با تحمل

جُم jom  تكان خوردن جم خوردن

جيك جيك jik jik  صداي پرندگان

جيگر دار jiqar dar   دلير و شجاع

جيرو jirov   جوراب

جو ju  جوي آب

جُر jor  تن درست، آيا تن درستي جوري؟

جُمي jomi  جام، كاسه ظرفي كه در آن غذا مي‌خورند

جخد jaxd همين الان

جون javon  زیبا ،جوان

جن دار jon dar جان دار

جيويد jivid  يهودي كنايه از آدم پول‌دار و خسيس

چرقد carqad  روسري

چپري capari  علف ذرت چيده شده و انبار شده براي گاو

چپون chappoon  چوپان

چزنن cezonon  چه مي‌دانم

چي چي ci ci  چه چيزي

چو cu چوب

چيله cile ريشه يك نوع علف هرز كه در اطراف جويها و صحرا رويده مي‌شود و براي ساختن دارو ی شيرين بيان استفاده مي‌شود و در اين چند سال براي اين كار درآمد خوبي هم داشته است.

چپش capesh  بز نر بزرگ را گويند

چاچوله باز cacul baz حقه و نيرنگ، كنايه از آدم حقه باز و چاپلوس

چاله cale گودال

چقلي coqoli  شكايت، كار بد كودكان را به پدر و مادر گزارش دادن.

چرا cara  چراغ

چا ca  چاه

چنگك canqak  چهار چوبي مشبك كه براي نگهداري شير و ديگر مواد غذايي در حياط ساختمان ازسقف آويزان مي‌كردند.

چارتاکcartak  در كاملاً باز گشوده گذاشتن.

چپ چپ ايتات كرتمن cap cap itat kartmon  نگاه كجكي به كسي انداختن.

چارتا carta  هر چيزي كه چهار بار تا شده باشد.

چور cvr چادر زن

چور قائم كرمن cvr qaym karmon  پنهان كردن چادر براي جلوگيري از رفتن مهمان

چوخط co xat چوبي كه براي حساب نگهداشتن روي آن با چاقوي خطوطي مي‌كندند. به علت بي سوادي و در آخر هر برج حساب مي‌كردند.

چراغ باد ی ceraqbad  نوعي چراغ روشنايي،فانوس

چارِك careke يك چهارم آجر، اصطلاحي در بنايی

چش chesh  چشم

چفت ceft حلقه‌اي كه در پشت در قرار گيرد براي جلوگيري از باز شدن.دگمه پيراهن

چلم calam  چهلمين روز

چنه cone  چانه

چخ cexe  بانگ راندن سريع، براي دور كردن سگ و گربه

چلاندنcelamon  فشرده شدن

چُش ديم  cesodum  چهره و روي و صورت

چنامن canamon چراندن

چركندي cerkondi  پليدي، كثيفي

چُو cov سخن پرا كني كردن

چُو خسمن cov xosmon  شايعه كردن

چينه cineh  ديوار گلي را گويند

چن con خر منكوب، چوب قديمي كه به گاو يا الاغ مي‌بستند

چش سي بي ces sibi  آدم بي حيا و حرف نشنو

چوبس cubas  دار بس، شاخه درخت انگور در خانه‌ها بر روي آن بسته مي‌شود.

جيزاله jizaleh  آنچه از پي يا دنبه يا كوهان جوشانده باقي مي‌ماند.

چراغ موشي ceraq mosy  نوعي چراغ نفتي كوچك و دودزا

چپه cape  سرنگون شدن

چار شونه car sone  شخصي كه داراي شانه‌هاي پهن باشد.

چرخك carxak  قرقره خياطي، گل قاصد را نيز مي‌گويند

چرخ چا carxe ca  نوعي چرخ چوبي در قديم براي گشيدن آب بوسيله گاو از چاه.

حب hab        قرص

حكه دار hake dar  كرمكي

حس hes  خشت

حنا hana  حنا

حمرمن hamaron   شكستن

حشه hose خوشه

حيون haivon  حيوان

حيمير  hymir  خمير

حق haq  انتقام

حيز hiz آدم فاسد، بد چشم

حمومي hamumi  حمامي

حله حوله hale hule  انواع خوراكي نا مناسب

حالي كرمن hali karomn  فهماندن

حلبي halebi  ورق فلزي

خل xol  خاكستر باقي مانده از آتش چوب

خيگ xiq  مشكي كه براي نگهداري ماست به كار رود

خش xos  صفحه 146 دستور زبان تاريخي فارسي دكتر مهدي باقري اين كلمه در دوران باستان (xvas) بوده و در دروه ميانه v آن حذف شده (xus) در دوره فارسي جديد (xos) تلفظ مي‌شود. در اطراف ورزنه به صورت (xas) تلفظ مي‌شود.

خم xom خودم، خام و نا پخته

 خسه xase  خسته

خو xu  خواب

خنگ xenq  نادان و ابله

خلت xelt  آب غليظي كه از دهان و بيني بيرون بيايد.

خُب xob  خيلي خوب

خاطر جم xater jam  آسوده خاطر

خالي خالي xali xali  هر چيزي را بدون نان خوردن

خاك و خل xak o xol  گرد و غبار

خس خس xes xes  صداي تنگي نفس، صداي سينه كسي كه بيمار است.

خزينه xezine  خزينه حمام خزانه پول و جواهرات

خيزنامن xiznamon  دويدن

خروار xarvar  خروار 300 كيلو

خيابن xiabon  خيابان

خيزنه xizne  بدو

خندامن xandamon  خنديدن

خيه xiyeh خايه

خچش xoces  خودش

خسرمن xesarmon  سرما خوردگي

خچت xocet  خودت

خارنامن xarnamon  خاراندن

ختن xoton خودتان

خر xer  خر

خارامن xaramon خارش كردن

خخ xox خواهر

دتي doty  دختر

درز darz  شكاف، مشترك بين زبان بختياري

دسپاچه daspace  شتابزده و عجول

دارتمن dartmon داشتن

دورو doru  دروغ

دول dul سطل آب كشيدن از چاه

دشمُن dosmon  فحش و نا سزا گفتن

دوك duk چرخ نخ ريسي

دو du  دوغ

دز doz  دزد

دسمالي dasmali  زياد دست به چيزي زدن، آلوده كردن

دس das دست، گويش وزن گاهي «ت» در آخر برخي از واژه‌ها حذف مي‌شود.

دنده donde زنبور

دنه doneh دانه

دربچه darbace پنجره‌اي كوچك چوبي

درمن darmon درمان، بي ارزش

دفتر daftar دفتر

دروش derevs  درفش

دردومند dardomand بيمار

دارا dara پول دار

دالوژ daloj راه رو

دز dez دزد

دِرُس deros درست

دزار dezar ديوار

بربَسمُن darbasmon در بستن

داريه darye  ضرب ،دايره

دل   del شجاعت، دلبري

دمپايي dampay  كفش سر پا

رسمن resmon ريسمان

روجه roje  روزه

روخنه ruxone  رودخانه

روش ros  روي آن

رم ram فرار كردن حيوان

راس ras راست

رگ req رج قالي

رسامن resamon  رسيدن

رور ruver  روز

رنجامن ranjamon  رنجيدن

ريتمن ritmon  ريختن

رُن ron  ران

روغن ruqan روغن

زغال zeqal  زغال

زون zuvon  زبان

زمسن  zemason   زمستان

زو  zo   زود

زُما zoma  داماد

زيمين نامن zimin namon   زمين گذاشتن

زاغ  zaq  فردي كه داراي چشم‌هاي سبز باشد.

زار گيفتمن zar qifmon  گريه كردن، نوعي مراسم در عزاداري حضرت سيدالشهداء

زامن zamon  زائيدن

زوري zory  بصورت زور

زاجرات  zajerat  بدبختي

زِور  zevr زبر

زنبيل zenbil  زنبيل

سو sow   سبب

سليطه selite  بسيار گستاخ و پر رو

سيقلمه siqohme  مشت زدن محكم

سلمني salmony  آرايشگاه، آرايشگر(در قديم به آرايشگر هم سلمني مي‌گفتند)

سلط selt  نردبان

سلمه salame  نوي علف هرز كه در زمين زراعي مي‌رويد

سنار sannar  واحد پول قديم، كنايه از مقدار نا چيز پول

سوزي sozi  دانه‌هاي قرمز رنگ كه در بدن مي‌رويد

سُوزي sovzi  سبزي

سيا sia  سياه

كُوه لاس koveh las  سگ ماده

سي بي يو sy by yov  سفيداب

سلّه seleh كاسه سفالي

ساتمن satmon  ساختن

سري هم كرمن seri ham karmon  سر هم كردن

سر حمرمن ser hamarmon  شكستن سر،كنايه از خريدن چيزي با عجله

سك و سوال sokosoval  آشغالهاي چوب نرمه چوب

سُك sok   به يك تكه چوب گفته مي‌شود

سول seval  سوفال كاه، سوارخي كه آب در زمين حفر مي‌كند

سول sul   سوراخ

سيلو seylov   سيلاب

سيل sil  1ـ سيل  2ـ سيرو تماشا

سيريش siris گردي كه از سائيدن ريشه گياه سريش به دست مي‌آيد و با آب مخلوط مي‌كنند و براي چسپاندن به كار مي‌رود

سيبي sibi  سفيد

سيخ six  سيخ آهنين

سه دري sederi  اتاقي كه داراي سه در است

سلاتون selatun   سرطان

سروo   . لب آب

سري هم بندي sari ham bendi   كاري براي رفع تكليف كردن

سابات sabat  سكوي بيرون در

سات sat نام قسمتي از دستگاه بافندگي كه نخ به شكل مخصوصي در آن پيچيده شده و تار از ميان آن مي‌گذرد.

شاگردونه saqerdone پولي كه خريدار به رسم انعام به شاگرد مي‌دهد.

شفته sefte  شفته آفت درخت، مخلوط گِل و آهك نيز گويند

شو sev  شب

شنه soneh  شانه

ششته shshte  شسته شده

شيلنگ تخته shilinqo taxte  تند راه رفتن

شَل sal  لنگ

شوشمُن shosmon  شستن

شالا sala  ان شاء الله

شامبُ sambo  مي‌توانم

شاخه saxe  شاخه درخت

شرسُن sareson  شهرستان

شم som عصر غروب

شاشبُ sasbo  مي‌تواند

شجا soja  شجاع

شيشك sisak  بره دو ساله

شولي suly  آش، كنايه از چيزي كه توسط آب نرم شده باشد

شوگير sewqir  شب گير

شنگول و منگول sanqol o manqol  شاد و سر حال

شَمبه sambe  شنبه

شله sole  آشي كه با برنج و حبوبات ساخته مي‌شود.

شلم salom  شلقم

شتلپ satalap  اسم صوت براي بيان صداي نظير صدائي كه از بر خورد كف دست با آب شنيده مي‌شود.

شر وور ser o ver  سخنان چرند و پرند

صرا sara  صحرا

صبر هارتُمن  sabr hartmon  عطسه كردن

صحب عزا sahab aza  صاحب عزا

صبر بيومه sabr byomeh  عطسه كردن و در نتيجه در انجام كاري كه پيش است بايد صبر كرئ.

صپ به صپ sape sap  صبح به صبح

صپ sap  صبح

صُل sohl  صلح

صُول و صلا sovlo sela مصالحه

صرف sarf سود كردن، ارزش داشتن

صقده سر saqdeh ser  چيزي را به صورت صدقه دور سر گرداندن و به كسي دادن، كار را به خاطر كسي انجام دادن

صلوات salvat  دورد فرستادن بر خاندان پيامبر

صحب كار sahab kar  صاحب كار

صاف و صوف  saf suf  1ـ بي چين و چروك 2ـ صاف و خوب و تميز تراشيدن

صفه sofe ايوان

طاخچه  taxca  طاقچه

طالاپي دخسمن talapi dexosmon   يك باره انداختن چيزي

طارت tarat  طهارت پاكي

طنف tenaf  طناب

طوله tvle  طويله

طنف باز tenaf baz  بند باز آكروباتيست

طيفن tifon  طوفان

طاق نصرت taq nosrat  تزين كردن محل جهت چشن گرفتن

طاق taq سقف

عاروس arus  عروس

عسك ask  عكس

عز و چز ezo cez  عجز و لايه

عصرنه asrone چيزي مختصر كه عصر خورده شود

علف چر alaf car محلي براي چريدن چارپايان وجود داشته باشد، پولي كه بابت چراگاه پرداخت مي‌شود

علف و علوف alaf o oluf  آلاف و الوف مال و رفاه زياد

علاهده alahade جداگانه

عوض و بدل avaz o badal  معاوضه

عزيز دردنه aziz dordone  فرد لوس و ننر

عاروسچي arusci عروسك

عار ar زشت و ناپسند

عيب aeb ناپسند، نقص

غار و غور qar o qur  صداي شكم گرسنه

غايِيم كرمن qayeim karmon  مخفي كردن

غربتي qorbeti غريبه غير اهل محل،كولي

غرغشه qarqase جنجال به راه انداختن

غور qur كسي كه دچار باد فتق است.

غلتامن qaltamon  غلتيدن

غارغار qar qar اسم صوت براي بيان صداي كلاغ

غم qam غم و غصه

غوره qure انگور نارس

فرامن feramon  فراوان زياد

فِسه fese پسته

فنجون fenjun فنجان

فاتَ fata  فاتحه

فك و فاميل fak o famil  فاميل و اقوام

فراش farras جاروكش

فرز ferz  زرنگ

فرش fars  قالي ـ قاليچه

فلكه falake  ميدان بزرگ

فرار كرمن ferar karmon  فر ار كردن

فزله fazle  فضله موش

فرار ferar فرار

گارِش تا qares ta بلعيد

فش fes اسم صوت براي بيان صداي نظير صداي فشفشه

فله fele با حرارت شير آغوز درست مي‌شود.

قاتق qateq ماست

قاچ qac 1ـ شكاف 2ـ برش از چيزي نظير قاچ خربزه

قاييم qaiem مخفي

قپ qop مرغ خانگي كه تخم بگذارد و مايل به خوابيدن بر روي تخم باشد تا اينكه تخمها تبديل به جوجه شوند.كپ

قديفه qedife حوله حمام

قزقون qazqun ديگ مسي بزرگ

قلف qolf قفل

قروغ qoroq منظقه ممنوعه

قات قات qat qat  صداي مرغ و مرغابي كه بصورت پشت سر هم تكرار مي‌شود.

قايمبيبي qayimbibi  مخفي شدن، نوعي بازي كودكانه قايم باشك

قاتي كرمن qati karmon  مخلوط كردن، كنايه از گيج و سردر گم شدن

قر كو كرمن qer ko karmon رقصيدن از روي آهنگ

قايم qayem  1ـ محكم 2ـ پنهان

قر qer رقص

قار قار qar qar صداي كلاغ

قبرسن qabrason قبرستان

قرض و قوله qarz o qule وام و قرض و نظير آن

قرس qors 1ـ دارو 2ـ محكم و استوار

قسي qesi هر چيزي كه بهاي آن به اقساط پرداخت شود

قوتي گوگرت qoti qoqart كبريت

قن شكن qan sekan وسيله‌اي براي خورد كردن قند

قيژ قيژ qiz qiz صداي كشيده شدن كهنه به شيشه (اسم صوت)

قير qir قير

قي qey استفراغ كردن

قوز كردن  qoz karmon نشستن در حالي كه پشت خميده است

قوچ quc گوسفند نر دو ساله

قرا qera  قرا قروت

قوزش كوكرِتي qouzos koukerti  پشتش خميده است.

قوزُش كرتي qouzos kerti بر اثر سرما يا عامل ديگري خودش را جمع كرده و نشسته است

قر و اطفار qer o atfar بهانه تراشي، بهانه گيري براي انجام ندادن كاري.

لا la  ميان تاي چيزي

لاس las سگ ماده

لپ lop لپ، گونه

لته lete تكه‌اي از زمين زراعي كه شامل چند كرت است.

لرد lard محيط گشاده و باز

لنج lonj آب بيني

لنج و ليوير lonj o livir  حالت بغض و گريه كودكان

لو lew 1ـ لب 2ـ لبه 3ـ كناره

لوك luk شتر نر

ليجين lijin لجن

لشكه leske تكه‌هاي خرد شده پارچه، كنايه از پارچه يا لباس كهنه

ليس lis  ديس، نوعي ظرف غذا

لکه laqe لگد

لکه مال laqe mal لگد مال

لچك lacak  دستمال سه گوش

لام lam لامپ

هاما hama  ما (ضمير اول شخص جمع)

ماپيشوني ma pisony چهار پاي كه كله غير همرنگ در پيشاني دارد.

مالمالي malmaly  مارمولك كوچك

ماسينه massine ماست كيسه انداخته شده

ماش mas  ماش

مالي mali خيلي

مجري mejri صندوقچه چوبي 

مِزرا mezra  مزرعه صحرا

مسكه maske  كره روغني كه از شير گيرند

مُش mos موش

مشي كور mosi kur خفاش

ماما moma مادر

ميدون midon ميدان

ميرُو mirov  ميرآب

مورچه سواري murce suari  نوعي مورچه درشت كه هنگام حركت هر دم مي‌ايستد و دوباره به حركت خود ادامه مي‌دهد.

ميونجي miyonjy  ميانجي

ميش mis گوسفند ماده

ماگا maqa ماده گاو

مش mas مگس

مِرد merd گارگر

مِجِه meje مژه

مختو moftow مهتاب

ميره mire شوهر

ناخن naxon ناخن

نار nar انار

ناشتايي nastayi  1ـ صبحانه 2ـ غذايي مختصر براي رفع گرسنگي

نا na  گردن

نا ندارُن na nadaron  تاب و توان ندارم

نيخري nixri گوساله دو يا سه ساله

نر ner  نر

نشت nast تراوش كردن

نم nam  رطوبت

نم nom  نام

نودن nowdon ناو دان

نبات nebat  نبات

نما nema نماز

نومبايي numbayi نانوايي

نومبا numba نانوا

نيزيك nizik نزديك

ناچر nacer گوسفند مريضي كه از خوردن بپرهيزد.

نلبكي nalbeki  نعلبكي

نبو nabu  نباشد

نُمزو nomze نامزد

نمزه نيشيني nomze nisini دوران نامزدي

ني ni  نيست

نون nun نان

وا va 1ـ باز و گشاده 2ـ هوا

وانا مُن vana mon  باز كردن

واتته vatote مي‌گفتي

واج vaj صدا كردن

واژ كردن vaj kardan صدا كردن

واره vare خاك و گلي كه در مسير آب براي برگرداندن آب به جهت ديگر ريخته شود.

وارن varon  باران

واز vaz وسيله‌اي چوبي براي سله شكني كه چند رديف دندانه آهني دارد

واپوشِ vapose بپوش

وابوسي babosi ببوسيد

واپرسِ vaparse بپرس

وَترِ vatter بدتر

وچه vece 1ـ بچه 2ـ فرزند

وادين vadin  در مورد كاهگل كردن پشت بام

ور ver پهلو ، جنب

وري هم very ham بغل هم

ودشتمن veddastmon دوختن

ورف varef برف

وَلگ valq 1ـ برگ 2ـ ورقه كاغذ

وس ves بس، كافي

وشت vest بارندگي

ويشگي viesseqi  گرسنه‌گي

واگرتامن vaqartamon پس آمدن

ول انگار vel anqar ياوه سرا

وياون viavon بيابان

وجاري vejari چوب خشك پنبه

وش ولگ ves valk  بوته سبز پنبه براي چراي دام

ها ha  بلي

هاخوب haxib بله خوب، براي بيان تعجب به كار مي‌رود

هاكفت hakaft آسوده شدن راحت شدن

هپرو haparu  حمله كردن ناگهاني

هژده hezda هجده

هچل hacal دردسر گرفتاري

هذيون hazyon  كلمات بي سر و ته در حين شدت تب يا حال عادي گفتن.

هر har هر

هردم بيل har dam bil  كار بي نظم و ترتيب و بي طرح و نقشه

هشك hosk  خشك

هشوا hosva  خمير نا رس، خميري كه ور نيامده باشد.

هشوابندي hosvabendy  وسيله‌اي كه نان به تنور زنند

هشه hose  خوشه گندم و جو

همپا hampa  همراه‌، همسفر

همريش hamris  باجناق

هندي گنه.(سوندی)  hendi qone  هندوانه

هو ho هست

هشي(جن) چه hasi ce  بختك كه معروف است شب هنگام در موقع خواب روي آدمي مي‌افتد.

هيمير himir  خمير

هاما ha ma  ما

هزه hezeh ديروز

هس hes خشت

هشكي hosky سرفه

هش hes خيش، گاو آهن

يسنا yasna واژه‌اي اوستايي نام يكي از صحراهاي ورزنه نام نخستين بخش از كتاب اوستا، در اوستا «يَسَن» در سانسكريت «يَحنَه» در پهلوي «يَزشَن» گويند.

يوز yuz گردو

حيه ye  1ـ مي‌آيي 2ـ جو

حيه ترش ye teros  جو ترش

يش yos  جوش

يانه yane  هاون

يخدن yaxdon  1ـ يخدان 2ـ صندوق چوبي براي نگهداري گوشت و امثال آن در قديم استفاده مي‌شود

 ياگه yaqe  ظرف غذا

يارو yaru  شخص ثالث كه از نام آن خود داراي مي‌كنيم.

يا ya  1ـ جا،محل ، مكان ، مجازاً تختخواب 2ـ ياد 3ـ حرف شرطي

يخال yaxal اندك

ين yon   اين، اسم اشاره به نزديك

يُهُن yohon  اينجا

يُنُن yonon  اينجا(در گويش اطراف ورزنه)

يتيم غوره yatim qure   به بچه شيطان و بازي گوش گفته مي‌شود.

كار اوزار karevzar  ابزار آلات كار

كپه مغزي kepe maqzi تو سري

كپي kopi  نان كلفت و گرد و كوچك

كت kat كتف شانه

كج kaj كج در مقابل صاف، كنايه از آدم لجباز و يكدنده

كَر kar  كر و ناشنوا

كرت karat  نوبت ، دفعه

كرمولي kermuli  كرمو

كرم kerm كرم

كرك kark مرغ

كشكي kasky بيخودي، بيجا و بي اساس

كشك مال kask mal 1ـ كسي كه كشك مي‌سايد و مي‌فرشد 2ـ ظرف سفالي كه در آن كشك سايند.

ككه keke  مدفوع آدمي، مدفوع

كل kel  كليد

كلار kolar  بزغاله ماده دوساله

كلك kalak حقه و نيرنگ

كمزه komze خربزه

كمين komin  كدام يك

كيمين kimin كمين كردن

كنه kone  تل شده انبار شده

كنس kenes  خسيس، دست خشك

كنفته كاري kenefte kari  كارهاي خرد و ريز خانه

كنده konde 1ـ كنده درخت 2ـ كنده قصابي

كوكومئو kukumau  جغد

كولو kulu   كلوخ

كيوير kivir  1ـ كوير 2ـ اراضي نمكزار

كي گه ki qe چه وقت

كخ kax  كاه

كخ دون kaxdon جاهي كه در آن كاه ريخته شود

كول kol  كتف -دوش (فرهنگ عميد صفحه 851)

كجي koji مهره‌اي بيضي شكل و سفيد رنگ كه براي دفع چشم زخم به لباس نوزاد آويزان كنند، دكمه لباس

كش kes بند شلوار

كُایاشو kosu كجا رفت

كل kel كليد

كلفت kolfat نوكر زن

كلك kalak اجاقي كه در اتاق و در داخل ديوارهاي گلي خانه‌هاي قديمي جهت درست كردن آتش تعبيه مي‌كردند.

كنه kane كهنه، پارچه كهنه براي تميز كردن                                   

اروسی kevs كفش

كيه kiye  خانه

كيسه kise جيب

كيري kiri تنور

كارمسرا karumsera  كاروان سرا

كخگل kaqel  مخلوطي از كاه و خاك و آب را گويند كه در پشت بام بامها كشيده مي‌شود.

كراهانشين kerahanesin كرايه نشين

كله شق kele saq آدم سمج و يك دنده

كمچه kamce 1ـ قاشق 2ـ نوعي ماله براي برداشتن گل و سيمان در بنايي

كوره سواد kure savad سواد كم و اندك

كيا kiya  چه كساني

كيري kiry تنور

گا qa  گاو (مشترك بين زبان بختاري و ديلمي)

گال qal كثيفي، فضله گوسفند كه در زير دنبلان مي‌چسبد

گاله qale  كيسه‌اي كه جهت حمل كود يا خاك بر روي چارپايان از آن استفاده مي‌شد.

گر qar طاس، كچل

گرنجن qeronjon گران فروش

گو qu توپ كوچك كه براي بازي چوگان از آن استفاده مي‌شود

گنجه qenje  اتاق

گاراج qaraj گاراژ

گزِ qaz نوعي بوته كه در سواحل زاينده‌رود مي‌رويد و از چوب آن براي ساختن تير و كمان و كنجك استفاده مي‌شود، نوعي شيريني

گل مالي qel maly گل ماليدن به چيزي

گودالي qevdali  گودال

گيوه qive كفش كتاني دست باف

گارامبي qarambi  اسم صوت براي بيان صداي نطير افتادن جسمي سنگين

گامبي qambi اسم صوت و فرو افتادن چيزي

گرپي qoroppi  اسم صوت براي افتادن

گيزه qize گاز

گش qos گوش

گشه qose گوشه

گل و منگول qol o manqol  نقش و نكار

گور ماس qor mas ماستي كه شير به ان اضافه شود

گوسبند qusband  گوسفند

گيا qeya گياه، براي بيان عدم وجود چيزي از اين كلمه استفاده مي‌شود

هاگی .  بگیر

تهیه وتنظیم:ابوالفضل منظوری امامزاده

با اندک تغییر توسط سید مصطفی محمدزاده


برچسب‌ها: جرقویه ای
+ نوشته شده در  سه شنبه ۱ آذر ۱۳۹۰ساعت 22:17  توسط سيد مصطفي محمدزاده   |